TA’LIM TIZIMIDA ARALASH TA’LIM MODELLARI VA IMKONIYATLARI

Аннотация

This article describes a number of domestic and foreign scientists given in the literature on the selection of the most effective innovative methods and technologies in the modern higher education system, the importance of e-learning in the higher education system, the concept of mixed education and its models. Keywords: mixed education; distance education; reverse class model; job Replacement Model; Laboratory exchange model; flexible model. МОДЕЛИ И ВОЗМОЖНОСТИ СМЕШАННОГО ОБРАЗОВАНИЯ В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ Аннотация. В данной статье представлены определения ряда отечественных и зарубежных ученых, приведенные в литературе в части выбора наиболее эффективных инновационных методов и технологий в современной системе высшего образования, значения электронного обучения в системе высшего образования, концепции смешанного образования и его моделей. Ключевые слова: смешанное обучение; дистанционное обучение; модель обратного класса; модель смены работы; модель лабораторного обмена; гибкая модель. Oliy taʼlimdagi taʼlim jarayoniga aralash taʼlim kiritilganda, aralash taʼlim turli resurslarni, xususan, yuzma-yuz oʻquv mashgʻulotlari va elektron taʼlim elementlarini oʻzida mujassam etgan oʻqitish usuli ekanligi tushuniladi. Aralash ta’lim rasmiy o‘quv dasturi bo‘lib, unda talabalar qisman bo‘lsa ham elektron, onlayn formatda o‘qitiladi va shu bilan birga o‘rganish vaqti, kursi va tezligini nazorat qilishning ba’zi elementlari mavjud; qisman o‘qitish talabalarning uyidan tashqarida, ichkarida amalga oshiriladi. Bunday o‘rganish natijasida integratsiyalashgan o‘rganish tajribasini ta’minlash uchun turli usullardan foydalaniladi. Adabiyotda aralash ta’limning bir qator 718 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 ta’riflari taklif qilingan. Bunday yondashuv axborotni taqdim etishda turli uslubiyotlardan foydalanishni, ta’limni tashkil etishda va ta’lim jarayonida axborot texnologiyalari, yakka tarzda va guruhlarda an’anaviy faoliyatni tashkil etishga asoslanishi mumkin. Bunday turlicha yondashuv o‘quvchini charchatmaydi va o‘qishga bo‘lgan motivlarini kuchaytiradi. Mahalliy tadqiqotchilardan L. G. Babakhodjayeva aralash ta’limga quyidagicha ta’rif beradi: Aralash ta’lim — an’anaviy kunduzgi, masofaviy va mustaqil ta’limni birlashtiruvchi o‘qitish tizimi bo‘lib, u o‘qituvchilar, ta’lim oluvchilar va axborotning interfaol manbalarining o‘zaro ta’sirlashishini qamrab oladi, doimo o‘zaro aloqada bo‘lgan va bir butunlikni tashkil etgan o‘quv jarayoniga xos barcha komponentlar (o‘qitishning maqsadi, mazmuni, metodlari, tashkiliy shakllari, vositalari)ni aks ettiradi. Tadqiqotchi aralash ta’lim modellarini quyidagicha ajratadi Aralashtirilgan ta’limda ham onlayn ta’lim, ham o‘qituvchi yordami bir xil darajada muhimdir. Onlayn muhit talabalarga ta’lim tezligini, vaqtini, joyini va yo‘lini nazorat qilish imkoniyatini beradi. Bu rejalashtirish, o‘z- o‘zini nazorat qilish va o‘zini-o‘zi boshqarish qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi va erkinlik beradi. O‘qituvchi yordamida o‘qitish aralash ta’limning muhim qismidir. O‘qituvchining roli talabalarning ehtiyojlariga qarab o‘zgaradi. O‘qituvchi xulq-atvor va fikrlash modellarini, munosabatlarni o‘rnatish usullarini ko‘rsatadi. Elektron ta’lim texnologiyalari turli qobiliyat va ehtiyojlarga ega bo‘lgan talabalar uchun vaqt va joydan tashqari multimedia kontentini taqdim etadi. Onlayn va oflayn elementlarning kombinatsiyasi o‘rganishni samarali, tejamkor va qulay qiladi, o‘quv jarayoni esa interaktiv, o‘quvchilarga yo‘naltirilgan va o‘rganishga qiziqqan barcha tomonlar uchun moslashadi. Yaqin kelajakda ta’lim muassalari aralash ta’lim turdagi darsga o‘tadi, bunda darsning bir qismi o‘qituvchining tushuntirishlari bilan band bo‘lsa, bir qismi esa raqamli texnologiyalar bilan band bo‘ladi. 2017-yil ma’lumotlariga ko‘ra, o‘qituvchilarning atigi 14 foizi raqamli xizmatlardan foydalangan bo‘lsa, 2020-yilda karantin sababli barcha o‘qituvchilar darslarni o‘tkazish uchun raqamli xizmatlardan foydalangan, ulardan foydalanish natijalari. keltirilgan.Shunday qilib, mamlakatimiz va jahondagi vaziyat fonida zamonaviy davrda aralash ta’limni joriy etishning afzalliklari ancha katta ekanligini qayd etishimiz mumkin. Ulardan asosiylari: — ta’limning mavjudligi va moslashuvchanligi orqali talabalarning ta’lim imkoniyatlarini kengaytirish; — talabaning faol pozitsiyasini shakllantirishni rag‘batlantirish; — o‘qitish uslubini o‘zgartirish, aktuallashtirish; — ta’lim jarayonini individuallashtirish va shaxsiylashtirish. Aralashtirilgan ta’limga o‘tishda o‘qituvchilar duch keladigan asosiy qiyinchiliklarni shartli ravishda ikki guruhga birlashtirish mumkin: — texnik muammolar: texnik qurilmalarning yetishmasligi, Aralash ta'limning didaktik imkoniyatlari oliy ta'lim muassasalarda fanlarni o'zlashtirish jarayonini tezlashtiradi, shu bilan birga tala-balarni ijodiy va bilish qobiliyatlarini rivojlantirishga yo'naltirilgan LMS va boshqa ta'lim platformalaridan foydalanaish, o'q