СИНТЕЗ ИНСУЛИНА С ПОМОЩЬЮ ТЕХНОЛОГИИ РЕКОМБИНАНТНОЙ ДНК

Аннотация

This thesis provides a detailed overview of the processes involved in insulin synthesis using recombinant DNA technology. The functions of insulin in the body and its importance in the treatment of diabetes are explained. The work discusses the genetic engineering methods for insulin production, the fundamentals of recombinant DNA technology, the stages of using bacterial and yeast cells, and the purification processes in detail. Keywords: Recombinant DNA technology, Insulin synthesis, Genetic engineering, Diabetes, Cell culture, Escherichia coli, Bioreactor, Protein purification, Biopharmaceuticals, Hormone production. Annotatsiya: Mazkur tezisda rekombinant DNK texnologiyasi yordamida insulin sintez qilish jarayonlari batafsil yoritilgan. Insulin gormonining organizmdagi vazifalari va uning diabet kasalligini davolashdagi ahamiyati tushuntirilgan. Ishda insulin ishlab chiqarishning genetik muhandislik usullari, 183 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) rekombinant DNK texnologiyasining asoslari, bakterial va xamirturush hujayralaridan foydalanish bosqichlari va tozalash jarayonlari batafsil ko‘rib chiqilgan. Kalit so‘zlar: Rekombinant DNK texnologiyasi, Insulin sintezi, Genetik muhandislik, diabet, hujayra madaniyati, Escherichia coli, Bioreaktor Protein tozalash, Biofarmatsevtika, Gormon ishlab chiqarish. Аннотация: В данной работе подробно рассмотрены процессы синтеза инсулина с использованием рекомбинантной ДНК технологии. Объяснены функции гормона инсулина в организме и его значение для лечения диабета. В работе подробно рассмотрены методы генетической инженерии для производства инсулина, основы рекомбинантной ДНК технологии, этапы использования бактериальных и дрожжевых клеток, а также процессы очистки. Ключевые слова: Рекомбинантная ДНК технология, Синтез инсулина, Генетическая инженерия, диабет, клеточная культура, Escherichia coli, биореактор, очистка белка, биофармацевтика, Производство гормонов. Language: Uzbek Citation: Ibrokhimova, D., Makhmudova, M., Ruziboyeva, M., & Tokhtaboyeva, F. (2024). SYNTHESIS OF INSULIN USING RECOMBINANT DNA TECHNOLOGY. Universal International Scientific Journal, 1(9), 183–186. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1387 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14564901 Rekombinant DNK texnologiyasi bog‘liq muammolarni keltirib chiqardi.1978- zamonaviy biotexnologiyaning asosiy yilda Genentech kompaniyasi rekombinant yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, bu usul yordamida DNK texnologiyasi yordamida insulin sintez turli biologik dori vositalar, jumladan, insulin qilishda birinchi muvaffaqiyatga erishdi.1982- sintez qilinadi. Insulin diabet kasalligini yilda rekombinant insulin tibbiyotda davolashda muhim gormon bo‘lib, foydalanish uchun tasdiqlandi va savdo rekombinant texnologiyalar uni xavfsiz va markasi Humulin nomi bilan chiqarildi.[1] samarali ishlab chiqarish imkonini beradi. Insulinning biologik mohiyati va Rekombinant insulin ishlab ahamiyati. Insulinning organizmdagi roli: chiqarishning tarixiy rivojlanishi. 1921-yilda glyukozaning metabolizmi va qondagi shakar insulin kashf etilgan, dastlab hayvonlarning miqdorini tartibga solish.Diabet kasalligi: I va (cho‘chqa va sigir) oshqozon osti bezidan II tip diabetning sabablari va oqibatlari. olinardi. Biroq bu usul allergik reaksiyalar va Insulin – bu qand miqdorini cheklangan miqdorda ishlab chiqarish bilan boshqaruvchi va organizmdagi metabolizm 183 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) jarayonlariga ta'sir etadigan gormon. U asosan kiritiladi. Bu xujayralar endi insulin sintez me'da osti bezi (pancreas) beta hujayralarida qilishga qodir bo'ladi. ishlab chiqariladi. Insulin yetishmovchiligi, d) Insulin ishlab chiqarish. masalan, diabet kasalligi rivojlanishiga olib Transformatsiya qilingan xujayralar o'stiriladi, kelishi mumkin[2]. va ular insulin ishlab chiqara boshlaydi. Rekombinant DNK texnologiyasining Olingan insulin miqdori va sifatini nazorat asoslari genetik modifikatsiya va genetik qilish uchun turli xil laboratoriya usullari materiallarni manipulyatsiya qilish bilan qo'llaniladi. bog'liq bo'lib, bu texnologiya genetik e) Proteinni tozalash. Ishlab chiqarilgan materialni o'zgartirish, bir organizmdan insulin tozalanadi va fermentativ yoki boshqasiga ko'chirish va yangi xususiyatlar kimyoviy usullar bilan chiqariladi. yaratish imkonini beradi.Rekombinant DNK Genetik muhandislik: Inson insulin texnologiyasining mohiyati va ishlash genini bakteriya (Escherichia coli) yoki pprinsiplari Insulin genini klonlash va hujayra xamirturush (Saccharomyces cerevisiae) ichiga kiritish jarayoni[3]. hujayrasiga o‘rnatish. Hujayra madaniyati: Rekombinant DNK texnologiyasi Genetik o‘zgartirilgan mikroorganizmlarni yordamida insulin sintezi uchun quyidagi bioreaktorda ko‘paytirish. Olingan mahsulotni asosiy bosqichlar amalga oshiriladi: tozalash: Rekombinant insulin molekulalarini a) Insulin genining ajratilishi. Insulinni ajratib o