Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ҚИЗИЛ ЛАВЛАГИ (Beta vulgaris) ЎСИМЛИГИДАГИ АЙРИМ КИМЁВИЙ БИРИКМАЛАР ВА УЛАРДАН ОРГАНИЗМ ИММУНИТЕТИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА ФОЙДАЛАНИШ
МУСТАҲКАМЛАШДА ФОЙДАЛАНИШ
Современная наука и исследования · 2023
Аннотация
This article provides information about biologically active compounds such as vitamins, minerals, sesquiterpenes, flavanoids, betaine, nitrogen-containing compounds contained in the roots and leaves of red beet (Beta vulgaris). The article also talks about the healing properties of red beetroot and its importance for strengthening immunity. Keywords: red beetroot, vitamin, sesquiterpenes, immunity, betaine. Иммунитет организмнинг бактерия ва вируслар, замбуруғлардан ҳимояланиши, уларга қаршилик кўрсатишидир. Ҳар қандай касаллик организмда иммунитет танқислиги оқибатида юзага келади. Агар организм керакли витамин ва бошқа минерал моддалар билан вақтида таъминланса, организмдаги иммунитет танқислигининг олди олинади. Инсон организми керакли витамин ва минералларга бой ичимлик ва озиқ-овқат маҳсулотларини қабул қилиши натижасида организмда моддалар алмашинуви юзага келади[1]. 614 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 Бугунги кунда замонавий тиббиётда иммун тизимини мустаҳкамлашда Левомакс, Неовир, Ридостин, Амиксин, Циклоферон, Эргоферон ва бошқа кўплаб шу каби синтетик препаратлар қўлланилиб келинмоқда. Ушбу препаратлар иммунитетни кўтариш билан бирга ён таъсирларни ҳам намоён этиши амалда ўз исботини топган. Қуйида айрим препаратларнинг ён таъсирлари тўғрисида маълумотлар келтирилган. Левомакс иммуномодулятор ва вирусга қарши препарат бўлиб, унинг таркибида тилорон дигидрохлорид фаол бирикмаси мавжуд. Ушбу препарат иммунитетни кўтариш билан бирга организмда аллергик ҳолатларни ва диспепсия белгиларни намоён этади[2]. H C 3 CH O 3 Cl- Cl- NH+ O O NH+ H C CH 3 3 Тилорон дигидрохлорид Натрий оксодигидроакридинилацетат (Неовир) иммуностимуляторлик хусусиятларни намоён этади. Шунингдек ушбу дори воситаси ҳам терида аллергик реакциялар ва иситма кўтарилиши каби нохуш ҳолатларни келтириб чиқаради. 615 Н а т р и й о к с о д и O N г и д O р - о O а N к a р + и д и н и л а ц е т а т Ридостин препарати ҳам юқоридаги препаратлар каби иммун тизимини мустаҳкамлашда муҳим рол ўйнаши билан бир қаторда гипертермия, фарингит, ларингит ва конъюнктивит каби касалликларни келтириб чиқариши мумкин[3]. Маълумки, инсон саломатлигини тиклашда ва уни сақлашда сабзавотларнинг ўрни беқиёс. Шундай сабзавотлардан бири шифобахшлик хусусиятлари билан машхур бўлган қизил лавлаги (Beta vulgaris) ҳисобланади. Қизил лавлагининг илдизмеваси асосан диетик профилактика ва диетик тўғри овқатланиш орқали даволанишда кенг қўлланилади [4]. Ушбу маданий ўсимлик тури витаминлар, специфик минерал тузлар, бетанин, бетаин ва бошқа кўплаб шифобахш физиологик фаол функционал ингредиентларга бойлиги сабаб инсон организмида моддалар алмашинувида, оқсилни ўзлаштиришда, қон ҳосил бўлишида ҳамда кўплаб биокимёвий жараёнларда муҳим аҳамиятга эга [5]. Қизил лавлаги илдизмеваси таркибида ўртача 14 % гача углеводлар мавжуд бўлиб, улардан 6% атрофида сахароза, 1,1% пектин моддалар, 0,9 % атрофида целлюлоза ва кам ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 миқдорда моносахаридлар (глюкоза ва фруктоза) ташкил этади. Ушбу ўсимлик таркибида кам миқдорда оксолат кислота, олма ва лимон кислоталари учрайди [6]. Шунингдек, қизил лавлаги илдизмеваси таркибида B1, В2, В6 , В9, РР, С, β-каротин каби витаминлар учраса, баргларида асосан С ва β-каротин витаминлари учрайди. Азот сақловчи бирикмалардан эса ксантин, гипоксантин, аденин, глютамин кислота, аргинин, аспарагин каби оқсил таркибига кирувчи ва кирмайдиган вакиллари учрайди. 616 H Г N и п о O N к с а н т HN N и н O H N К с O NH а н т и н HN N H O Г O л у т а м и н N к и H с O 2 л о O т а H H 2 N N H NH А р г и н и н N H O 2 O H Қизил лавлаги таркибида 0,02-0,14% атрофида бетаин мавжуд бўлиб, бу бирикма холин биосинтезида асосий манба ҳисобланади. H H C 3 C 3 Б C N е H + т а 3 и н O O - Холин эса жигарда ёғ ҳосил бўлишини олдини олишда муҳим роль ўйнайди яъни антисклеротик таъсир кўрсатади. Бетаин шунингдек, организмда оқсилни ўзлаштиришда, ёғ алмашинувида, қон босимини туширишда ва баъзи ўсмаларни ривожланишини тўхтатишда фаол иштирок этади [7]. Қизил лавлаги барглари оқсил моддаларга бой бўлиб, илдизмеваси таркибидаги оқсилларга нисбатан 2-3 баробар миқдорни ташкил этади. Пишиб етилмаган қизил лавлаги таркибида витексин, витексин-2''-O- рамнозид, апигенин, витексин -2''-O- ксилозид каби флаваноидлар сақлайди. ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 617 H O O А H п и г е O O н и н O H H H H O O O O O В H H и O т е к O O с и O н H O H Ушбу флаваноидларнинг антиоксидантлик, яллиғланишга қарши ва антипролифератив хоссалари ўрганилган. Шунингдек, бу флаваноидлар кейинчалик етилган қизил лавлаги таркибидаги бетаксантин ва бетацинаинларнинг биосинтези учун асосий манба бўлиб хизмат қилади [8]. Ушбу ўсимлик уруғлари эфир мойлари таркибига кўплаб сесквитерпен углеводорoдлар киради (1-жадвал) [9]. 1-жадвал Қизил лавлаги уруғлари эфир мойлари таркибидаги айрим сесквитерпенлар № Сесквитерпен номи Миқдори, % 1 α-пинен 0,3 2 7-эпи-силфиперол-5-ен 1,6 3 α-копаен 0,7 4 β
Доказательный фрагмент
«This article provides information about biologically active compounds such as vitamins, minerals, sesquiterpenes, flavanoids, betaine, nitrogen-containing compounds contained in the roots and leaves of red beet (Beta…»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article provides information about biologically active compounds such as vitamins, minerals, sesquiterpenes, flavanoids, betaine, nitrogen-containing compounds contained in the roots and leaves of red beet (Beta… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- red beetroot, vitamin, sesquiterpenes, immunity, betaine, витамин, бетаин., иммунитет, сесквитерпенлар, қизил лавлаги
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014