MARKAZIY OSIYODA JADID AYOLLARI TARIXI

Аннотация

This article discusses the efforts of our Jadid women to develop society and the reforms they have implemented in our state. Keywords: Jadid, civilization, strategy, innovation, reform. ИСТОРИЯ СОВРЕМЕННЫХ ЖЕНЩИН ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ Аннотация. В данной статье говорится об усилиях наших современных женщин по развитию общества и о реформах, которые можно провести в нашей стране. Ключевые слова: современность, цивилизация, стратегия, инновации, реформа. "Jadid" atamasi o'zbek va turk xalqlarining tarixida, ayniqsa XIX asr oxiri va XX asr boshlarida madaniy, siyosiy va ijtimoiy yangilanishlarni anglatadi. Bu harakatning maqsadi o'z xalqining taraqqiyoti uchun g'oyaviy yangilanishlarni amalga oshirish edi. Jadidchilik nafaqat erkaklar, balki ayollar orasida ham muhim ahamiyatga ega bo'ldi. Jadid ayollari bu harakatda muhim rol o'ynagan bo'lib, ularning hissasi ko'pincha e'tibordan chetda qolgan. Markaziy Osiyoda jadid ayollari tarixi mintaqa tarixining muhim va kam o'rganilgan qirrasidir Jadid ayollari asosan o'z madaniyati va jamiyatining yangilanishi uchun kurashgan ayollardir. Jadidchilik ayollar uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochdi. Ular ilgari ta'qiqlangan ta'lim olish, jamiyat hayotida faol ishtirok etish kabi huquqlarga ega bo'la boshladilar. Jadidlar maktablari va madaniy markazlari ayollarning ta'lim olishi va o'z fikrlarini erkin ifoda etishlari uchun muhim maydonga aylandi. Jadidchilik harakatining boshlanishi bilan ayollarni o'qitish, ularning huquqlarini himoya qilish va jamiyatdagi o'rnini oshirish uchun katta harakatlar qilindi. Bularni amalga oshirish uchun bir qator ayollar, jumladan, o'qituvchilar, yozuvchilar, faollar va siyosatchilar faoliyat ko'rsatdi.Jadid ayollari ta'lim, adabiyot va matbuot, teatr sohalarida faoliyat yuritganlar.Ular yangi usuldagi maktablar ochish va ularda o'qituvchi bo'lish orqali ta'lim tizimini rivojlantirishga katta hissa qo'shdilar. Ular o'z qizlarini o'qitishga harakat qilishgan va boshqa ayollarni ham ta'lim olishga undashgan. Misol uchun, O'zbekistonda ilk maktablar ochish va ayollarni o'qitish harakatiga qo'shilgan ko'plab jadid ayollari mavjud edi. Jadidchilik harakati ayollarni siyosatda 652 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 faol ishtirok etishga da'vat qilgan. Bu, ayollarning jamiyatdagi o'rnini kuchaytirishga va ular uchun yangi imkoniyatlar yaratishga qaratilgan edi. Jadid ayollari o'z madaniyatini, an'anaviy o'zbek adabiyotini saqlab qolish va rivojlantirishga hissa qo'shganlar. Ular adabiy asarlarni yaratish va tarjima qilish orqali madaniy aloqalarni kuchaytirganlar. Adabiyot va matbuot sohasida jadid ayollari o'zlarining maqolalari, hikoyalari va she'rlari orqali ijtimoiy muammolarni yoritganlar va ayollarning huquqlari uchun kurashganlar. Ular gazetalar va jurnallarda faol ishtirok etganlar va o'z ovozlarini jamiyatga yetkazishgan.Shu bilanbirgalikda ular xayriya tashkilotlariga asos solganlar, yetim va muhtojlarga yordam berishgan, turli ijtimoiy tadbirlarda qatnashganlar. Ular ayollarning huquqlarini va ularning ro'lini muhokama qilish, qadimiy an'analarni yangilashni maqsad qilganlar va jamiyatdagi tengsizlikka qarshi kurashganlar va adolatli tuzum o'rnatilishiga harakat qilishgan. Ular jamiyatdagi Jadid ayollari teatr sahnalarida o'zlarini namoyon etganlar, o'zlarining rollari va spektakllari orqali jamiyatdagi ayollar o'rnini va ular duch kelayotgan muammolarni ko'rsatib berganlar. Markaziy Osiyoda jadidchilik harakatida faol ishtirok etgan ayollarga quyidagilarni misol qilib keltirish mumkin: Nodira Qo‘qon xonligida yashab ijod qilgan taniqli shoira, o'zining she'rlari va g'azallari bilan mashhur. Jadidchilik davri boshlanishidan oldin yashagan bo'lsada, uning ijodi keyingi avlod jadid ayollariga ilhom bergan. Xosiyatxon Bobojonova shoira, o'qituvchi va jamoat arbobi. U jadidchilik g'oyalarini tarqatishga va ayollar ta'limi rivojiga katta hissa qo'shgan. Anbarcha Mamasaliyeva esa teatr aktrisasi va jamoat arbobi. U jadid teatrlarida faol ishtirok etgan va ayollarning ijtimoiy hayotdagi o'rnini ko'rsatuvchi rollarni ijro etgan.Shamsiniso Abdurahmonova o'qituvchi va jamoat arbobi. U yangi usuldagi maktablarda dars bergan va ayollarning ta'lim olishi uchun kurashgan. Jadid ayollari orasida mashhur bo'lganlar Mehriniso Xonim, Zaynab Xonim, Sodiya Xonimlardir.Bu ayollar o'z zamonalarida jamiyatni yangilash, o'qitish va ayollarning huquqlarini himoya qilish borasida katta hissa qo'shganlar.Ular o'z davrida o'zbek va turk xalqlarining ayollar uchun ilgari surilgan yangi g'oyalarini hayotga tatbiq etish uchun ko'plab sa'y-harakatlar qilgan. Sovet hokimiyati o'rnatilgandan so'ng, jadidchilik harakati va uning vakillari, jumladan jadid ayollari ham ta'qib ostiga olindi. Ko'pgina jadid ziyolilari qatag'on qilindi yoki o'ldirildi. Biroq, ularning g'oyalari va xizmatlari xalq xotirasida saqlanib qoldi. Bu harakatlar bugungi kunda ham qadrlanadi va jadidchilikning muvaffaqiyatli izlari sifatida e'tirof etiladi.Jadid ayollari Marka