O‘ZBEKISTON MAHALLIY TILLARINING MAMLAKAT LISONIY VAZIYATIDA TUTGAN O‘RNI VA TA’LIM TILLARI MENEJMENTI

Аннотация

This article describes the linguistic situation in Uzbekistan, the status of languages in the country, the management of local languages, the level of their use in the speech of the population, the management of educational languages, the issues of attention focused on languages in the linguistic situation of the country in the legislation on the state language. Key words: linguistic situation in Uzbekistan, status of languages in the country, management of local languages, management of educational languages, local languages. www.namspi.uz universaljurnal.uz INNOVATSIYALAR Respublika ilmiy-amaliy konferensiya MATERIALLARI Namangan.10-11-oktabr, 2024-yil ta milliy-madaniy markazlar faoliyat olib bormoqda. Respublikamizda millatlar etmaydi. Xususan, mamlakatimizda mavjud millat yoki elatlar tillarining 15 20% muayyan darajada farqlilik kasb etadi. Qayd etish joizki, diyorimizda quyiroqda Shu bilan bir qatorda, mamlakatimiz lisoniy vaziyati jiddiy ilmiy tadqiqotlarni Shu bilan bir qatorda, mamlakatdagi boshqa tillarning maqomi qonunan belgilab boshlandi. qismini tashkil qiladi. Shu sababdan ham til menejmentida ushbu tillar mumkin: Til Tarqalish hududi Holati soni www.namspi.uz universaljurnal.uz INNOVATSIYALAR Respublika ilmiy-amaliy konferensiya MATERIALLARI Namangan.10-11-oktabr, 2024-yil Tojik Qashqadaryo, 1,5 million Mahalliy til, tili, Surxondaryo, tili, keng Samarqand, Navoiy, tarqalgan Buxoro, Namangan, Qozoq 800.000 Mahalliy til, tili, Buxoro, Jizzax, Navoiy, tili, keng Xorazm, Sirdaryo va tarqalgan Toshkent [5]. Rus Yirik shaharlarda. 759 000 (2019). Mahalliy til, tili, keng tarqalgan, millatlararo aloqa tillaridan Qoraqalpoq 726 000 (2019). Muxtor Muxtor Respublikasida Respublikasi; Buxoro, davlat tili. Navoiy va Xorazm viloyatlari, quyi boshqa hududlari uchun Amudaryo Orol mahalliy til, tili, dengizi janubida. tili, keng tarqalgan Andijon, Namangan, 271.000 Mahalliy til, tili, tili, keng Sirdaryo [5]. tarqalmagan Turkman Navoiy, Buxoro, 189.000 Mahalliy til, tili, Xorazm, tili, keng tarqalmagan millatlar 2019- nafar (85,6%), qoraqalpoq tilida 115 656 nafar (2%), rus tilida 581 881 nafar www.namspi.uz universaljurnal.uz INNOVATSIYALAR Respublika ilmiy-amaliy konferensiya MATERIALLARI Namangan.10-11-oktabr, 2024-yil tani tashkil etgan [2]. Respublikamizdagi lisoniy vaziyatni belgilashda yuqoridagi tillar katta Etnolog [4] va Jahon faktlar kitobida [3] quyidagi jadvalda keltiramiz: Til Tarqalish hududi Foydalanuvchilar Holati Arab, Buxoro, Navoiy va 700 (1992 Mahalliy til, Qashqadaryo G.Watson). tili, keng viloyatlari, Samarqand tarqalmagan. tilida viloyati, va quyi borayotgan Zarafshon vodiysi, bir (Moribund) qismi shahrida; kichik qishloqlar Arman, Toshkent 65 700 (2019). Mahalliy til, shahri; Samarqand tili, keng viloyati. tarqalmagan, Rivojlanishda Ozarbayjon, Respublika 59 600 (2019) Mahalliy til, tili, keng Shimoliy tarqalmagan. Boshqird Respublika 46 500 (2019). Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Belarus Respublika 21 200 (2019) Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Buxoriy Buxoro viloyati 3840 (2019) Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Chechen 1700 (2019). Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Chuvash Samarqand va Toshkent 13 100 (2019) Mahalliy til, viloyatlari tili, keng www.namspi.uz universaljurnal.uz INNOVATSIYALAR Respublika ilmiy-amaliy konferensiya MATERIALLARI Namangan.10-11-oktabr, 2024-yil tarqalmagan. Qrim tatar Navoiy va Samarqand 177 000 (2019) Mahalliy til, viloyatlari tili, keng tarqalmagan, rivojlanishda Dargva Xorazm viloyati: 2600 (2019) Mahalliy til, respublika shimoli tili, keng tarqalmagan. Dungan 1700 (2019) Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Erzya Toshkent viloyati 16 200 (2019) Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Gruzin Xorazm viloyati: 6200 (2019) Mahalliy til, respublika shimolida tili, keng Turkmaniston tarqalmagan. chegarasiga yaqin hududlarda Nemis, 17 200 (2019) Mahalliy til, tili, keng standart tarqalmagan. Yunoncha 5300 (2019) Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan. Qoraqalpoq 726 000 (2019). Muxtor Etnik aholisi: 726 davlat tili (1995-yil, Respublikasi; Buxoro, 000 (2019 yilgi tili Navoiy va Xorazm Jahon faktlar qonun viloyatlari, quyi kitobi). dunyo Amudaryo mamlakatlardagi Orol dengizi janubida jami boshqa hududlari foydalanuvchilar: uchun mahalliy til, 869 870. tili, rivojlanishda Qozoq 824 000 Mahalliy til, Muxtor (2019). Etnik tili, tili, Respublikasi; Buxoro, aholi: 825 000 keng tarqalgan Jizzax, Navoiy, (2019 yilgi Jahon Sirdaryo, Toshkent faktlar kitobi). viloyatlari. Koreys Toshkent shahri, 182 000 (2019) Mahalliy til, Navoiy va Andijon tili, www.namspi.uz universaljurnal.uz INNOVATSIYALAR Respublika ilmiy-amaliy konferensiya MATERIALLARI Namangan.10-11-oktabr, 2024-yil viloyatlarida tarqalgan Andijon, 282 000 (2019) Mahalliy til, Namangan viloyatlari: tili, tili, tarqoq tarqalgan Lak 3700 (2019) Mahalliy til, tili, keng tarqalmagan Lazgi 4000 (2019). Mahalliy til, Respublikasi: Nukus tili, keng viloyati. tarqalmagan Litva 2000 (2010 J. Mahal