ТАЛАБАЛАРДА САНЪАТ АСАРИНИ КЎРИБ ТУШУНИШ ҚОБИЛИЯТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ УСУЛЛАРИ

Аннотация

In order to develop the ability of students to see and understand the work of art, the article reflects on the ways to involve them in reading more historical and fiction literature and information on the history of art, go to more exhibitions, museums and teach them to understand the work of art. The article analyzes the issue of the use of integrative approaches in viewing and understanding a work of art. Keywords: fine art, work of art, composition, portrait, symbol, fiction, art history, image. МЕТОДЫ РАЗВИТИЯ СПОСОБНОСТИ СТУДЕНТОВ ПОНИМАТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОЕ ПРОИЗВЕДЕНИЕ Аннотация. В целях развития у учащихся способности видеть и понимать художественное произведение продумываются способы привлечения их к чтению большего количества исторической, художественной литературы и сведений по истории искусства, а также научить их понимать суть произведение искусства, посещая больше выставок и музеев. В статье анализируется вопрос использования интегративных подходов в рассмотрении и понимании художественного произведения. Ключевые слова: изобразительное искусство, произведение искусства, композиция, портрет, символ, художественный вымысел, история искусства, образ. Issue 10 754 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 Хозирги вақтда ёшларнинг санъат асарларига қизиқиши сезиларли даражада ортиб бормоқда. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг “Тасвирий ва амалий санъат соҳаларида миллий меросимизни тиклаш, Камолиддин Беҳзоднинг бой ижодий меросини халқимизга тўла етказиш, соҳа ривожига катта ҳисса қўшган атоқли рассом ва халқ усталари хотирасини абадийлаштириш, ижодий йўналишда олий ўқув юртидан кейинги таълимни ташкил этиш, кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш ҳамда мамлакатимизда тасвирий ва амалий санъат ҳамда дизайн соҳаси самарадорлигини янада ошириш”1га доир муҳим қарорни имзолаши тасвирий санъат соҳасининг долзарблигини, унинг инсон руҳияти, маънавияти, тафаккури учун зарур эканини англатади. Тасвирий санъатнинг муҳим хусусиятларидан бири – инсон учун фақат борлиқни, табиат ва жамиятдаги воқеа-ҳодисалар ва нарсаларни билдирибгина қолмай, одамларга янги билим, тасаввур ва тушунчалар бериб, маънавий бойитувчи, ижодий юксалишга бошловчи қудратли фактор бўлиб, хизмат қилади.Ёки бир сўз билаи айтганда, «Санъат, - В.Г.Белинский таърифича, – образли тафаккурдир»..2 Талабаларда санъат асарини кўриб тушуниш қобилиятини ривожлантириш учун тарихий, бадиий адабиётларни ва санъат тарихи бўйича маълумотларни кўпроқ ўқиб урганишга жалб этишимиз керак бўлади.Санъат тарихи бўйича маълумотларни ўқиб расмларни томоша қилганда уларни тушунишга харакат қилиб, санъат асарларининг келиб чиқиш тарихи билан яқиннан танишиб чиқади. Тасвирий санъат асарларини кўриб тушуниш учун кўпроқ кўргазмаларга, музейларга бориб расмларни томоша қилиш, ёшларнинг эркин фикрлаш, юқори интеллектуал ва маданий билимга эга бўлиш хусусиятини ривожтантиради.Тасвирий санъатда композиция асослари фани талабаларнинг санъат асарларини тушунишда мухим бўлиб, унда композицион қонун қоидалар мавжуд бўлиб: асарнинг композицион маркази, олтин кесишма, компоновка, симметрия-ассиметрия, харакат-харакатсиз, ритм, перспектива, колорит, ранглар хусусияти ва х.з. шу қонун қоидаларни билиш талабаларнинг илмий жихатдан билимини оширади.Дунёнинг таниқли музейларининг символи хисобланадиган энг таниқли асарлари бўлиб масалалан: Франциядаги Лувр музейида европада уйғониш даврининг машхур рассоми Леонардо до Винчининг Моно Лиза (Жаконда) асари сақланиб келмоқда, ушбу асар Лувр музейиниг символи бўлиб уни томоша қилиш учун дунёнинг кўплаб мамлакатларидан санъатга қизиқувчи томошабинлар келади.Буюк рассом Леонардо до 1 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 4 апрелдаги “Тасвирий ва амалий санъат соҳаси самарадорлигини янада оширишга доир чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-4688-сон Қарори 2Н.Г.Белинский. Танланганасарлар. 3-том. М. 1948 й. 67-бет 755 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 Винчининг Моно Лиза (Жаконда) асарида аёл портрети характери жуда мохирлик билан тасвирланиб хар хил кайфиятдаги одамларга психологик тасирини намоён этиши мумкин бўлиб яхши кайфият билан назар ташласак юзларида озгина табассум билан қараб ўтирган аёл қиёфасини кўрамиз, агар тушкун кайфият билан назар ташлаган одам хафа бўлиб тургандек кўриниши мумкин. Леонардо до Винчининг Моно Лиза (Жаконда) В.Лысенко “Буқа” Нукусдаги И. В. Савицкий номидаги музейнинг энг таниқли рангтасвир асари рус рассоми В. Лысенко томонидан яратилган “Буқа” деб номланувчи асари бўлиб у музейнинг символи бўлиб хисобланади.Ушбу асарлар қайси жиҳатлари билан томошабинларни ўзига тортади. Рассом бу асарини 1929-йилида яратган бўлиб асарда иккинчи жаҳон урушининг бошланиши башорат қилган бўлиши мумкин.Музейларда ва кўргазмаларда ҳар хил тасвирий санъат аасарларини кўриб, уларнинг ниҳоятда кўп жаанрлар ва йуналишларда тасвирланганлигини тушунамиз.XIX-асрнинг иккинчи яримида тасвирий санъатда жуда кўплаб ҳар хил йуналишлардаги тасвирий санъат асарлари риво