ИЗМЕНЕНИЕ ГЕНЕТИКИ РАСТЕНИЙ И ЖИВОТНЫХ С ПОМОЩЬЮ ГЕННОЙ ИНЖЕНЕРИИ

Аннотация

This article describes in detail the methods of introducing genes into plants and animals, in particular, transformation and microinjection using Agrobacterium, as well as the processes of genetic modification for animals. It also analyzes the benefits and risks of genetic engineering, including the impact on the ecosystem and human health, ethical issues and risks. Keywords: genetic engineering, clone, hepatitis, vaccine, Agrobacterium, plasmid, transgene, transformation. Annotatsiya: Ushbu maqolada o’simliklar va hayvonlarga gen kiritish usullari, xususan, Agrobakteriya yordamida transformatsiya va mikroinyektsiya, shuningdek, hayvonlar uchun genetik modifikatsiya jarayonlari batafsil bayon qilinadi. Shuningdek, gen injeneriyasining afzalliklari va xavflari, jumladan, ekosistema va inson salomatligiga ta’siri, etik masalalar va xavf-xatarlar tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: gen injeneriyasi, klon, gepatit, vaktsina, agrobakterium, plasmid, transgen, transformatsiya. 201 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Аннотация: В статье подробно описаны методы введения генов в растения и животных, в частности трансформация и микроинъекция с использованием агробактерий, а также процессы генетической модификации животных. В нем также анализируются преимущества и риски генной инженерии, включая воздействие на экосистемы и здоровье человека, этические проблемы и риски. Ключевые слова: генная инженерия, клон, гепатит, вакцина, агробактерия, плазмида, трансген, трансформация. Language: Uzbek Citation: Tokhtaboyeva, F., Yakuboliyeva, M., Murodalieva, N., & Ergasheva, M. (2025). MODIFICATION OF PLANT AND ANIMAL GENETICS THROUGH GENETIC ENGINEERING. Universal International Scientific Journal, 1(9), 201–205. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1391 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14590981 Genetika muhandisligi, organizmni yoki etilgan. Bu yo'nalishdagi dastlabki organizmlar populyatsiyasini o'zgartirish biotexnologiyalardan biri yuqori xo'jalik va uchun DNK yoki boshqa nuklein kislota genetik ko'rsatkichlarga ega bo'lgan qoramol molekulalarini sun'iy manipulyatsiya qilish, zotlari tuxum hujayrasining ko'plab hosil o'zgartirish va rekombinatsiya qilishdir. Gen bo'lishiga erishishdi. Ma'lumki, sigirlar bir muhandisligi atamasi odatda mikrobial yilda faqat bir dona, ba'zan 2 dona tuxum genetikadagi asosiy tadqiqotlar natijasida hujayra hosil qiladi. Shu sabab nomdor paydo bo'lgan rekombinant DNK qoramol zotini zudlik bilan ko'paytirish texnologiyasi usullariga nisbatan imkoni bo'lmagan. Ko'p miqdorda yuqori qo'llaniladi[1]. Gen injeneriyasida sifatli sut beruvchi qoramolga ma'lum gormon qo'llaniladigan texnikalar tibbiy ahamiyatga inyeksiya qilinib, tajriba o'tkazilayotgan ega bo'lgan mahsulotlar, jumladan, inson sigirdan ko'plab tuxum hujayra olishga insulini, inson o'sish gormoni va gepatit B erishiladi. Bu tuxum hujayralar bachadondan vaktsinasini ishlab chiqarishga, shuningdek, sidirib olinib, sun'iy urug'lantiriladi va hosil kasalliklarga chidamli o'simliklar kabi genetik bo'lgan zigota xo'jalik ahamiyati kam, xashaki jihatdan o'zgartirilgan organizmlarning sigir bachadoniga kiritiladi. Natijada xashaki rivojlanishiga olib keldi[2]. o‘gay ona qoramoldan qimmatbaho zotli avlod Hujayra va gen injeneriyasi yutuqlari olinadi[3,4]. Bu biotexnologiya bizning hayvon zotlarini yaxshilash uchun ham tatbiq mamlakatimizda ham qo'llaniladi .AQSHning 202 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) dunyoga mashhur Monsanto kompaniyasi gen natijalarming Gyordon tajribasidan va boshqa injeneriya usuli bilan o'sish gormonini (growth yuqorida keltirilgan natijalardan farqi, Roslin hormone) ishlab chiqarib sigirlarga inyeksiya ilk bor yadrosi olib tashlangan zigotaga qildi va shu yo'l bilan sigirlardan sog'iladigan voyaga yetgan organizm ning somatik sut miqdorini oshirishga erishdi. Hozirgi hujayrasidan ajratilgan yadroni kiritib yetuk kunda AQSH oziq-ovqat do'konlarida bu organizm olganligidir[4,5]. mahsulot sotilmoqda. Zigotaga Klassik genetik usul bilan irsiyatni (urug'lantirilgani tuxum hujayraga) har xil o'zgartirishda ikki xil genotipli organizm genlarni mikroinyeksiya qilib transgen chatishtirilganda ularning barcha xo'jalik sichqon yoki kalamush olish ko'plab uchun molik va molik bo'lmagan genlari o'zaro laboratoriyalarda bajarildi. Mamlakatimizda rekombinatsiyalashadi. Natijada yaratilgan akademik J.H. Hamidov rahbarligida shu navga tadqiqotchi istagan gendan tashqari, usulni qo'llab quyon zigotasiga o'sish gormoni navning xususiyatini buzuvchi boshqa ko'p geni kiritildi va odatdagiga nisbatan yirik va genlar ham o'tadi. Gen muhandisligi usullari tez o'suvchi transgen quyon olindi. Ma'lumki, orqali irsiyati o'zgartirilgan o'simliklarda esa klon deb mikroorganizmning bir hujayrasi faqat inson manfaatlariga mos keladigan bo'linishi natijasida hosil bo'lgan bakteriya belgixossalar mujassamlashgan bo'ladi[6]. koloniyasiga aytiladi. O'