О НЕКОТОРЫХ СВОЙСТВАХ АЛКАЛОИДА ЭФЕДРИНА

Аннотация

This article provides information about the ephedrine alkaloid and its structure, composition, positive and negative effects. Ephedrine is mainly found in common Ephedra distachya and Ephedra equisetina Bge in greater quantities than in other plants. Ephedrine is used in medicine and herbal medicine, but is rarely used today. Keywords: Ephedra, ephedrine, anise, morphine, scopolamine. Annotatsiya: Ushbu maqolada efedrin alkaloidi haqida va uning tuzulishi, tarkibi, ijobiy va salbiy ta’sirlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Efedrin asosan oddiy qizilicha va tog‘ qizilchasi tarkibida boshqa o‘simliklarga nisbatan ko‘p bo‘ladi. Efedrin tibbiyot va tabobatda qo‘llaniladi, lekin hozirgi kunda kam foydalaniladi. Kalit so‘zlar: Efedra, efedrin, qizilcha, morfin, skopolamin. Аннотация: В данной статье представлена информация об алкалоиде эфедрина, его структуре, составе, положительных и отрицательных эффектах. Эфедрин в основном содержится в душице 49 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) обыкновенной и горной орегано по сравнению с другими растениями. Эфедрин применяется в медицине и медицине, но сегодня применяется редко. Ключевые слова: Эфедра, эфедрин, скарлатина, морфин, скополамин. Language: Uzbek Citation: Tukhtaboyeva , F., Ismoilov , I., & Tojidinova , A. ON SOME PROPERTIES OF EPHEDRINE ALKALOID. Universal International Scientific Journal, 1(9), 49–51. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1209 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14359211 Alklaoidlar asosan geterosiklik tuzulishga Efedrin alkaloidi. ega bo‘lgan, tarkibida uglerod, vodorod va Efidrin tarkibida atsiklik (ochiq zanjirli) azotga qo‘shimcha ravishda, molekulalarida va azot yon zanjirida joylashgan alkaloid. oltingugurt atomlari va kamroq xlor, brom yoki Efidrin alkaloidi O‘zbekistonda uchrovchi fosfor bo‘lishi mumkin. Ko‘pgina alkaloidlar qizilchadoshlar (Ephedraceae) oilasiga kiruvchi aniq fiziologik faollikka ega. Alkaloidlarga qizilcha (efedra) turkumining 2 ta turidan masalan, morfin, kofein, kokain, xinin, nikotin, olinadi: Tog‘ qizilchasi (Ephedra equisetina efedrin kabi moddalar kiradi. Ko‘pgina Bge) va Oddiy qizilcha (Ephedra distachya). alkaloidlar kichik dozalarda terapevtik ta’sirga Tog‘ qizilchasi tarkibida alkaloidlarning 90% ega, lekin katta dozalarda zaharli hisoblanadi. efedrin tashkil qiladi. Efedrin xlorid kislata Alkaloidlar fiziologik ta’siri bilan farqlanadi bilan reaksiyaga kirishib tuz hosil qiladi. Tuz ularning ba’zilari asab tizimini susaytiradi yoki efedrin gidroxlorid suvda va spirtda yaxshi qo‘zg‘atadi, boshqalari nerv uchlarini eriydigan, rangsiz, hidsiz, achchiq mazali falajlaydi, qon tomirlarni kengaytiradi yoki kristall moddadir. Efedrin gidroxlorid kukun toraytiradi, boshqalari og‘riq qoldiruvchi (poroshok), tabletka va ampuladagi eritma ta’sirga ega. Alkaloidlar tirik organizmlar holida chiqariladi. Efedrin gidroxlorid turli tomonidan sintezlanadi. Ular eng yuksak komplekslar tarkibiga kiradi. Oddiy qizilcha yer o‘simliklarda tarqalgan bo‘lib, o‘simliklar ustki qismini tarkibida 0.25-1.7 foiz alkaloid tanasida 10 % dan 25 % gacha alkaloid borligi bo‘lib, alkaloidlarning 65 % ni efedrin tashkil taxmin qilingan. Yuksak o‘simliklar qatoriga etadi. Bu o‘simlikdan efidrin alkaloidi kiruvchi efedra (qizilcha) o‘simligidan efedrin olinmaydi. Efedrin kishi organizmiga alkaloidi topilgan [1, 2, 3, 4]. adrenalinga o‘xshash ta’sir qiladi ya’ni simpatik nervlarni qo‘zg‘atadi, qorin bo‘shlig‘i va 50 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) teridagi qon tomirlarini nihoyatda toraytiradi. ko‘rsatishi aniqlangan: Metabalizmni Efedrin og‘ir operatsiya yoki travmadan tezlashtiradi va tez yog‘ yo‘qotish xususiyatiga so‘ng ko‘p qon yo‘qolishi natijasida yuz bergan ega bo‘lganligi sababli tez vazn yo‘qotish, kollaps holatida, qon bosimi pasayganda tanada yog‘ miqdorini kamaytirish qobilyati (gipotoniya), miasteniya, allergik bronxial uchun o‘rganilgan. Dastlab 1980-2000-yillarda astma, pichan istmasida (pichan astmasi), vazn tez yo‘qotish xususiyati bilan eshakem toshganda, vazomotor tumov va mashhurlikka erishdi keyinchalik esa xavsizlik boshqa kasalliklarda ishlatiladi. Bundan sababli, bir qator mamlakatlarda shu jumladan, tashqari efedrin alkaloidi morfin, skopolamin AQSHda efedrin alkaloidlari taqiqlangan. va gangliotiklar bilan zaharlanganda ham Xulosa qilib aytganda Efedrin tanadagi bir ishlatiladi. qancha jarayonlarga bir vaqtning o‘zida ijobiy Efedrin 1887-yilda Xitoy Ephedra turidan ta’sir qilishi mumkin lekin bir qator ajratilgan. Qadim zamonlardan beri tibbiyotda mamlakatlar bu modda bor mahsulotlarni ishlatilgan. Efedrin organizm tarkibiga taqiqlashadi. Efedrin alkaloidi taqiqlanishi tarkibidagi kimyoviy birikmalar shu jumladan sababi u kofein singari sinergik ta’sir ko‘rsatadi. efidrin malekulasi ta’siri katta deb qaraladi. Organizm tarkibidagi ortiqcha yog‘ni Shunday qilib, 3000 yil oldin Efedrindan yo‘tal yo‘qotishda