АНТИОКСИДАНТНЫЕ ФЕРМЕНТЫ И ИХ ФУНКЦИИ

Аннотация

This article discusses the importance of antioxidant enzymes in the human body and their main functions. This work describes the scientific basis of the importance of antioxidant enzymes for cell viability and health and reveals practical possibilities for their future use. Keywords: Antioxidant enzymes, oxidative stress, free radicals, cell protection, biological significance, molecular mechanism, health. Annotatsiya: Mazkur maqolada antioksidant fermentlarning inson organizmidagi ahamiyati va ularning asosiy vazifalari yoritilgan. Ushbu ish antioksidant fermentlarning hujayra hayotiyligi va salomatlik uchun muhimligini ilmiy asosda tavsiflaydi va kelgusida ularni qo‘llashning amaliy imkoniyatlarini ochib beradi. Kalit so‘zlar: Antioksidant fermentlar, oksidativ stress, erkin radikallar, hujayra himoyasi, biologik ahamiyat, molekulyar mexanizm, salomatlik. 29 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Аннотация: В данной статье описано значение антиоксидантных ферментов в организме человека и их основные функции. Эта работа научно описывает значение антиоксидантных ферментов для жизнеспособности и здоровья клеток и раскрывает практические возможности их дальнейшего использования. Ключевые слова: антиоксидантные ферменты, окислительный стресс, свободные радикалы, защита клеток, биологическое значение, молекулярный механизм, здоровье. Language: Uzbek Citation: N.R. Khamidullayeva, N. K., R.Y. Latipova, R. L., S.I. Khusanov, S. K., & M.Sh.Khakulova, M. ANTIOXIDANT ENZYMES AND THEIR FUNCTIONS. Universal International Scientific Journal, 1(9), 29–32. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1205 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14326087 Antioksidantlar – organizmdagi zararli radikallar oksidlovchi stress deb ataladigan moddalarga qarshi kurashadigan biologik jarayonda hujayra shikastlanishiga va hatto oksidloksidlovchi moddalardir. Ushbu kasallikka olib kelishi mumkin. Shuning uchun moddalar oziq-ovqat, farmasevtik va kosmetik antioksidantlar tanamizning sog’lom bo’lishi mahsulotlarining sifat kafolati hisoblanadi, uchun muhimdir. chunki ular organizmni ko‘plab kasalliklardan Antioksidantlar tabiiy ravishda ba’z ioziq- himoya qiladi va hayot tarzini yaxshilaydi. ovqatlarda, ayniqsa mevalar, sabzavotlar, Antioksidantlar oksidlovchi stressni donlar va yong’oqlarda mavjud. Ba’zi keng bostiradigan va erkin radikallarga qarshi tarqalgan antioksidantlarga quyidagilar kiradi: kurashadigan moddalardir. Radikal moddalar C vitamin – tsitrus mevalar, yashil inson tanasida kislorod bilan kimoviy sabzavotlar, qulupnay va qizil qalampir kabi reaksiyalar paytida hosil bo‘lgan qattiq, suyuq oziq-ovqatlarda mavjud. yoki gazsimon molekulalardir. Ular hujayra E vitamin - bodom, yong’oq, urug’lar, membranalaridan o‘tib, ozuqa moddalarini olib ismaloq, shirin kartoshka kabi oziq-ovqatlarda yurishlari, metabolizmni rag‘batlantirishlari va mavjud. immunitetni shakllantirishlari mumkin. Karotinoidlar - sabzi, shirin kartoshka, Antioksidant – tanamizni erkin radikallar qovoq, ismaloq, kabi sabzavotlarda mavjud. deb nomlanuvchi molekulalarning zararli Selen - yong’oq, urug’lar, mol go’shti, ta’siridan himoya qiluvchi birikmalardir. Erkin kurka go’shti kabi oziq-ovqatlarda mavjud. 30 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Flavonoidlar - choy, qahva, qizil sharob, 3. Qarishga qarshi ta'sirlarda, erkin mevalar, sabzavotlar va shokolad kabi oziq- radikallar kollagen va elastin kabi hujayra ovqatlarda mavjud. tuzilmalariga zarar yetkazish orqali qarish Likopen - pomidor, tarvuz, papaya kabi jarayonini tezlashtirishi mumkin. mevalar tarkibida bo’ladi. Antioksidantlar bu ta'sirlarni bartaraf etishga Ushbu antioksidantlar erkin radikallarning yordam beradi, terining yoshligini ta'minlaydi, zararli ta’siridan himoya qilish orqali sog’liq ajinlarni kamaytiradi va umumiy hayotiylikni uchun bir qator foyda keltiradi. Ular saraton, saqlaydi. yurak kasalliklari, diabet, altsgeymer, qarish va 4. Neyroprotektiv xususiyatlarda, boshqa ba’zi kasalliklarga qarshi himoya rolini oksidlanish stressi altsgeymer va Parkinson o’ynaydi. kabi neyrodegenerativ kasalliklar bilan Antioksidantlarning roli erkin radikallarni chambarchas bog'liq. Antioksidantlar, ayniqsa zararsizlantirishdan tashqariga chiqadi. Ushbu flavonoidlar neyroprotektiv ta'sir ko'rsatdi, bu ajoyib birikmalar sog'liq uchun juda ko'p foyda esa yoshga bog'liq kognitiv pasayish xavfini keltiradi, jumladan: kamaytiradi. 1. Oksidlanish stressini kamaytirishda, 5. Yurak-qon tomir salomatligida, erkin radikallarni nazorat ostida ushlab turish antioksidantlar past zichlikdagi lipoproteinlar orqali antioksidantlar bizning (LDL) xolesterin oksidlanishini oldini olish hujayralarimizdagi oksidlovchi stress yukini orqali qon tomirlarini sog'lom saqlashga kamaytiradi. Bu, o'z navbatida, saraton, yurak- yordam beradi. Ular, shuningdek, endothelial qon tomir kasalliklari va diabet kabi hujayra funktsiyani yaxshilay