КЛАССИФИКАЦИЯ, ПРЕДСТАВИТЕЛИ, ЗНАЧЕНИЕ И РАЗМНОЖЕНИЕ КЛАССА ASCOMYCETIMONIA

Аннотация

Ascomycetes (Ascomycota) are the largest and most diverse class of the fungal kingdom, playing a significant role in nature and human life. This article provides a detailed review of the general characteristics of ascomycetes, their reproduction methods, ecological importance, their role in human activities, and negative impacts. The article fully highlights the economic and biological significance of ascomycetes. Keywords: ascomycetes, fungi, sac fungi, ascospores, mycotoxins, fermentation, mycorrhiza. Annotatsiya: Askomitsetlar (Ascomycota) — zamburugʻlar olamining eng katta va xilma-xil sinfi bo‘lib, tabiatda va inson hayotida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada askomitsetlarning umumiy xususiyatlari, ko‘payish usullari, ekologik ahamiyati, inson faoliyatidagi o‘rni va salbiy ta’sirlari batafsil yoritiladi. Maqola askomitsetlarning iqtisodiy va biologik ahamiyatini to‘liq ochib beradi. Kalit so‘zlar: Askomitsetlar, zamburugʻlar, xaltali zamburugʻlar, askosporalar, mikotoksinlar, fermentatsiya, mikoriza. 81 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Аннотация: Аскомицеты (Ascomycota) — самый крупный и разнообразный класс царства грибов, играющий важную роль в природе и жизни человека. В данной статье подробно рассматриваются общие характеристики аскомицетов, способы их размножения, экологическое значение, роль в деятельности человека и их негативное воздействие. Статья раскрывает экономическое и биологическое значение аскомицетов. Ключевые слова: аскомицеты, грибы, сумчатые грибы, аскоспоры, микотоксины, ферментация, микориза. Language: Uzbek Citation: Muhammadyunusova , M. (2024). CLASSIFICATION, REPRESENTATIVES, IMPORTANCE AND PROPAGATION OF THE CLASS OF ASCOMITSITIANS. Universal International Scientific Journal, 1(9), 81–83. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1217 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14436399 Zamburugʻlar olami yer yuzida o‘zining kariogamiya va meyoz jarayonlari orqali biologik xilma-xilligi va ekologik ahamiyati askosporalar shakllanadi. bilan ajralib turadi. Zamburugʻlarning Askomitsetlar tabiatda bir qator muhim Ascomycota sinfi barcha tasvirlangan rollarni bajaradi: Organik moddalarning zamburugʻlarning taxminan 75% ini tashkil parchalanishida ishtirok etadi. Tuproq qiladi. Bu guruh vakillari hayotning turli unumdorligini oshiradi. O‘simliklar bilan sohalarida uchraydi: tuproq, o‘simliklar, mikoriza hosil qilib, ozuqa almashinuvida hayvonlar va suv havzalari. Ularning yordam beradi. Ayrim turlari parazitlik qilishi ahamiyati shunchalik kengki, ular oziq-ovqat, mumkin. Inson hayotidagi ahamiyati — farmatsevtika, qishloq xo‘jaligi va sanoatda Askomitsetlar iqtisodiyot va inson hayotida muhim o‘rin tutadi. katta ahamiyatga ega: Oziq-ovqat sanoati: Askomitsetlar ko‘pincha bir hujayrali Saccharomyces cerevisiae non va pivo ishlab yoki ko‘p hujayrali tuzilishga ega bo‘ladi. chiqarishda qo‘llanadi. Farmatsevtika: Ularning asosiy belgilari hujayra devorining Antibiotiklar (masalan, penitsillin) va dorivor tarkibida xitin bo‘lishi. Askosporalar deb moddalar ishlab chiqariladi. Kimyo sanoati: ataluvchi sporalar xaltachalarda (aski) hosil Organik kislotalar, pigmentlar va enzimlar bo‘ladi. Ular jinsiy va jinsiy bo‘lmagan ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Salbiy ko‘payish usullarini qo‘llaydi. Jinsiy ta’sirlar— Ba’zi askomitsetlar salbiy bo‘lmagan ko‘payish: Konidiyalar hosil oqibatlarga olib kelishi mumkin: Inson va qilinadi. Jinsiy ko‘payish: Plazmogamiya, hayvonlarda kasalliklar keltirib chiqaradi 82 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) (masalan, kandidamikoz). Mikotoksinlar oziq- hayvonlarda kasallik keltiruvchi ovqat zaharlanishiga sabab bo‘ladi. Qishloq (histoplazmoz). xo‘jaligi mahsulotlariga zarar yetkazadi. 5. Eurotiales: Penicillium — antibiotik Askomitsetsimonlar (Ascomycota) bo‘limi ishlab chiqarishda ishlatiladi. Aspergillus — turli xil qabilalarga (tartiblarga) bo‘linadi, bu oziq-ovqat fermentatsiyasi va mikotoksin ularning morfologiyasi, ekologik roli va jinsiy ishlab chiqarishda ishtirok etadi. ko‘payish mexanizmlariga asoslanadi. Quyida 6. Erysiphales (Un dog‘ zamburug‘lari Askomitsetsimonlar asosiy qabilalari va ularga qabilasi): Erysiphe — donli va boshqa xos xususiyatlar keltirilgan: o‘simliklarda kasallik keltiradi. 1. Pezizales (Diskli zamburug‘lar 7. Xylariales: Xylaria — o‘lik qabilasi): Morchella (morsh zamburug‘i) daraxtlarda uchraydi. — gastronomik jihatdan qimmat. Tuber 8. Lecanorales (Lishaynik (trufellar) — yer ostida o‘sadigan, juda zamburug‘lari): Parmelia — o‘simliklar va qimmatbaho zamburug‘lar. toshlarda simbiont. 2. Sordariales: Neurospora crassa — 9. Dothideales: Venturia inaequalis — genetika tadqiqotlarida model organizm olma daraxtida qora dog‘ kasalligi keltiruvchi. sifatida ishlatiladi. Sordaria fimicola — jinsiy Askomitsetlar tabiatdagi eng muhim ko‘payish jarayoni bilan tanilgan. organizmlardan biri bo‘lib, ular biologik 3. Hypocreales: Claviceps p