O‘ZBEKISTONDA SPORT EKSTRIMAL TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA O‘ZGARUVCHAN TURISTLARNI DOIMIY TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI

Аннотация

The article presents information on the statistics of tourists visiting Uzbekistan, types of extreme tourism and measures aimed at their development, specifies approaches to turning temporary tourists into permanent ones, and also highlights other related issues aimed at developing extreme tourism. Keywords: extreme, tourism, tourist, guide (guide-interpreter), guide-guide, independent tourism, excursion, mountain tourism, variable tourist, permanent tourist. МЕРЫ ПО РАЗВИТИЮ ЭКСТРЕМАЛЬНОГО СПОРТИВНОГО ТУРИЗМА В УЗБЕКИСТАНЕ И ПРЕВРАЩЕНИЮ ВРЕМЕННЫХ ТУРИСТОВ В ПОСТОЯННЫХ ТУРИСТОВ Аннотация. B статье представлена информация о статистике посещения Узбекистана туристами, видах экстремального туризма и мерах, направленных на их развитие, конкретизированы подходы к превращению временных туристов в постоянных, а также освещены другие сопутствующие вопросы, направленные на развитие экстремального туризма. Ключевые слова: экстрим, туризм, турист, гид (гид-переводчик), гид-гид, самостоятельный туризм, экскурсия, горный туризм, переменный турист, постоянный турист. O‘zbekiston Respublikasining Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 16-aprelda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 21-iyunda ma‘qullangan turizm to‘g‘risidagi (turizm hujjatlari, shakllari, turlari, turistik industriyadagi xizmatlarning turlari, turistlarning va gidlarning, gid- tarjimonlarning, ekskursiya yetakchilarining va yo‘riqchi-yo‘l boshlovchilarning malakasini sertifikatlashtirish to‘g‘risidagi) qonundan kelib chiqqan xolda ishning dolzarbligi tanlab olindi. Ishning dolzarbligi. O‘zbekistonga tashrif buyuradigan turistlar statistikasini sport ekstrimal turizm turlariga jalb qilish orqali oshirishdagi o‘ziga xos yondashuvlarni ishlab chiqish 8 35 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ va O‘zbekistonga keladigan turistlar oqimini sport ekstrimal turizm turlaridan foydalangan holda yana xam kengaytirish. Ishning maqsadi. O‘zbekistonda sport ekstrimal turizm bilan shug‘ullanishga sharoiti bor tabiiy maskanlarni aniqlash va ushbu maskanlardan maqsadli foydalanish. Ishning vazifasi. O‘zbekistonga tashrif buyuradigan chet ellik o‘zgaruvchan turistlarni sport ekstrimal turizm turlari orqali o‘zgarmas turistlarga aylantirish va O‘zbekistonning go‘zal tabiatli, g‘ayritabiiy xususiyatli, mehmondo‘st millatli davlat ekanligini dunyoga yana ham keng miqyosda tanitish. Sport sport ekstrimal turizm sohasi dunyo iqtisodining eng jadal rivojlanayotgan sohalaridan biridir. Uning keng qamrovli taraqqiyoti esa ko‘plab mamlakatlar uchun katta daromad manbaiga aylanib bormoqda, aynan O‘zbekiston uchun xam. Yurtimizda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, axolining jismoniy tarbiya va ommaviy sportga jalb qilish orqali amalga oshirilmoqda. Bu targ‘ibotni amalga oshirishda sport ekstrimal turizmining juda xam katta axamiyati bor. Sport ekstrimal turizm, turli davlatlarda har xil yo‘nalishda rivojlantirilmoqda. Bunga bir qancha davlatlar katta xarajatlar orqali erishayotgan bo‘lsa, qolganlari shu joyning tabiiy imkoniyatlaridan foydalanish orqali erishmoqda. Turistlarni faqat bir yo‘l bilan jalb etishdan ko‘ra bir nechta yo‘nalishlar orqali jalb etish va turli loyihalarni ishlab chiqish har qanday davlatga katta daromad keltirishi mubolag‘a emas. Shuning uchun ham turistik sayoxatlarni kompleks holda tashkil etish masalalari dolzarbligi oshib bormoqda. Аyniqsa, tabiiy sharoitlarni mavjudligi bu sayoxatlarni amalga oshirishga ijobiy turtki bo‘ladi. Hozirgi vaqtda ko‘pgina mamlakatlarning barqaror rivojlanish kontseptsiyasida sport ekstrimal turizmining alohida o‘rni bor. Xalqaro mutaxassislar tog‘li va suvli mintaqalarning rivojlanishida sport ekstrimal turizmining ahamiyati juda ham yuqori ekanligini alohida e’tiborga olmoqdalar. Mamlakatimizning so‘lim maskanlarida sport ekstrimal turizmining turli tarmoqlarini rivojlantirish uchun imkoniyatlar talaygina. Shulardan eng asosiylari sport tog‘ turizmi, suv turizmi, xavo turizmi, avto va moto ekstrimal turizm xisoblanadi. Tog‘ relefi tekislikka nisbatan nafaqat landshaft, estetik jihatdan qulayliklarga ega, balki tog‘ning sof musaffo havosi ultrabinafsha nurlarining ko‘pligi, turli xil sport ekstrimal turlarini tashkil qilish imkoniyatlari bilan ajralib turadi. Kelajakda O‘zbekiston tog‘larining turistik va rekreatsion ob’yektlari xalqaro ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin. Hozirda O‘zbekiston xalqaro sport ekstrimal turizm raqobatchilik kurashida yutqazmoqda. Shulardan kelib chiqib, biz O‘zbekistonda xalqaro sport ekstrimal turizmining o‘chog‘i bo‘lishi mumkin bo‘lgan tekislik, tog‘, suv va havo marshrutlarini rivojlanishi yo‘lida amalga oshirish kerak bo‘lgan ishlar xaqida maqsadli tizimli xarakatlarni boshlashimiz lozim. Toza havoda va yirik shaharlardan uzoqda sport ekstrimal turizmi, bilan shug‘ullanish orqali chet ellik fuqorolar, maktab o‘quvchilari, talaba yoshlar, turli kasb soxalarida faoliyat olib boruvchi shaxslar, spor