YOSHLAR BO‘SH VAQTINING SOTSIOLOGIK TAHLILI

Аннотация

This article examines the issue of analyzing the free time of young people from a sociological point of view. It examines the concept of free time and its importance in the lives of young people. The study examines the socio-economic, cultural and technological factors that influence how young people spend their free time. It also analyzes the problems of meaningful organization of free time, in particular, such issues as technological dependence, limited infrastructure, passive leisure. The author puts forward such proposals as the development of sports and cultural activities, the development of digital literacy and the creation of special centers for young people for the effective organization of youth leisure. This article contains scientific and practical recommendations aimed at promoting the sustainable development of society through the effective use of young people's free time. Keywords: youth, free time, sociology, social analysis, technological influence, cultural leisure. СОЦИОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ СВОБОДНОГО ВРЕМЕНИ МОЛОДЕЖИ Аннотация. В данной статье рассматривается вопрос анализа свободного времени молодежи с социологической точки зрения. Раскрывается понятие свободного времени и его значение в жизни молодежи. В статье рассматриваются социально-экономические, 941 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 культурные и технологические факторы, влияющие на то, как молодые люди проводят свободное время. Также анализируются проблемы осмысленной организации свободного времени, в частности, такие вопросы, как технологическая зависимость, ограниченность инфраструктуры, пассивный досуг. Автор выдвигает такие предложения, как развитие спортивной и культурной деятельности, развитие цифровой грамотности и создание специальных центров для молодежи для эффективной организации своего свободного времени. В данной статье содержатся научно-практические рекомендации, направленные на содействие устойчивому развитию общества посредством эффективного использования свободного времени молодежи. Ключевые слова: молодежь, свободное время, социология, социальный анализ, технологическое влияние, культурный досуг. Hozirgi zamon jamiyatida yoshlarning bo‘sh vaqtini to‘g‘ri tashkil etish masalasi muhim ahamiyat kasb etadi. Bo‘sh vaqt – bu insonlarning majburiyatlaridan tashqari bo‘lgan bo‘sh vaqt oralig‘i bo‘lib, uning mazmunli tashkil etilishi, yoshlarning intellektual, ma’naviy va jismoniy rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada yoshlar bo‘sh vaqtining sotsiologik tahlili o‘tkazilib, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyati yoritiladi. «Mamlakatimiz aholisining 30 foizini 14 dan 30 yoshgacha boʻlgan yigit-qizlar tashkil etadi. Yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli oʻtkazishni tashkil etish dolzarb masala hisoblanadi. Yoshlar qanchalik maʼnaviy barkamol boʻlsa, turli yot illatlarga qarshi immuniteti ham shunchalik kuchli boʻladi»1. Dunyoda globallashuv va ommaviy madaniyat jarayonlari shiddat bilan kengayib borayotgan bir vaqtda yoshlarning oʻz- oʻzini anglashi, shaxs sifatida rivojlanishi va buning uchun joy va vaqtni toʻgʻri tanlashda erkin harakat qilish imkoniyatini taʼminlash yoshlar boʻsh vaqtini toʻgʻri tashkil qilish masalasi dolzarb hisoblanadi. Maʼlumotlarga koʻra, dunyoda 1,8 milliard yoshlardan iborat boʻlib, bu insoniyat tarixidagi eng katta koʻrsatkich hisoblanib, barcha yoshlarning qariyb 90 foizi rivojlanayotgan mamlakatlarda yashaydi, ular aholining katta qismini tashkil qiladi. 2 Shu tariqa yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish, ularning bandligini taʼminlash, yoshlar jinoyatchiligining oldini olish, yoshlar sporti va maʼnaviyatini rivojlantirish va yoshlar turmush sifatini oshirishga bagʻishlangan sotsiologik tadqiqot ishlarini olib borish muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi. 1 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 19-mart kuni “Yoshlar maʼnaviyatini yuksaltirish, ularning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish boʻyicha muhim vazifalarni belgilashga bagʻishlangan vedioselektor yigʻilishidagi nutqi. URL: https://president.uz/uz/lists/ view/2437 . 2 UN Youth SDG Dashboard. URL: https://www.un.org/youthenvoy/youth-sdg-dashboard. 942 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 Zamonaviy sharoitda mamlakatning demografik oʻziga xosligidan kelib chiqib, yoshlar boʻsh vaqtini oʻtkazish tizimini takomillashtirish muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi. Sotsiologiyada bo‘sh vaqt tushunchasi jamiyatda ijtimoiy hayotning ajralmas qismi hisoblanadi. Yoshlarning bo‘sh vaqti, odatda, quyidagi faoliyatlar bilan bog‘liq bo‘ladi: Madaniy hordiq: kinolar tomosha qilish, teatr va konsertlarga tashrif buyurish. Yoshlarning boʻsh vaqtida dam olish va hordiq chiqarish vaqtining ulushi ham qisqarib bormoqda, shu bilan birga, boʻsh vaqtning dam olishga sarflagan qismida teatr, kino va boshqa madaniy muassasalarga borishning ulushi ham qisqarib bormoqda. Yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli oʻtkazishga qaratilgan shart-sharoitlardan yoshlarning 37,1%i qoniqmaydilar. Bu