БИОЭКОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА РАСТЕНИЯ РОЗМАРИН ЛЕКАРСТВЕННЫЙ (ROSMARINUS OFFICINALIS)

Аннотация

This article discusses the botanical characteristics, distribution, chemical composition and medicinal properties of the rosemary plant. It provides information on the unique essential oils of rosemary, antioxidant compounds and therapeutic properties, and its widespread use in the food industry. Keywords: rosemary, essential oil, camphor, caryophyllene, antioxidant, pinene, camphene, cineole, camphor. Annotatsiya: Ushbu maqolada rozmarin o’simligining botanik xususiyatlari, tarqalishi, kimyoviy tarkibi va dorivor xususiyatlari haqida fikr yuritilgan. Unda rozmarinning o’ziga xos efir moylari, antioksidant birikmalari va terapevtik xususiyatlari, oziq-ovqat sanoatida keng qo’llanilishi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Kalit so‘zlar: rozmarin, efir moyi, kamfora, kariofillen, antioksidant, pinen, kamfen, sineol, kamfora. Аннотация: В статье рассматриваются ботанические свойства, распространение, химический состав и лечебные свойства растения розмарин. Он содержит информацию об уникальных эфирных маслах розмарина, антиоксидантных соединениях и терапевтических свойствах, а также о его широком использовании в пищевой промышленности. 11 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Ключевые слова: розмарин, эфирное масло, камфора, кариофиллен, антиоксидант, пинен, камфен, цинеол, камфора. Language: Uzbek Citation: R.Y. Latipova, R. L., N.R. Xamidullayeva, N. X., L.K. Yunusova, L. Y., & D.S. To’ychiyeva, D. T. BIOECOLOGICAL PROPERTIES OF THE MEDICINAL ROSEMARY (ROSMARINUS OFFICINALIS) PLANT. Universal International Scientific Journal, 1(9), 11–14. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1200 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14293549 Dorivor rozmarin (Rosmarinus officinalis) - yaxshilaydi deb hisoblashsa, greklar uning Labguldoshlar oilasi rozmarin (Rosmarius) yordamida yaralarni davolashgan, xitoyliklar turkumiga mansub o’simlik bo’lib, uning vatani esa uning yordamida bosh og’rig’idan xalos O‘rta yer dengizi atrofidagi davlatlardir. bo’lganlar. Yevropa va Afrika davlatlarida qadimdan ekib Rozmarin efir moyli ekin hisoblanib, Oʻrta o‘stiriladi. Shimoliy Afrika (Jazoir, Liviya, dengiz havzasida 1-3 turi o’sadi. Doim yashil Marokash, Tunis), Turkiya, Kiprda yovvoyi buta bo’lib, boʻyi 1,5–2 metrgacha o’sadi. Bargi holda o'sadi; Evropaning janubiy qismida - va toʻpgulidan efir moyi olinadigan dorivor sobiq Yugoslaviya, Gretsiya, Italiya, Rozmarin (R. officinalis), asosan, Yevropa Portugaliya, Ispaniya, Fransiyaning janubida mamlakatlarida, shuningdek, Qrim va o'sadi. Aksariyat hollarda,tarkibida ohak ko‘p Kavkazda oʻstiriladi. Qalamchasidan, kamdan- bo‘lgan tuproqlarda, quruq qoyalarda, kam urugʻidan koʻpaytiriladi. 2-3 yillik tog‘larning janubiy yonbag‘irlarida, quyosh koʻchatlari ekiladi. Ekilgandan keyin 2-3yildan yaxshi tushadigan joylarda uchraydi. boshlab bargi va toʻpguli yigʻib olinadi. O‘simlik Rossiyaga 1816 yilda Qrimdagi Hosildorligi 40-120 s/ga. Bargi va toʻpguli Nikitskiy botanika bog‘iga keltirib ekilganligi tarkibida parfyumeriya va tibbiyotda ma’lum. Endilikda bu o‘simlikni O‘zbekistonda ishlatiladigan 1,5- 2,5% (quruq moddaga ham ekib o‘stirish va undan foydalanish nisbatan) efir moyi, 0,5% gacha rozmaritsin va mumkinligi aniqlandi. boshqa alkaloidlar, ursol va rozmarin kislotalari Rozmarindan qadim zamonlarda dorivor vosita bor. Butalari 7 - 9 yilda yoshartiriladi. O’simlik sifatida foydalanishgan. Uning foydali 20 - 25 yil hosil beradi. xususiyatlari to’g’risida har bir xalqda turlicha Ko’p yillik o’simlik, ko’pincha butasimon qarashlar bo’lgan: rimliklar uni xotirani shaklda o’sadi, shox-shabbasi zich joylashgan. 12 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Poyasi tik o‘suvchi, shoxlangan, yosh novdalari Rozmarinning shifobaxshlik xusussiyatlariga to‘rt qirrali. Ildiz tizimi yaxshi taraqqiy etib, kelsak, o‘simlikning yer ustki barglari va yosh tuproqqa 3-4 m gacha kirib boradi. Barglari poyalaridan tayyorlangan damlama va spirtdagi cho‘ziq, to‘mtoq uchli bargning ostki qismi eritmalari (nastoykasi) qorin va muskullar dag‘al tukchalar bilan qoplangan. Barglarining og‘rig‘ida , revmatizm, radikulit va uzunligi 4 sm, eni 0,3 sm, qalinligi 1,5 - 2 mm fibromialgiyada, spazmda, hamda oshqozon bo‘lib, cho‘zinchoq qalami shaklda, bandsiz buzilganida yordam beradi. Shuningdek qon yoki qisqa bandi bilan poyada qarama-qarshi bosimi oshishini oldini oladi, mikrob va joylashgan. Ingichka, ignasimon, yashil va zamburug’larga qarshi kurashadi, o’ziga xos hidga ega. antioksidantlik vazifasini bajarib, miyadagi Gullari ikki labli mayda, qisqa gulbandiga ega qarilik belgilari paydo bo’lishini bo‘lib binafsha, och binafsha, ko’k yoki oq sekinlashtiradi. rangda, mayda gul shingillari hosil qiladi, bahor Rozmarin ziravor sifatida kam miqdorda va yoz faslida gullaydi. Urug‘i tuxumsimon, ovqatlarga, choy va limonadlarga solishga jigarrang, usti silliq, uzunligi 2-2,5 mm, eni 1- yaxshi bo’lib, me’yoridan ortiq iste’mol 1,5 mm. Me