Негативный "после психической травмы" у подростков психологические факторы устранения последствий

Аннотация

If you pay attention to the post-traumatic situation, you can see that in most cases there is a latent (latent) period. This latency period is also called the "hesitant period" for adolescents when making decisions. Keywords mental trauma, strong excitement, under the influence of excitement, nerve center, upper nerve center, latent, dominance of "I", deviant behavior, suicidal tendencies, suicidal tendencies. Замонавий психология фанидаги сўнги тадқиқотларда “жароҳатдан кейинги танглик ҳолати” (посттравмотик стресс) ҳақида тез-тез маълумотлар кўзга ташланмоқда. Мазкур ҳолат айниқса ѐшлар ўртасида юз бераѐтганлиги кенг жамоатчиликни бефарқ қолдираѐтгани йўқ. Руҳий жароҳатни психологик таснифига келсак шахснинг руҳиятига салбий таъсир этиш орқали юзага келадиган кучли доминанталик тушунилади. Доминантлик эса бош миядаги кучли қўзғалиш ва қўзғалиш таъсир остида эса бир нерв марказининг устунлиги бошқа нерв марказларининг тормозланишдир. Ана шу кучли қўзғалиш асосида руҳий жароҳат юзага келиб ўз таъсири остида шахснинг барча фаолиятларини бошқариб туришга эришади. Бу ҳолат ўсмирлар ўртасида мураккаб кетишига сабаб улардаги ўтиш даври танглик Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 551 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” ҳолати билан узвий боғлиқ бўлганлаиги учун хам салбий оқибатларга олиб келиши тез - тез кўзга ташланиб туради. Руҳий жароҳатдан кейинги ҳолатга эътибор берадиган бўлсак аксарият ҳолатларда латент (яширин) даври борлигини кўришимиз мумкин. Мазкур яширин даврни ўсмирлар бирор бир қарорга келиш учун “иккиланиш даври” деб ҳам номланади. Ўсмирлардаги руҳий жарохат узоқ сақланишига сабаб улардаги кучли қўзғалиш деб баҳоланса мақсадга мувофиқ бўлади. Ўсмирларнинг “мен”лиги ўзи томонидан юқори баҳоланиши ўзига нисбатан бошқаларнинг эътиборини талаб этиши психологик ривожланиш босқичининг ўзига хос хусусияти ҳисобланади. Ўсмирнинг “мен”лигини юқори баҳоланиши ўзига нисбатан эътиборни талаб этиши бирлашиб, психологик танлик ҳолатини доминанталиги таъсирида бевосита ва бавосита девиант-хулқнинг кўринишларидан бири суицидал ѐки суицид ҳолатини юзага келишига сабабчи бўлиши мумкин. Мазкур жараѐннинг босқичларидан бири ўсмирдаги доимий стресс ва депрессив ҳолатларнинг ошкора намоѐн бўлишини кузатишимиз табиий ҳол ҳисобланади. Руҳий жароҳатдан кейинги танглик ҳолати айниқса қиз болаларда мураккаб кечиб ўз таъсирини узоқ вақт сақланиб туришини таъкидлашимиз лозим. Бу ҳолатни изоҳлаш аксарият ҳолатларда унинг моҳиятини этнопсихологик хусусиятлар ташкил этишини кўришимиз мумкин. Ўсмир ѐшидаги қизларнинг жисмидаги психофизологик ўзгаришларга кўникишлари мураккаб кечишига ижтимоий ташқи салбий таъсирни ортиб бориши, уни хулқидаги девантликнинг доминанталикка мойилликни ортиб кетишига сабабчи бўлади ва ўз – ўзидан кутилмаган аффектив онгсиз ҳолатларни келтириб чиқаради. Ана шундай ҳолатдаги ўсмир қизларни қайта тарбиялаш учун қуйидагиларга эътибор бериш керак. Тарбияси қийин қизларни ўсмирларни келтириб чиқарувчи сабаблар мажмуасига қуйидагиларни киритишимиз мумкин: I. Ўсмирнинг биологик нуқсонлари: а) сезги органларининг камчиликлари; в) психопатологик ожизликлар. II. Ўсмирнинг психик камолотидаги камчиликлар: а) ақлнинг бўш ўсганлиги; б) ироданинг заифлиги; III. Ўсмирнинг тарбиясидаги нуқсонлар: а) ахлоқий хислатларида учрайдиган камчиликлар; Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 552 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” б) ўсмирнинг ўқитувчи, синф жамоаси ва оила аъзолари билан мулоқотидаги заифликлар; IV. Ўсмирнинг билим олиш фаолиятидаги камчиликлари: а) билимлар, махсус кўникмаларни эгаллашдаги узилишлар; б) таълим жараѐнида ақлий меҳнат усуллари етишмаслиги. V. Мактаб таълими ва тарбиясидаги камчиликлар: а) таълим жараѐнида билимлар ва хатти-ҳаракатларни адолатсиз баҳолаш; б) мактаб тарбиявий ишларидаги камчиликлар ўқитувчининг ўсмирга хайрихоҳ эмаслиги. VI. Мактабдан ташқари муҳитдаги нуқсонлар: а) оилада педагогик ва психологик билимларнинг етишмаслиги; д)тенгқурларининг салбий ишларга (ҳақорат қилишга, ичишга, чекишга, қўли эгриликка) ўргатиши ва ҳоказо; Бундай ҳолларда ўқитувчи хушмуомалалик ва усталик билан шунга ўхшаш тортишувларнинг, эътирозларнинг ўринсизлигини кўрсатиб бериши лозим ҳамда мустақил ва танқидий фикрлашни ривожлантириш учун бошқачароқ йўл-йўриқлар кўрсатиши керак. Қандай қилиб ўсмирлар руҳий жароҳатни бартар