Язык и лингвокультурная коммуникация

Аннотация

Mechanisms of adequate impact and interpretation of cultural signs from one language to another-adaptation to linguoculture within the framework of interdisciplinary research. The formation of cultural linguistics as a science of the relationship between linguistics and intercultural communication is determined by the fact that linguists began to emphasize the specifics of cultural impact on language and, as a consequence, the need to develop a new conceptual and terminological apparatus for the scientific discipline. Keywords: cultural linguistics, speech, linguoculture, interdisciplinary approach, thinking; Respublikamizda bo‘layotgan tub islohatlarning asosida komil insonni voyaga yetkazish va tarbiyalash masalalari turibdi. Tarbiyaning negizi bo‘lgan ta’lim tizimidagi o‘zgarishlarning barchasi yosh avlodga mukammal bilim berish va respublikamiz rivojida o‘zining munosib o‘rnini egallashlariga ko‘maklashishdan iboratdir. Ta’lim sohasidagi bunday o‘zgarishlar yosh avlod tarbiyasida ta’lim beruvchilarning sifati, o‘qitish tizimidagi yangi qarashlar asosida dars berishlari ham nazarda tutilgan. Shuning uchun ham Respublikamizda o‘qitish sifatini yanada yaxshilash uchun ta’lim beruvchilarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslarida zamon talablariga mos holda bilim olishlariga barcha shart-sharoitlarning yaratilishi, bejiz emas. Ta’limda intarfaol usullar va innovatsion texnologiyalardan foydalangan holda dars o‘tish bugungi kunda yangilik hisoblanmaydi. Chunki rivojlanish davrida barcha sohalarda bo‘lgani kabi ta’limda ham dars o‘tishning zamonaviy metodlaridan, o‘qitishning barcha usullaridan o‘rinli foydalangan holda olib boorish, ta’lim beruvchilarning diomiy amalga oshirib kelayotgan ishlaridan biridir. Bugungi kunda barcha ta’lim yo‘nalishlarida o‘qitilayotgan fanlar bo‘yicha interfaol usullardan foydalangan holda dars olib borilmoqda. O‘qitish tizimida bunga yetarlicha shart-sharoitlar yaratilgan va yaratilmoqda. O‘qituvchilar shiddatkorona hayot tarziga mos holda dars berish lozimligini ongli ravishda anglab yetishgan. Shuning uchun ham darslarda innovatsion pedagogik texnologiyalar va interfaol usullardan foydalangan holda darslar tashkillashtirilgan. Bunday jarayon o‘qitish tizimidagi eng muhim vazifa-lardan biri sifatida e’tirof ham etilgan. Mamlaktimizda milliy iqtisodiyotimizni innovatsion usulda taraqqiy ettirish eng dolzarb vazifaga aylandi. Shiddat bilan o‘zgarayotgan zamon ilm-fan va innovatsiyani yangi bosqichga ko‘tarishni talab qilmoqda. Bugun qaysi sohada bo‘lmasin, eng ilg‘or innovatsion g‘oyalarni bosh-qalardan ko‘ra tezroq joriy qilganlar muvaffaqiyatlarga erishayotganligi ayni haqiqatdir. 205 Tarjima jarayonida til va madaniyatning o‘zaro bog‘liqligini o‘rganish tilshunoslikning eng dolzarb muammolaridan biridir. Til ilmining zamonaviy rivojlanish bosqichi inson faoliyatining madaniy va kognitiv sohalari bilan bog‘liq ravishda tilni o‘rganadigan tilshunoslikka o‘tish bilan tavsiflanadi. Fanda fanlararo yondoshuv mustahkam o‘rnashdi, natijada tilshunoslik yutuqlarini hisobga oladigan bir qator nutqshunoslik (madaniy tilshunoslik, kognitiv tilshunoslik, psixolingvistika) paydo bo‘ldi. Tilshunoslik va madaniyatshunoslik chorrahasida tilni milliy va madaniy o‘ziga xoslik nuqtai nazaridan o‘rganishga bag‘ishlangan, xalqlarning madaniy qadriyatlari haqidagi g‘oyalarni aks ettiruvchi bir qator lingvomadaniy asarlar paydo bo‘ladi [1; 124] va turli til tizimlarini taqqoslashda madaniy belgilar tilini tarjima qilish muammolari. Ushbu o‘zaro ta’sirning noyobligi 19-asrda ilg‘or uruitilgan fikr "ruhning zulmatida o‘lik massa shaklida yotmaydi, balki qonun sifatida insonning aqliy kuchining funktsiyalarini belgilaydi". Tilni o‘rganishda uning funktsiyalari, ayniqsa, tilshunoslikda odamning markaziy roli muammosi bilan bog‘liq bo‘lgan keng ko‘lamli tushunchaga yo‘naltirilgan turli xil ko‘rsatmalarni qayta ko‘rib chiqish asosiy g‘oya hisoblanadi. Epifantsevaning ta’kidlashicha "inson va til o‘rtasidagi munosabatni o‘rganishda asosiy printsip insonning madaniy faoliyati" [2; 301]. Til va madaniyat bilan bog‘liq ob’ektlarga kompleks yondashuv zarurligini anglash, V.V. Vorobyov, madaniy tilshunoslikni madaniyat va tilning o‘zaro bog‘liqligini va uning faoliyatidagi o‘zaro ta’sirini o‘rganadigan integral ilmiy paradigma sifatida shakllantirgan va ushbu jarayonni "tizimli usullardan foydalangan holda va o‘zlarining lingvistik va tildan tashqari tarkibiy qismlarining birligidagi birliklarning ajralmas tuzilishi sifatida namoyon etadi va yangi qadriyatlar tizimini aks ettiradi". Shu bilan birga, S.G. Ter-Minasova ta’kidlaganidek "til va madaniyat o‘rtasidagi aloqa jarayonida tafakkurli kishi turadi, ya’ni til vositachisi" [3; 413]. "Til har qanday madaniyatning ajralmas qismi bo‘lib, ma’lum bir fikirlovchi ong tomonidan qayd qilingan va o‘zlashtirilgan, birbiriga bog‘liq bo‘lgan hodisalarning sinergistik ravishda paydo bo‘ladigan amalini ifodalaydi ". Dunyoni hislar orqali idrok etadigan va angla