Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЖУМА МАСЖИДИ МИНОРАСИНИ СЕЙСМИК КУЧЛАР ТАЪСИРИГА ҲИСОБЛАШ
ТАЪСИРИГА ҲИСОБЛАШ · Доц. Рахманов Б.К.
Журнал универсальных научных исследований · 2023
Аннотация
Мақолада Хива шаҳридаги Жума масжиди конструкцияларини амалдаги лойиҳалаш нормалари бўйича сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблаш натижалари ҳамда натижалар таҳлили келтирилган. Калит сўзлар: минора, конструкция, иншоот, сейсмик куч, норма, кучланганлик-деформация ҳолати, динамик характеристикалар, масжид, зилзила. Сейсмик кучларга ҳисоблаш ишлари ҚМҚ 2.01.03-96 нинг қоидаларига, динамик характеристикаларнинг натурал қийматларига мувофиқ равишда амалга оширилди. Танланган йўналишдаги К нуқтасига келтирилган бино ўз тебранишларининг I – тонига мос келувчи сейсмик куч қуйидаги формула бўйича аниқланади: S = K K K K S ; (1) ik о п эт р oik S = αQ WK η (2) oik k i δ ik бунда S - конструкцияни эластик деформацияланади деб фараз қилинганда oik аниқланадиган инерция кучи : α. - 2.7. жадвалдан олинувчи, қурилиш майдончасининг сейсмиклигига боғлиқ коэффициент; Q . – ҳисолаш схемасидаги К нуқтага келтирилган бино вазни; k W- 2.8. жадвалдан олинувчи спектрал коэффициент; i K - 2.16. жадвалдан олинувчи диссипация коэффициенти; δ η - I - тон бўйича бино тебраниш шакли билан боғлиқ ва ҳисоблаш ik схемасида юкланиш жойлашиши билан боғлиқ коэффициент; 79 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11 K - 2.3. жадвалдан аниқланган маъсуллик коэффициенти; о K - 2.4. жадвалдан олинадиган зилзила қайтарилишини ҳисобга олиш п коэффициенти; K - 2.10. жадвалдан олинувчи бинонинг қаватлигига боғлиқ эт коэффициент; K - 2.12. жадвалдан олинувчи мунтазамлик коэффициенти; р Ҳисоб ишларини коэффициетларни танлашдан бошлаймиз. 2.3. жадвалга мувофиқ бино II- тоифага тўғри келади, K = 1,2. о 2.4. жадвалга мувофиқ зилзила такрорланишини ҳисобга олиш коэффициенти Хива шаҳри учун 7 балли зилзилалар қайтарилиши интервали 1000 йилгача бўлганлиги - K = 0,8. п 2.10. жадвалга мувофиқ бино қаватлари сонига боғлиқ коэффициент-K =1. эт 2.12. жадвалга мувофиқ мунтазамлик коэффициенти - K = 1 р Жадваллар рақамлари ҚМҚ 2.01.03 - 19 даги жадваллар рақамига тўғри келади. Шундай қилиб (1) формуладаги коэффициентлар аниқланди, энди (2) формуладаги коэффициентларни аниқлаймиз. 2.7-жадвалга мувофиқ 7 балл учун сейсмик коэффициент – α=0,25. W - 2.8. жадвалдан ёки 2.2 расмдаги графикдан топилувчи ( бу I – тон бўйича i бино ўз тебраниш даврига, ҳудуднинг индексига ва заминнинг сейсмик хусусиятлари категориясига боғлиқ) спектрал коэффициент. Хива учун минтақа индекси – IV, грунт тоифаси – III, бинонинг асосий тон бўйича тебраниш даври Т = 0,40 с бўлганда - W - 0,92 га тенг. i Диссипация коэффициенти қуйидаги формуладант топилади: 0,7 (0,548−√𝛿)(0,1+ ) 𝐾 = 𝑒 √𝑇1 (3) 𝛿 80 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11 Бу ерда – тебранишлар декременти. Унинг қиймати ўхшаш биноларни натурал синаш натижаларидан ёки бундай натижалар йўқ тақдирда 2.9-жадвалдан олинади. 𝑇 - бино асосий тон бўйича ўз тебранишларининг даври. 1 𝑇 = 0,40 с бўлгани учун - 2.9 жадвалдан 𝛿 = 0,3 га тенглиги аниқланади. 1 Топилган қийматларни формулага қўямиз: (0,548−√𝛿)(0,1+ 0,7 ) (0,548−√0,3)(0,1+ 0,7 ) 𝐾 = 𝑒 √𝑇 1 = 𝑒 √0,4 = 1,0 𝛿 Бино ва иншоотлар учун тебранишлар шакли коэффициентининг қиймати қуйидаги формула билананиқланади: 𝑋 (𝑥 )∑𝑛 𝑄 𝑋 (𝑥 ) 𝑖 к 𝑗=1 𝑗 𝑖 𝑗 𝜂 = 𝑖к ∑𝑛 𝑄 𝑋2(𝑥 ) 𝑗=1 𝑗 𝑖 𝑗 Бу ерда 𝑋 (𝑥 ), 𝑋 (𝑥 ). бино ва иншоотларнинг кўриб чиқилаётган К 𝑖 к 𝑖 𝑗 нуқтасидаги ва массалар мужассамлашган нуқталаридаги i - чи тон буйича ўз тебранишлари ҳолатидаги силжиши. 𝑄 - j нуктасига мужассамланган бино массаcи. 𝑗 Бинонинг баландлиги 5 каватгача булиб, T1< 0,4 дан кичик бўлган тақдирда коэффициентни соддалаштирилган формула буйича аниклаш мумкин. n X QjX K 1 i1 = ik n Q Xi2 1 i1 Бу ерда 𝑥 ва x − k ва j нукталардан то фундаментнинг тепа кесилмасигача к j масофа.Тебранишларнинг асосий шакли коэффициентларини аниқлаймиз. 𝑄 ℎ +𝑄 ℎ 74,09∗1,53+69,68∗3,06 𝜂 = ℎ 1 1 2 =1,53 = 0,605; 11 1 𝑄 ℎ2+𝑄 ℎ2 74,09∗(1,53)2+69,68∗(3,06)2 1 1 2 2 81 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11 𝑄 ℎ +𝑄 ℎ 69,68∗3,06+65,09∗4,59 𝜂 = ℎ 1 1 2 2=3,06 = 0,774; 12 2 𝑄 ℎ2+𝑄 ℎ2 69,68∗(3,06)2+65,09∗(4,59)2 1 1 2 2 𝜂 = 0,844; 𝜂 =0,881; 𝜂 =0,904; 𝜂 =0,92; 𝜂 =0,931; 𝜂 =0,94; 𝜂 =0,946; 13 14 15 16 17 18 19 𝜂 =0,952; 𝜂 =0,956; 𝜂 =0,96; 𝜂 =0,961; 𝜂 =0,966; 𝜂 =0,968; 110 111 112 113 114 115 𝜂 =0,971; 𝜂 =0,973; 𝜂 =0,964; 𝜂 =0,987; 𝜂 =1. 116 117 118 119 120 (1) ва (2) формулаларни аниқланган параметрлар ва коэффициентни қўйиб тебранишларнинг асосий тони бўйича сейсмик кучларнинг қийматларини аниқлаймиз: S = αQ W K η = 1,25×74,09×0,92×1,0×0,605 = 51,548 кН; о1 1 1 δ 11 S = K K K K S = 1,2×0,8×1,0×1,0×51,548 = 49,48 кН. 1 о п эт р o11 S = αQ W K η = 1,25×69,68×0,92×1,0×0,774 = 62,022 кН; o2 2 1 δ 12 S = K K K K S = 1,2×0,8×1,0×1,0×62,022= 59,54 кН. 2 о п эт р o12 S =63,176 кН ; S =60,648 кН: S =61,39 кН ; S =58,93 кН: o3 3 o4 4 S =58,78 кН ; S =56,428 кН: S =55,62 кН ; S =53,39 кН: o5 5 o6 6 S =51,89 кН ; S =49,81 кН: S =48,08 кН ; S =46,156 кН: o7 7 o8 8 S =44,51 кН ; S =42,672 кН: S =40,89 к
Доказательный фрагмент
«Мақолада Хива шаҳридаги Жума масжиди конструкцияларини амалдаги лойиҳалаш нормалари бўйича сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблаш натижалари ҳамда натижалар таҳлили келтирилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюМақолада Хива шаҳридаги Жума масжиди конструкцияларини амалдаги лойиҳалаш нормалари бўйича сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблаш натижалари ҳамда натижалар таҳлили келтирилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- минора, конструкция, иншоот, сейсмик куч, норма, кучланганлик-деформация ҳолати, динамик характеристикалар, масжид, зилзила.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014