ОСОБЕННОСТИ ПОЖЕРТВОВАНИЙ ШАРИФЫ САЛИМОВОЙ

Аннотация

The article illuminated the features of works in the Bakhshiyana style in the poetry of Sharifa Salimova based on their analysis, is also highlighted the poetess's skill in using various elements of folklore to describe the problems of that time. It is also substantiated that Sh. Salimova's cycle “Bakhshiyana” lacks a uniform compositional structure and is crafted through the stylization of folk dastans, fairy tale motifs, and imagery. Keywords: folklore, folk dastans, folk tales, folklorism, stylized folklore, dastan stylization, motif stylization, synthesis, bakhshiyana, bakhshi. Annotatsiya: Maqolada Sharifa Salimova ijodidagi baxshiyona asarlar tahlili orqali ularning o‘ziga xos xususiyatlari hamda davr muammolari tasvirini berishda folklorning turli unsurlaridan foydalanishdagi shoira mahorati yoritilgan. Shuningdek, Sh.Salimovaning “Baxshiyona” turkumi bir xil kompozitsion strukturaga ega emasligi, xalq dostonlari, ertakona motiv va obrazlar stilizatsiyasi asosida shakllantirilgani asoslangan. 57 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Kalit so‘zlar: folklor, xalq dostonlari, xalq ertaklari, folklorizm, stilizatsion folklorizm, doston stilizatsiyasi, motiv stilizatsiyasi, sintez, baxshiyona, baxshi. Аннотация: В статье освещены особенности произведений в стиле бахшияна в творчестве поэтессы Шарифы Салимовой на основе их анализа, а также освеCщено мастерство поэтессы в использовании различных элементов фольклора для описания проблем того времени. Также обосновано, что цикл Ш.Салимовой “Бахшияна” не имеет одинаковой композиционной структуры и сформирован на основе стилизации народных дастанов, сказочных мотивов и образов. Ключевые слова: фольклор, народные дастаны, народные сказки, фольклоризм, стилизационный фольклоризм, стилизация дастана, стилизация мотива, синтез, бахшияна, бахши. Language: Uzbek Citation: Eshanova , Z. (2024). SHARIFA SALIMOVA’S CHARACTERISTICS OF BAHKSHIYANA. Universal International Scientific Journal, 1(9), 57–63. https://doi.org/10.69891/3060-4540.2024.85.10.001 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14444301 Crosreff doi: https://doi.org/10.69891/3060-4540.2024.85.10.001 KIRISH vositasida yaratilgan ijod namunalarini Usmon Azim, Rauf Subhon, Halima o‘rganish istiqlol davri o‘zbek she’riyatining Xudoyberdiyeva, Faxriyor, Xurshid Davron, o‘ziga xosligi, folklordan ijodiy foydalanish Sharifa Salimova kabi shoir va shoiralar tamoyilining qay holda istefoda qilinish g’oyaviy maqsadlarini berishda folklor sintezi qonuniyatlarini yoritishga xizmat qiladi. va folkorizmlardan ijodiy foydalanib S.Mirzayeva ham “Folklor va yozma adabiyot kelmoqdalar. Xususan, ularning ijodida xalq munosabatlari masalasi tadqiq etilar ekan, dostonlari stilizatsiyasi asosida yaratilgan tarixiylik tamoyillariga amal qilishni baxshiyona asarlar mavjud. Biz avvalgi unutmaslik kerak. Chunki, birinchidan, ushbu maqolalarimizda turli ijodkorlar, xususan, tamoyil istalgan so‘z san’atkorining ijodidagi Halima Xudoyberdiyeva ijodidagi baxshiyona folklor an’analarining o‘rni, ularning muayyan asarlarni tadqiq qilgan edik[1]. Ushbu adib yoki shoir ijodidagi rivojlantirilganligi maqolamizda esa Sharifa Salima ijodidagi aniq tarixiy davr nuqtayi nazardan, qolaversa, “Baxshiyona” turkumidagi asarlarning tahlili individual ijodkor mahorati nuqtayi nazaridan orqali shoiraning folklorga xos syujet, motiv va to‘g’ri, obyektiv yoritilishiga imkon berishini obrazlardan ijodiy foydalanish mahoratini [2,6] ta’kidlaydi. yoritishni maqsad qildik. Ma’lum bir ADABIYOTLAR TAHLILI VA ijodkorning xalq og‘zaki ijodi an’analari METODLAR 58 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) O‘zbek adabiyotshunosligida J.Suvonova asarlar bir butunlikda olinsa, mazmuniy yaxlit [3], N.Shukurov[4], F.N.Buriyeva[5], va tugal konsepsiya kelib chiqadi. D.Xoliqova[6], Sh.Jumanovalar[7] baxshiyona Sh.Salimovaning “Baxshiyona” turkumi bir xil asarlarning turli jihatlarini o‘rganganlar. Ushbu kompozitsion strukturaga ega emas, bunday tadqiqotlarning hech birida Sharifa Salimova “tematik jihatdan turkumlangan sikllarda esa ijodidagi baxshiyona asarlar tadqiqot obyekti janriy rang-baranglik kuzatilaveradi.”[9, 355] sifatida olinmagan. Shu bois shoira ijodidagi Sharifa Salimovaning “Baxshiyona” asari baxshiyona asarlar struktural va germenevtik ham boshqa baxshiyonalar kabi xalq tahlil metodlari asosida tahlil qilindi, ularning dostonlariga xos nasr va nazm ifoda usuli o‘ziga xos xususiyatlari yoritildi. asosida shakllantirilgan. Unda xalq dostonlariga NATIJALAR VA MUHOKAMA xos epik voqelik bayoni nasriy yo‘lda sa’j Lirikada turkumning mohiyati, lirik asosida berilgan, murojaat va kechinma tasviri turkumning paydo bo‘lishi, yaratilishi va esa 7 bo‘g‘inli nazmda ifodalangan. Uning rivojlanish qonuniyatlarini yoritib bergan kirish qismida xalq dostonlari zachin M.N.Darvinga ko‘ra, “lirik turkum — qismidagidek ayol hayoti haqida axborot tanlangan asarlar sarhadida paydo bo‘ladigan beriladi:” Ayol baxtli