РЕЗУЛЬТАТЫ ДОЛГОСРОЧНОГО ПРОГНОЗИРОВАНИЯ И СТРАТЕГИЧЕСКОГО АНАЛИЗА ЭФФЕКТИВНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ СОВРЕМЕННОГО УПРАВЛЕНИЯ ЖИЛИЩНЫМ ФОНДОМ

Аннотация

This article highlights the new business processes of modern housing management companies, as well as how modern housing management companies can achieve efficiency through the use of modern service systems. In conclusion, proposals for a new business process for modern housing management companies were developed. Keywords: modern housing stock, management companies, modern service management, IT infrastructure, blockchain. 326 X SON - OKTABR, 2024 326-336 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr www.e-itt.uz Кириш. Мамлакатимизда амалга оширилаётган ижтимоий-иқтисодий ўзгаришларнинг энг муҳим устувор йўналишларидан бири уй-жой қурилишини ислоҳ қилиш, модернизация қилиш ва ривожлантириш бўйича аҳолининг сифатли яшаши учун турмуш шароити яратилмоқда. Ушбу соҳадаги асоий тармоқлар замонавий уй-жой қурилиши ва уй-жой бошқаруви, хизматлари ҳисобланади. Улар уй-жой фондини такрор ишлаб чиқариш ва сақлашни, шунингдек, уй-жой коммунал хизматларни бевосита истеъмолчиларга сифатли етказилишини таъминлайдилар. Зеро бугунги кунга келиб мазкур соҳада қатор муаммолар йиғилиб қолганлиги ҳамда соҳа ривожи мазкур муаммоларни зудлик билан бартараф этилишига чамбарчас боғлиқ бўлиб қолмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси Президентининг тадиркорлар билан 2023 йилдаги очиқ мулоқотида белгиланган вазифаларни амалга ошириш чора-тадбирлар тўғрисида” 2023 йил 4 сентябрдаги ПҚ- 242-сонли қарорига мувофиқ, бошқарув компанилари ва маъмурий бошқарув органларининг бир- бирига ўзаро ишончини кучайтириш, бошқарув компаниларига янада қулай шарт-шароитлар яратиш ва соғлом рақобат муҳитини таъминлаш бўйича стратегик мақсадлар қўйилган (Қарор, 2023). Ўзбекистон Республикаси тараққиёт стратегиясида хам 2022-2026 йилларга мўлжалланган шаҳар ва туманлар марказларида аҳолининг кундалик эҳтиёжи юқори бўлган маиший ва коммунал хизматларни ривожлантириш бўйича пуллик сантехника, электрик, уй жиҳозларини таъмирлаш, кейтеринг каби хизматларни кўрсатиш пунктларини ривожлантириш ва сервис соҳасида яширин иқтисодиёт улушини 3 бараварга қисқартириш. Хизматлар соҳасининг жозибадорлигини ошириш мақсадида соҳадаги тадбиркорлик субъектларига қўшимча имтиёзлар тақдим этиш вазифалари белгиланган (Фармон, 2022). Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 7 ноябрда “Кўп квартирали уйларни бошқариш тўғрисида”ги ЎРҚ-581-сонли Қонунида хам “Уй-жой-коммунал хизмат кўрсатиш соҳаси ташкилотлари томонидан тегишли хизматлар кўрсатишда техник тартибга солувчи норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши” вазифаси белгилаб қўйилган (Қонун, 2019). Юқорида айтиб ўтганимиздек, бугунги кунда аксарият мамлакатларнинг иқтисодий ривожланишининг ҳозирги босқичидаги энг муҳим муаммолардан бири бу замонавий уй-жой фонди бошқарув компаниялари муаммоси ҳисобланади. Умуман олганда, уй-жой фондини самарали бошқариш нафақат техник ва технологик жиҳатларни, балки ижтимоий, иқтисодий ва ҳуқуқий жиҳатларни ҳам қамраб олувчи комплекс ёндашувни талаб қилади. Бу омилларнинг синергиясигина унинг барча аҳолиси учун қулай яшаш шароитларини яратиш ва уй-жой сифатини яхшилаш имконини беради. Адабиётлар шарҳи. Уй-жой коммунал хўжалигида шаклланган иқтисодий муносабатлар тизими замонавий бозор ҳақиқатларига жавоб бермайди. Доимий муаммони (уй-жой фондининг ёмон аҳволи, юқори харажатлар, бошқарувнинг пастлиги, уй-жой коммунал хизматлари сифатининг пастлиги) ҳал этишнинг долзарблигига ва уни энг юқори давлат даражасида эътироф этилишига қарамай, бугунги кунда фанда фундаментал иқтисодий асослар етарли эмас. Уй-жой фондини бошқаришнинг самарали механизмларини очиб берадиган тадқиқотлар, бу ҳар доим ҳам қабул қилинадиган қарорлар сифатининг зарур даражасини таъминлашга имкон бермайди. Шунинг учун ҳам ҳозирги даврда замонавий уй-жой фонди бошқарув компаниялари янги бизнес жараёни билан боғлиқ масалаларни ўрганиш тобора долзарб бўлиб бормоқда. Хозирги даврда уй-жой фондидан оқилона фойдаланиш ва уни 327 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr www.e-itt.uz бошқаришнинг самарадорлигини оширишда хорижий ва махаллий олимларнинг ишлари хам диққатга сазовордир. «Уй-жой бошқаруви энг консерватив йўналишлардан биридир, чунки уй-жойнинг ижтимоий аҳамияти юқорилиги ва унинг арзонлигини таъминлаш зарурати туфайли нархларни давлат томонидан тартибга солиш кўп йиллар давомида маъмурий- режалаштирилган иқтисодиётда мавжуд эди, лекин бозор муносабатларининг ривожланишига ва бизнесни жалб қилишга ёрдам бермаган.» (Дубнюк, 2013) “Иқтисодиётни рақамлаштириш жараёнида давлатнинг устивор вазифаларидан бири бу аҳолининг уй – жойга бўлган эхтиёжини тўлиқ қондиришга эришиш, фуқароларнинг юқори сифатли яшаш шароитлари билан таъминлаш, уларнинг даромадлари, эхтиёжлари ва имкониятлари доирасидаги ёндашувга асосоланган оқилона сиёсатни юритишга қаратилган.” (Бердиева, 2022) Сеферяннинг (2022) фикрига кўра “Aниқланган долзарб муаммоларни ҳал қилиш учун технологик ресурслар ва энергия тежовчи инновацияларни жорий этиш, уй-жой фондини босқичма-босқич реконструкция қилиш, биноларни энергия теж