Психологическая личность детей с ограниченными возможностями как проблема

Аннотация

The thesis considers that the formation of the personality of children with disabilities as a person will radically change at each stage, the needs will increase. Keywords: socialization, upbringing, family, personality, society Шахсни турли хил жабҳаларда ўрганиш юзасидан олиб борилган психологик тадқиқотлар ушбу масала серқирра ва муаммоларга бой эканлигидан далолат беради. Шахс борлиқдаги бошқа мавжудотлардан фарқли ўлароқ ижтимоий-маданий муҳит маҳсули эканлиги замон ва маконда доимо ривожланиб бориши ўзининг онглилиги, фаолият натижаларини олдиндан кўра олиши, муҳитнинг ўзгаришига мувофиқ тарзда фаолиятини мослаштириш ўқувига эгалиги билан ажралиб туради. Тадқиқотчи О.У. Авлаевнинг таъкидлашича, шахс муаммосининг психологик таҳлили фан тараққиѐтининг сўнгги даврларида янгича ѐндашувларга муҳтож, чунки шахснинг ижтимоий-психологик тузилмаси миллий-этник хусусиятлари таълим-тарбия ва шунга ўхшаш омилларнинг таъсирида унда ўзига хос хусусиятлар намоѐн бўлади. Шахс муаммосига қай томондан ѐндашмайлик у чуқур ва кенг қамровли мулоҳазани талаб этади. Худди шу сабабли ҳам шахсни қандай талқин қилмайлик (гуманистик ѐки психологик) унга моддий оламнинг бир бўлаги сифатида онтопсихологик нуқтаи назардан ѐндашилади. Бунинг асосий мақсади субъектнинг моҳиятини очиб беришдан иборатдир. «Шахс» тушунчасининг таркибий тузилмаси белгиловчиларини умумлаштирадиган бўлсак, турли хил психологик назариялар ва илмий Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 529 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” мактаблар (К.Юнг, Г.Оллпорт, Э.Креглар, К.Левин, Ж.Нюттен, Дж.Гильфорд, Г.Айзенк, Л.Виготский, С.Рубинштейн, А.Леонтьев, А.Маслоу, Б.Ананьев ва бошқ.) шахсни доимий ўзгариб турувчи муҳитга мослашиш натижасида ривожланиб борувчи индивид тавсифининг синтези сифатида қарайдилар. Шунингдек, индивиднинг хулқ-атворига мувофиқ атроф-муҳит таъсирини белгиловчи меъѐрлар шаклланади. Демак, шахс - ҳаѐти давомида психологик мазмун касб этадиган нисбий барқарорликка эга бўлган ўзида субъект билан объектнинг ўзаро таъсирини шакллантирувчи мотивация билан эҳтиѐжлар муносабати тизимини намоѐн қилувчи ижтимоий ҳосила ҳисобланади. Аниқланишича, шахс тўғрисидаги ҳар қандай концепцияларга мурожаат қилинганда, индивид билан шахс орасидаги узвий алоқадорлик инобатга олингани маълум ҳисобланади. Буни шахс тушунчасига «Психология луғати»да берилган изоҳ ҳам яна бир бора тасдиқлайди. Ушбу мулоҳазаларни давом эттирадиган бўлсак, шахс – бу индивиднинг ижтимоийлашуви ва тарбия жараѐни натижаси (таъсири)да шаклланувчи ижтимоий сифатлар эгаси ҳисобланади. Шахсга берилган таърифларни янада кенгроқ тизимлаш мумкин. Аммо бу билан масаланинг асосий муаммоси нимадан иборат эканлигига ойдинлик киритиш анча қийинлашади. Чунки, жамият доимо комил шахс муаммоси ва уни камол топтиришга эътибор қаратади. Ҳаттоки, тарихда Спарта даврида туғилган болаларнинг жисмоний ва руҳий соғломлигига алоҳида эътибор берилиб, нимжон ѐки касалманд чақалоқларни жарга улоқтиришган. Бу тадбир ушбу давлатда қоида сифатида ҳукм сурган. Инсоният цивилизациясининг кейинги босқичларида бундай қонунлардан воз кечиш инсоний қадриятлар доирасининг кенгайганлиги, ҳар қандай одам табиий равишда яшаш ҳуқуқига эгалигини таъкидлаб ўтиш жоиз. Адабиѐтлар таҳлилига кўра, инсоният тарихида шундай шахслар борки уларда индивидлик хусусияти бўйича атрофдагиларга қараганда имкониятлари чекланган. Шунга қарамай, улардан бир қанчалари шахс сифатида ўзини юксакликка олиб чиқа олган. Масалан, ирландиялик романнавис ѐзувчи Кристи Брауннинг ҳаѐт йўлини эслашимиз мумкин. У церебрал фалаж бўлиб дунѐга келган, фақат чап оѐғи билан ҳаракатлана олган. Ҳатто гапира олмаган ва мустақил овқатлана олмаган, аммо секин-аста ўқиш, чизиш, машинкада ѐзишни ўрганган. Жисмоний жиҳатдан ожиз бўлишига қарамай, у ижодий меҳнат билан самарали шуғулланди ва ўзи тўғрисида қуйидагиларни ѐзади: «Мен атрофда нима юз бераѐтганига эътибор бермасдан, соатлаб Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 530 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” тўхтамасдан ѐздим. Мен ўзимни ўзга бир инсон сифатида ҳис қила бошладим. Мен бундан-да, ўзгача бахтга мушарраф бўла олмайман. Мен ўзимни камситилган ѐки ўз фикрини ифода эта олмайдиган, нолойиқ киши эмас, балки эркин фикрлай оладиган, яшай оладиган ва ижодкор сифатида ҳис қиламан. Мен дунѐ муаммоларидан ҳақиқий устунликни, мен ўзимни ка