SHAXSTIŃ BAǴDARLANǴANIN ÚYRENIW

Аннотация

Bul teziste shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵı túsinigi, onıń qáliplesiwi, túrleri hám áhmiyeti yoritiladi. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniwdiń zamanagóy usılları, psixologiyalıq jantasıwları hám diagnostika metodları haqqında maǵlıwmat beriledi. Bul izertlew shaxstıń maqset, mútajlik hám qádiriyatlarına uyqas túrde ózin kórinetuǵın qılıw processlerin analiz qılıw imkaniyatın beredi. Gilt sózler: shaxs baǵdarlanǵanlıǵı, maqset, mútajlikler, qádiriyatlar, shaxs psixologiyasi, motivatsiya, diagnostika metodları. Kirisiw Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵı insannıń ómirindegi zárúrli psixologiyalıq faktorlardan biri bolıp tabıladı. Bul túsinik shaxstıń qızıǵıwshılıqları, mútajlikleri, qádiriyatları, motivları hám maqsetleri birliginen ibarat bolıp, insan turpayınıń málim bir jónelis menen háreket etiwine sebep boladı. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵı onıń ishki mútajlikleri hám sırtqı faktorlarǵa uyqas túrde qáliplesedi. Bul processni analiz qılıw arqalı insannıń qanday qararlar qabıllawı, qanday maqsetlerdi tańlawı hám olarǵa erisiwde qanday jóneliste háreket etiwin anıqlaw múmkin. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniw psixologiya hám pedagogika salasında júdá zárúrli bolıp tabıladı, sebebi bul process shaxstıń rawajlanıwı hám óz-ózin ámelge asırıw múmkinshiliklerin bahalawda tiykarǵı rol oynaydı. Bul maqalada shaxs baǵdarlanǵanlıǵın úyreniwdiń teoriyalıq tiykarları hám ámeliy metodları haqqında sóz baradı. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniw Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵı insannıń ishki psixologiyalıq processlerin, onıń turpayı hám turmıslıq iskerliginiń bas faktorların belgileytuǵın zárúrli túsinik bolıp tabıladı. Bul shaxstıń maqsetleri, qızıǵıwshılıqları, mútajlikleri hám qádiriyatlarınıń málim bir sisteması bolıp, insan iskerliginiń tiykarǵı baǵdarın belgileydi. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵı ishki motivatsiya menen bekkem baylanıslı bolıp, shaxstıń óz turmısında qanday qararlar qabıllawın, qanday jóneliste rawajlanıwın hám sırtqı sharayatlarǵa qanday qatnas bildiriwin belgileydi. Baǵdarlanǵanlıq, áwele, shaxstıń mútajlikleri tiykarında qáliplesedi. Shaxstıń ishki mútajlikleri, maqset hám 847 Dekabr, 2024-Yil qádiriyatları onıń sırtqı ortalıqtaǵı minez-qulqlarına, social qatnaslarına hám iskerligindegi tabıslarına tikkeley tásir kórsetedi. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniw kóp jıllardan berli psixologiya pániniń oraylıq máselelerinen biri esaplanadı. Izertlewshilerdiń shaxstıń jónelisli turpayı, onıń tiykarǵı motivları hám qádiriyatların anıqlaw ushın túrli jantasıw hám metodlardı islep shıqqanlar. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵı maqsetke baǵdarlanǵanlıǵı, social baǵdarlanǵanlıǵı, professional iskerlikke yamasa jeke máplerge baǵdarlanǵanlıǵı sıyaqlı túrlerge ajratıladı. Bul jónelislerdiń qáliplesiwi social -mádeniy faktorlar, shańaraqqa tiyisli tárbiya, tálim sisteması, shaxstıń ishki qásiyetleri jáne onıń óz-ózin ańǵarıw dárejesi menen baylanıslı. Psixologiyada shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniw ushın bir qatar diagnostik usıllar bar. Eń kóp qollanılatuǵın metodlardan biri sorawnamalar hám testler bolıp tabıladı. Mısalı, B. Bassning baǵdarlanǵanlıq testi shaxstıń mútajlikleri hám motivatsiyasın anıqlawda nátiyjeli esaplanadı. Bul testler shaxstıń maqsetke jónelgenlik dárejesin, onıń social yamasa individual máplerge baǵdarlanǵanlıǵın anıqlaw imkaniyatın beredi. Sonıń menen birge, C. Zamfirning motivatsion jónelisti anıqlaw testi de keń qollanıladı. Bul test shaxstıń iskerlikke ishki yamasa sırtqı motivlar tiykarında baǵdarlanǵanlıǵın analiz qılıw ushın arnalǵan. Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniwde baqlaw usılı da nátiyjeli esaplanadı. Bul metod shaxstıń real turmıslıq sharayatlarda ózin qanday tutıwın baqlaw arqalı onıń jónelisli turpayın analiz qılıw imkaniyatın beredi. Mısalı, shaxstıń jumıs jayında yamasa oqıw processindegi minez- qulqları, topar menen islewdegi aktivligi hám qarar qabıllawdaǵı ústin turatuǵınlıqları onıń baǵdarın ashıp beretuǵın zárúrli maǵlıwmatlardı beredi. Sáwbet usılı bolsa shaxs menen júzbe-júz ushırasıw arqalı onıń qádiriyatları, maqsetleri hám qızıǵıwshılıqları haqqında tolıq maǵlıwmat alıw imkaniyatın beredi. Sáwbet dawamında psixolog shaxstıń ózin qanday aqıl etiwi hám turmıslıq maqsetlerine qanday umtılısların anıqlawı múmkin. Eksperiment usılı shaxstıń túrli sharayatlarda ózin qanday tutıwın analiz qılıw ushın qollanıladı. Mısalı, stressli yamasa uǵımsız jaǵdaylarda shaxstıń qarar qabıllaw usılı hám turpayı uyreniledi. Bul metod shaxstıń motivatsiya dárejesin anıqlaw jáne onıń qaysı jóneliske beyimligin bahalaw ushın paydalı bolıp tabıladı. Sonıń menen birge, proektiv metodlar da shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın anıqlawda nátiyjeli esaplanadı. Juwmaq Shaxstıń baǵdarlanǵanlıǵın úyreniw onıń maqset hám mútajliklerin tereń ańǵarıwǵa járdem beredi. Bul process tekǵana teoriyalıq, bálki ámeliy tárepten de úlken áhmiyetke iye. Sorawnamalar, testler, baqlaw hám eksperimentlar sıyaqlı metodlar arqalı shaxstıń baǵdarı 848 Dekabr, 2024-Yil anıqlanadı hám ol menen islewde nátiyjeli jantasıwlar islep shıǵıladı. Bul bolsa shaxstıń