MUSTAQIL TA’LIMNI TASHKIL ETISH ORQALI BO’LAJAK FIZIKA FANI O’QITUVCHILARINI KASBIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH

Аннотация

This work discusses the types of independent work in physics for higher education students, their methods of implementation. Students are given information on the development of their professional competence during the implementation of independent educational and cognitive activities. Keywords: independent work, education, competence, professional competence, physics, physics teaching, independent education Fizikani o'qitishda asosiy muammolardan biri bu murakkab fizik hodisalar va jarayonlarni o'quvchilar ongiga singdirish qobiliyatidir. Ko'pgina jismoniy jarayonlarni o'quvchi faqat ularni ongida tasavvur qilish orqali tushunishi mumkin. Talaba ongida to'g'ri va aniq tasvirni yaratish qobiliyati o'qituvchining mahoratiga, shuningdek talaba mustaqil o'rganish uchun foydalanadigan o'quv qo'llanma muallifining uslubi va mahoratiga bog'liq. Oliy ta'lim muassasalarida mustaqil ishlash o'quv jarayonida o'quvchilarning mustaqil faoliyatini tashkil etish va boshqarish, zarur bilim, ko'nikma va malakalarni egallash, o'z-o'zini anglashning noyob vositasidir. Mustaqil ish ta'lim muvaffaqiyatining asosiy ko'rsatkichi bo'lib, u o'quv jarayonida ham, o'qitish natijalarida ham muhim ko'rsatkichdir. " Mustaqil ish" tushunchasining o'zi tushuncha va yo'nalishlarning keng doirasini nazarda tutadi. Mustaqil ish, qoida tariqasida, o'qituvchi tomonidan auditoriyada batafsil taqdim etilgan materiallar asosida va batafsil namoyish etilgan metodikadan foydalangan holda uy vazifasining yozma, og'zaki va eksperimental versiyasini tayyorlash jarayonidir [2]. 445 www.namspi.uz universaljurnal.uz Mustaqil ishning asosiy maqsadi-sinf darslarida olingan bilimlarni kengaytirish va chuqurlashtirish: juda iqtidorli o'quvchilarning individual qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. K. D. Ushinskiy o'quv jarayonida talabalarning mustaqilligini shakllantirish zarurligi haqida shunday yozgan edi: "o'quvchiga nafaqat ma'lum bilimlarni etkazish, balki uni mustaqil ravishda rivojlantirish, o'qituvchisiz yangi bilimlarni olish istagi va qobiliyatini shakllantirish, nafaqat kitoblardan, balki hayotdan ham foydali bilimlar uning atrofidagi voqealar va voqealar qabul qilish mahoratini shakllantira olish kerak. Shuning uchun oliy ta'limining eng muhim vazifalaridan biriaqliy salohiyatga ega o'quvchilarniatrofdagi voqea va hodisalardan foydali ma'lumotlarni olish orqali mustaqil fikrlash va bilimlarini oshirishga o'rgatishdir". Talabalar mustaqil ishlash ko'nikmalari va malakalariga ega bo'lishlari bilan vazifalar mazmuni tobora murakkablashib boradi, talabalar mustaqil faoliyatini faollashtirishga da'vat etiladi. N. A. Loshkarevaning so'zlariga ko'ra, " tabiiy fanlar bo'yicha mustaqil ish o'qitish mazmunini oshirishi va o'quvchilarning fan bo'yicha chuqur bilimlarini oshirishi kerak"[1] Rekonstruktiv-o'zgaruvchan turdagi mustaqil ish , ilgari olingan bilimlar va o'qituvchi tomonidan berilgan umumiy g'oyaga asoslanib, muammoni mustaqil ravishda hal qilishning aniq usullarini topishga imkon beradi . Mustaqil ishning bu turi talabalarni o'z bilimlarini tipik vaziyatlarga mazmunli o'tkazishga, voqealar, hodisalar va faktlarni tahlil qilishga, kognitiv faoliyatning texnikasi va usullarini shakllantirishga, ularning ichki motivatsiyasini rivojlantirishga hissa qo'shishga o'rgatish uchun sharoit yaratadi. Ushbu turdagi mustaqil ish talabaning keyingi ijodiy faoliyati uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Mustaqil ish o'quv jarayonining muhim tarkibiy qismidir. Uni o'qituvchining bevosita yoki bilvosita rahbarligi ostida olib boriladigan faoliyatni tashkil etish shakli sifatida ko'rib chiqish tavsiya etiladi . Mustaqil ish paytida talabalar bilim, ko'nikma va shaxsiy fazilatlarni rivojlantirish uchun turli vazifalarni asosan yoki to'liq mustaqil ravishda bajaradilar[4]. Mustaqillikning rivojlanishi talabalarning ta'lim faoliyati bilan uzviy bog'liqdir. Talabalarning mustaqil ishlaridan maqbul foydalanish fizika darsida umumiy akademik bilim va ko'nikmalarni muvaffaqiyatli shakllantirishga va ijodiy shaxsni tarbiyalashga yordam beradi. Mustaqil ishlarning har xil turlaridan foydalanish o'qituvchiga talabaning bilim darajasini oshirishga yordam beradi, talabaning bilimini yangi materialni o'rganishda ham, o'rganilgan narsalarni mustahkamlashda ham faollashtiradi. Fizika fanini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarda nazariy xulosalar va umumlashmalar asosida nazariy va amaliy tafakkurni tarbiyalash va rivojlantirish zarur. Talabalardan o'quv jarayonining yuqoridagi barcha bosqichlarini mustaqil bajarishni talab qilish mumkin emas, lekin fizika tarixidan faktlar misolida, ilmiy testlar tuzilishini ochib, olimlar u yoki bu narsaga qanday kelganligini ko'rsatish kerak. nazariy eksperimental kashfiyot, masalan, Nyutonning butun olam tortishish qonunini oʻrganishda muhokama qilish mantiqi qanday edi, nima uchun aynan shu davrda aynan Nyuton ilmiy tafakkurni rivojlantirishning birinchi yoʻli boʻlgan 446 www.namspi.uz universaljurnal.uz ushbu muammoni hal qilish bilan shugʻ