Eshakyemi - urtikaria kasalligi nima va uning kelib chiqish sabablari

Аннотация

"Что скрывается за внезапным появлением красных высыпаний и зуда при крапивнице (уртикарии)? В этой статье вы сможете узнать о причинах возникновения этого заболевания и скрытых факторах. Также мы рассмотрим, как определить тип крапивницы в зависимости от формы пузырьков и характера покраснения, вызванного этим заболеванием." Ключевые слова: крапивница, слизистая оболочка, аллергия, эндогенный, экзогенный, гистамин, серотонин, биологически активное вещество, эпидермис, дерма, базофил, протеаза, антиген, антитело, вакцина, 414 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 11.79/2023 SJIF 2024 = 5.444 Том 2, Выпуск 10, 31 Октябрь отек Квинке, ангионевротический отек, дермографическая крапивница, вибрационная крапивница, аквагенная крапивница. Eshakyemi allergik kasalliklar sirasiga kiruvchi xastalik boʻlib, u terida baʼzan shilliq qavatlarda qavariqchalar hosil boʻlishi va qattiq qichishish bilan kechadigan kasallikdir. U baʼzan hasharot chaqishiga oʻxshash badanda keng taqaladigan biroz shishib namoyon boʻladigan qizgʻish qavariqchalar hisoblanadi. Allergik eshakemi juda keng tarqalgan kasallikdir. Taxminan dunyo boʻylab har uchinchi odam hayiti davomida kamida bir marta eshakemini boshdan oʻtkazgan boʻladi. Eshakemining og’irlik darajasiga koʻra, kasallikning alomatlari turlicha bo’lishi mumkin. Ko’pincha kasallik teri qoplamining qizarishi, gipertermiya va teri qichishi bilan kechadi. Uncha ogʻir boʻlmagan holatda qizarishlar sezilari shish bilan, og’irroq darajalarda esa qizarishdan tashqari qavarchiqlar ham paydo boʻladi. Bu qavariqchalar teri yuzasida bir necha soatdan uch oygacha saqlanib turishi mumkin. Eshakemini boshqa teri kasalliklaridan allergen bartaraf etilishidan yoki dori qabul qilishdan so’ng terining to’liq oʻz xoliga qaytishi yani tiklanishi bilan farq qiladi. 1-rasm. Urtica. 415 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 11.79/2023 SJIF 2024 = 5.444 Том 2, Выпуск 10, 31 Октябрь Organizmning turli taʼsirlarga oʻta sezuvchan boʻlib qolishi kasallikning asosiy sababi boʻlib, uni keltirib chiqaruvchi omillar ikki turga boʻlinadi. Bular endogen omillar va ekzogen omillar hisoblanadi. Endogen omillarga: -Ichki organlar patalogiyasi - meʼda ichak, jigar, oʻt qopi, oshqozon-ichak, nerv sistemasi, qalqonsimon bez faoliyatining buzilishi kiradi. Ekzogen omillarga: -kimyoviy, -mexanik, -fizik, -dori-darmonlar (antibiotiklar, sulfanilamid preparatlari, xinin va h.k lar), -oziq-ovqatlar (ayrim allergik reaksiya beradigan maxsulotlar: tuxum, shokolad, qulupnay, mandarin va h.k lar). - hasharotlar chaqishi, -gul changlari kiradi. Endogen va ekzogen omillar taʼsirida organizmda gistamin, serotanin va shu turdagi biologik aktiv moddalar ortishi natijasida kapilyarlarning kengayishi va buning oqibatida ularni oʻtkazuvchanligining oshishi sababli epidermis va dermaning soʻrgʻich qavatida oʻtkir shishlar paydo boʻladi hamda qavarchiq toshmalar hosil boʻlishi kuzatiladi. Gistamin va boshqa bioaktiv moddalar asosan bazofil hujayralarida joylashib, proteaza fermentlari faolligi oshganda hujayralardan ajralib chiqadi. Proteaza fermentining faolligi antigen - antitelo reaksiyasi natijasida oshadi. Bunda IgE va komplimenti asosiy rol oʻynaydi. Kasallik faqatgina eshakyemi deb yuritilibgina qolmay uning "Kvinke Shishi oedema Quincke", "Urtikariya", "Angionevrotik shish" kabi nomlari ham mavjud. Rivojlanish mexanizmi: Allergik reaksiyalar ikkita boʻlinib, bular: Tezkor turdagi allergik reaksiyalar va immunokompleksli allergik reaksiyalardir. Tezkor turdagi allergik reaksiyalar IgE ga bogʻliq boʻlgan allergik reaksiyalar hisoblanib, oziq-ovqat allergenlari jumladan: tuxum, sut, bugʻdoy, qisqichbaqasimonlar, molyuskalar, yongʻoq va boshqa allergenlar, dori vositalari jumladan penisillinlar, sefalosporinlar sulfanilamidlar antiaretmik preparatlar, immunomodulatorlar, vaktsinalar sitostatiklar va boshqalar taʼsirida vujudga keladi. Immunokompleksli allergik reaksiyalar. Immun komplekslari komplementlarni faollashtiradi natijada ulardan 416 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 11.79/2023 SJIF 2024 = 5.444 Том 2, Выпуск 10, 31 Октябрь fragmentlar ajralib chiqadi va semiz hujayralarning degranulyasiyasiga sabab boʻladi. Anemniz yigʻilganda (Kvinki shishida) bemorlar hosil boʻlgan toshmalarning bir necha soatda yoʻqolishidan, toshma toshgan sohalarning qichishishidan, yurganda tovon sohalari jarohatlanishidan, nafas siqilishidan va tovush boʻgʻilshidan shikoyat qilishadi. Statistik maʼlumotlariga koʻra har 6 kishidan biri (ayrim mualliflar maʼlumotlariga koʻra esa har 4 kishidan biri) umri davomida 1 marta boʻlsa ham eshakyemi yoki Kvinki shishini boshidan kechiradi. Bu kasallik bilan ogʻrigan bemorlarni 25% ida kasallik ertami kechmi surunkali turga oʻtadi. Mazkur kasallikning surunkali va oʻtkir shakillari farqla