ОПИСАНИЕ ОТДЕЛЕНИЯ ЛИШЕНИКОВ, СТРУКТУРА, ХАРАКТЕРИСТИКА И ЗНАЧЕНИЕ ОТДЕЛЕНИЯ В ПРИРОДЕ И ХОЗЯЙСТВЕ

Аннотация

This article describes the description of lichens, the structure and types of lichens, their importance in nature and economy. Despite the fact that lichens are distributed in the most difficult living conditions, they cannot withstand air pollution. That is why they rarely grow in urban conditions. In general, lichens are also used in the preparation of expensive paints and perfumery products. Keywords: Lichen, fungus, basidia lichen, bushy lichen, pioneer. Annotatsiya: Ushbu maqolada lishayniklar bo’limi tavsifi, tallomining tuzilishi, xillari, tabiatda va xalq xo’jaligidagi ahamiyati haqida ma’lumotlar keltirilgan. Lishayniklar yashash sharoiti eng qiyin joylarda tarqalganligiga qaramasdan havoning ifloslanishiga bardosh bera olmaydi. Shuning uchun ham ular shahar sharoitida kam o‘sadi. Umuman esa lishayniklar toshlarda o‘sib, ularni parchalaydi va tuproq hosil qilishda katta rol o‘ynaydi. Shuningdek, lishayniklar qimmatbaho bo‘yoqlar, parfumeriya mahsulotlari tayyorlashda ham ishlatiladi. Kalit so‘zlar: Lishaynik, zamburug’, bazidiyali lishaynik, butasimon lishaynik, pioner. 88 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) Аннотация: В данной статье дано описание лишайников, строение и виды лишайников, их значение в природе и хозяйстве. Несмотря на то, что лишайники распространены в самых тяжелых условиях обитания, они не выдерживают загрязнения воздуха. Именно поэтому они редко растут в городских условиях. В целом лишайники также используются при приготовлении дорогих красок и парфюмерной продукции. Ключевые слова: Лишайник, гриб, базидийский лишайник, кустистый лишайник, пионер. Language: Uzbek Citation: Solijonova , M. (2024). DESCRIPTION OF THE LICHEN DIVISION, STRUCTURE OF THE THALLUM, TYPES, IMPORTANCE IN NATURE AND IN THE NATIONAL ECONOMY. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 1(9), 88–91. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1219 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14445632 Lishayniklar (Lichenes) - yoki poʻstloq shaklida. Bargsimon lishayniklar zamburugʻlarning maxsus bir guruhi; suv birmuncha murakkab tuzilgan, plastinkalar oʻtlari va zamburug’lardan tarkib topgan tirik koʻrinishida. Butasimon lishayniklar ancha organizmlar kompleksi. Ayrim botaniklar murakkab tuzilgan boʻlib, shoxlari osilib lishayniklarga tuban oʻsimliklarning alohida tushgan yoki tik oʻsadigan oʻsimlik tupini bir guruhi sifatida qarashadi. Lishayniklar eslatadi. Lishayniklar anatomik tuzilishiga haqidagi fan lixenologiya deb ataladi. 400 koʻra gomomer (suvoʻtlar lishayniklar tanasi turkumga mansub 26000 turi bor. Jinssiz spora boʻylab tekis tarqalgan) va geteromer hosil qilishiga binoan, ikki sinf: xaltachali (suvoʻtlar lishayniklar tanasining faqat ustki lishayniklar (maʼlum boʻlgan deyarli hamma poʻstlogʻi ostida joylashgan) boʻladi. lishayniklar) va bazidiyali lishayniklarga (bir Lishayniklar jinsiy, jinssiz vegetativ necha oʻnlab tur) ajratiladi. Koʻk-yashil, sariq- koʻpayadi. Jinssiz koʻpayishda lishayniklar yashil yoki yashil suvoʻtlar lishayniklarning zamburugʻi sporalari xaltachalarda (xaltachali doimiy komponenti hisoblanadi. Odatda, lishayniklar) yoki baʼzan, bazidiyalarda lishayniklarning har bir turiga maʼlum bir (bazidiyali lishayniklar) hosil boʻladi. Jinssiz suvoʻt turi toʻgʻri keladi. Lishayniklarning koʻpayishda konidiyalar va piknosporalar poʻstloqsimon, bargsimon va butasimon vujudga keladi. Zamburugʻ sporalari o’sadi va shakllari boʻladi. Poʻstloqsimon lishayniklar oʻziga mos suvoʻt turi bilan birlashib, yangi sodda tuzilgan bo’lib, donador, g’uborsimon lishayniklar tallomi — vegetativ tana hosil 89 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(9) qiladi. Lishayniklar tallomning kichik qismi tallomidagi suvning miqdoriga bogʻliq. orqali vegetativ koʻpayadi. Lishayniklardagi Lishayniklar qurib qolsa, fotosintez suvoʻtlar boʻlinib, yashil suvoʻtlar esa sekinlashadi yoki toʻxtaydi. Poʻstloqsimon avtosporalar hosil qilib koʻpayadi. Jinsiy lishayniklar butasimon lishayniklarga nisbatan koʻpayishda esa lishayniklar tanasidagi sekin o’sadi. Lishayniklar yiliga oʻrtacha 0,01 suvoʻtlar va zamburugʻlar alohida koʻpayadi. mm dan 100 mm gacha o’sadi. Haroratning Ikki xil organizmning hosilasi bo‘lganligi koʻtarilishi yoki pasayishi lishayniklarga uchun lishayniklarning ko‘payishi ham o‘ziga uncha taʼsir qilmaydi. Lishayniklar yaxshi xos. Lishaynik tarkibidagi suvo‘tlari faqat yoritilgan turli xil substratlarda — daraxtlar, bo‘linib, hujayralar miqdorini oshirib borishi togʻ jinslari, tuproq va yashil oʻsimliklar mumkin. Jinssiz va jinsiy ko‘payish barglarida, teri, suyak, qogʻoz, shisha, temir va jarayonlari ularda kuzatilmaydi. Zamburug‘lar boshqa buyumlar sirtida uchraydi. esa vegetativ ko‘payishdan tashqari qaysi Lishayniklar hamma materiklarda mavjud. guruhga mansubligiga qarab, yoki xaltacha va Tropik va subtropik mintaqalarda, ayniqsa, xaltachasporalar, yoki bazidiya tundra va baland togʻlarda keng tarqalgan. bazidiosporalar hosil