OILA PEDAGOGIKASINING FAN SIFATIDAGI AHAMIYATI

Аннотация

Oila pedagogikasi о‘sib kelayotgan yosh avlodni barkamol inson qilib tarbiyalash uchun oilada beriladigan tarbiyaning mazmuni, umumiy qonuniyatlari, tamoyil va metodlariga doir bilimga ega bo‘lmoq lozim. Oila pedagogikasi umumiy pedagogikaning bir tizimi bo‘lib u umumiy pedagogika qonuniyatlari asosida yaratilgan. Komil inson tarbiyasi juda ko‘p qirrali va murakkab bo‘lganligi sababli hamma fanlar unga ko‘makdosh bo‘ladi. Kalit so’zlar: Oilada ota-ona aniq maqsad qo‘yib, o‘z ustida ishlash, izlanish, tanlangan vosita va usullarni qo‘llash natijasini ko‘ra bilishi, tarbiyachilik san’atiga ega bo‘lishi lozim. • Ta’lim-tarbiyaning zamonaviy talab darajasiga va tarbiya qonuniyatlariga amal qiladi; • Oilada beriladigan tarbiya mazmuni; • Oilada farzand tarbiyasida qo‘llanadigan usul va vositalar; • Insoniyatning ma’naviy rivojlanishi bilan oilada farzand tarbiyasining uyg‘unligi; • Oilada farzand tarbiyasidagi mahorat va madaniyatga amal qilish; Oila tarbiyasiga doir muammolaming holati, qonimiyatlarini o‘rganishga qaratiladi. • Oila tarbiyasiga doir bir butun muammolami hal qilish; • Oilaviy tarbiyaning samaradorligini oshirish va davlatning ustuvor talablariga javob beradigan komil insonni tarbiyalash; • Oila tarbiyasida milliy qadriyatlardan o‘rinli foydalanish, pedagogik qonun - qoidalarga rioya qilish; • Fan va texnika yutuqlaridan unumli foydalanish; • Ilg‘or oilalardagi muovaffaqiyatli ish uslublarini o‘rganish; • Ota-onalaming pedagog mutaxassislar bilan hamkorlikgini o‘rnatish; • Barkamol inson tarbiyasiga doir muammolami hal qilish doimiy va hayotiy izlanishlami talab etadi. 680 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 11.79/2023 SJIF 2024 = 5.444 Том 2, Выпуск 9, 30 Сентябрь Buyuk alloma Abu Nasr al-Farobiy «Talhizu Navomis» (“Aflotun qonuniyatlarining mohiyati”) asarida inson kamolotini falsafa fani ta’sirida rivojlinishini shunday ko‘rsatgan edi: «Yaxshi fazilatga ega bo‘lgan shahar aholisi eng baxtiyor odamlar bo‘lishlari, qonunlarga ixtiyoriy bo‘ysunishini ta’minlash uchun qonimlami takomillashtirish, ulardagi qoidalami mustahkamlashdir». Xalq donishmandlarining oila muammosi va tarbiyasi haqidagi qarashlari juda uzoq tarixiy ildizga egadir. Xalq og‘zaki va yozma yodgorliklarida: maqol, hikmat, ertak, aytishuvlarda oila, ota -ona, oilaviy barqarorlik, o‘zaro munosabat masalasiga alohida e’tibor qaratilgan. Ota - ona behad bo‘ladi xursand, Farzand boiolsa munosib farzand! Javhar Zamindar. Namozi bomdoddin keyin volidangni Ziyorat qil va xizmatida boi. Rushtiy. Oila va undagi tarbiyaning usul, vosita va omillari ko‘proq yozma pandnomalarda, Kaykovusning «Qobusnoma», «Saodatnoma», Zahiriddin Muhammad Bobuming «Bobumoma»si, «To‘ti shohnoma», «Odobnoma» kabilarda oila muammosiga doir masalalar ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslab berilgan. Mutafakkir va ma’rifatparvarlaming ijodiy faoliyatida oila muammosi asosiy o‘rinni egallagan. Buning sababi boMajak Oila pedagogikasi fanining mazmundorligini ta’minlovchi badiiy adabiyot, san’at asarlari, milliy meros va umumiy insoniy qadriyatlardir. Oila tarbiyasida bolalar hayotini to‘g‘ri uyushtirish ulaming vaqtdan to‘g‘ri va unumli foydalanishning asosiy garovi ekanligini ota-onalar o‘z farzandlariga uqtirishlari lozim. Oila tarbiyasi masalalari bo‘yicha Abu Ali Ibn Sino maxsus «Tadbir al-manozil» nomli asarini yozgan. Unda olim ota-onaning bola tarbiyasidagi vazifalarini yoritgan. Asarda ota-onaning vazifasi va burchiga, oila munosabatlariga to‘xtalar ekan, ayniqsa, ota-onalarning oilada mehnatsevarligi bilan farzandlarini ham kasb va hunarga o‘rgatish borasida muhim fikrlar bayon etadi. Ibn Sino tarbiyaviy qarashlarida oila va oilaviy masalalarga keng o‘rin berilgan. Ota oilada o‘z farzandlariga har tomonlama: yurish-turishda, nutq odobida, so‘z madaniyatida, o‘zaro muomala jarayonida, eng muhimi amaliy ish faoliyatida to‘g‘rilik va haqqoniylik, samimiylikka namuna boimogi kerak. Oilada farzand tarbiyasini to‘g‘ri yoiga qo‘yishning asosiy vositasi - uning ma’naviy olamida e’tiqodni shakllantirish deb hisoblagan edi olim. Yusuf Xos Xojib «Qudatg‘u bilig» 681 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 11.79/2023 SJIF 2024 = 5.444 Том 2, Выпуск 9, 30 Сентябрь asarida oilaviy maishiy turmush muammolariga ham katta e’tibor beradi. U kishilami uylanib, oila qurishidan boshlab, farzand tarbiya etish, oilaning moddiy ta’minotini yuritishgacha boigan eng zaruriy vazifalarini birma-bir bayon etadi. Ota- onalar nazoratida boigan bolaning mas'uliyat hissi rivoj topadi. Shu sababli ham bola tarbiyasida ota- onaning mavqei alohida ahamiyatga egadir. Ular tanlagan to‘g‘ri yoi farzandlarining kelajagi, kamoloti uchun nihoyatda muhimdir. Jamiyatda farzandlari xulq-atvoriga qarab ota-onalariga baho berilishini aytib ulami ogohlantiradi. Mirzo Ulug‘bekning qarashlarida bolaning bilim olishga boigan qiziqishi, havasini oshirishda u ta