NUTQNING IJODIY VOQELANISHIDA LUG‘AVIY BIRLIKLAR VAZIFADOSHLIGI

Аннотация

This article studies the importance of lexical units in the creative realization of speech and their functions. Lexical units play a significant role in expressing thoughts and feelings through speech, in particular, literary works, poems and artistic expressions. Speech, using words, phraseological units, metaphors and other stylistic means, not only conveys information, but also creates imagination, has an aesthetic and emotional impact through figurative images. The article presents a detailed analysis of the semantic power of lexical units in speech, their figurative use and their combination with stylistic means. Creative and artistic forms of speech embody the living harmony of language and art, therefore lexical units play an important role in understanding and perceiving thought. Keywords. Speech, lexical units, creative expression, words, phraseological units, metaphor, stylistic means, image, artistic expression, semantic power, figurative speech. ФУНКЦИОНАЛЬНОСТЬ ЛЕКСИЧЕСКИХ ЕДИНИЦ В ТВОРЧЕСКОЙ РЕАЛИЗАЦИИ РЕЧИ. Аннотация. В статье изучается значение лексических единиц и их функций в творческой реализации речи. Словарные единицы играют важную роль в выражении мыслей и чувств посредством речи, особенно литературных произведений, стихов и художественных произведений. С помощью слов, фразеологизмов, метафор и других стилистических средств речь не только передает информацию, но и создает воображение, создает эстетический и эмоциональный эффект посредством образных образов. В статье представлен подробный анализ семантической силы лексических единиц в речи, их образного употребления и сочетания со стилистическими средствами. Творческие и художественные формы речи воплощают собой живое сочетание языка и искусства, поэтому лексические единицы играют важную роль в понимании и ощущении мысли. 6 60 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ключевые слова. Речь, лексические единицы, творческая реализация, слова, фразеологизмы, метафора, стилистические средства, образ, художественная выразительность, смысловая сила, образная речь. Nutq – insonning o‘z fikrini boshqalar bilan almashish, fikr-mulohazalarni ifodalash, o‘rganish, tushunish va tasavvur qilish vositasidir. Nutqning tashkil etilishida lug‘aviy birliklar – so‘zlar, iboralar, frazeologik birliklar va boshqa til birliklari markaziy o‘rin tutadi. Ular nafaqat kommunikativ, balki estetik, hissiy va tasviriy maqsadlarda ham ishlatiladi. Nutqning ijodiy voqelanishida, ayniqsa adabiy va san'at asarlarida lug‘aviy birliklar juda katta ahamiyatga ega bo‘lib, ular nafaqat ma'lumot yetkazish, balki o‘quvchi yoki tinglovchida turli his-tuyg‘ularni uyg‘otish, tasavvurlarni yaratish, voqeaning badiiy va estetik qiyofasini shakllantirishda ham muhim rol o‘ynaydi. 1. Lug‘aviy birliklarning nutqdagi roli va ularning turli vazifalari Nutqning ijodiy voqelanishida lug‘aviy birliklarning asosiy vazifalaridan biri fikrni aniq va ravshan ifodalashdir. Til orqali biz nafaqat o‘z fikrimizni boshqalarga etkazish, balki ularni o‘z dunyoqarashimizga, fikrimizga jalb qilishni ham maqsad qilamiz. Nutqning ijodiy shakllari, masalan, adabiy asarlar yoki she'rlar, o‘zlarining mazmuni va tuzilishi jihatidan kompleks bo‘lishi mumkin. Bu holda lug‘aviy birliklar faqat ma'lumotni so‘z orqali etkazish vositasi emas, balki insonning ichki kechinmalarini, his-tuyg‘ularini, fantaziyasini jonli va yorqin tasvirlash vositasiga aylanadi. So‘zlar, iboralar va frazeologik birliklar yordamida nutqning obrazli, tasviriy va badiiy jihatlari yanada kuchayadi. Nutqning ijodiy voqelanishida bu birliklar badiiy ifodaning asosiy vositalaridir. Har bir so‘z o‘zida biror ma'no, hissiy yoki tasavvuriy yukni o‘zida mujassam etadi. Masalan, yozuvchi o‘z asarida "yangi kunning quyoshi turtib o‘rnidan turdi" deb yozishi mumkin. Bu iboradagi "quyosh" so‘zi nafaqat tabiat hodisasini, balki yangi umid, yangilanish, energiya va boshqalar kabi ijobiy his-tuyg‘ularni ifodalash imkonini beradi. 2. So‘zning semantik kuchi va uning obrazli ishlatilishi Nutqda lug‘aviy birliklar faqat ma'no ifodalash bilan cheklanib qolmaydi, balki ularning semantik kuchi ham muhim ahamiyatga ega. Har bir so‘zning o‘ziga xos ma'nosi, nutq kontekstida uning tasavvurlarni yaratishga va fikrni chuqurroq ifodalashga qaratilgan imkoniyatlari bor. Semantik kuch so‘zning o‘ziga xos ma'nosi va kontekstdagi o‘zgarishidan kelib chiqadi. Masalan, adabiy asarlarda ishlatiladigan "yulduzlar" so‘zi, oddiy ma'noda osmondagi yorqin jismni anglatadi, lekin she'riyatda u ba'zan "orzu", "umid", "maqsad" kabi ma'nolarda ishlatiladi. Yozuvchi yoki shoir so‘zlarni o‘zgacha, tasviriy ma'nolarda ishlatib, yangi bir ma'no qatlamini yaratadi va u o‘quvchi tasavvurini boyitadi. Nutqning ijodiy voqelanishida tasvirlar yaratishning yana bir qismi metafora va boshqa badiiy tasviriy vositalardir. Metaforalar so‘zlarni o‘zgacha ma'nolarda ishlatish imkonini beradi va ular nutqni