Oʻquvchilarning texnik ijodkorlik faoliyatini rivojlantirishda texnologik ta’lim darslarini o’rni

Аннотация

В данной дипломной работе говорится о творческих способностях, способностях, техническом творчестве, развитии технического творчества учащихся, двух взаимосвязанных задачах в организации технического творчества учащихся. Ключевые слова: творчество, способность, техническое творчество, труд, открытие, изобретение, рационализация, технологический процесс. ANNOTATION This thesis talks about creativity, ability, technical creativity, development of students' technical creativity, two interrelated tasks in organizing students' technical creativity. Key words: creativity, ability, technical creativity, labor, discovery, invention, rationalization, technological process. Oʻquvchilarni yoshligidan mehnatga oʻrgatish kelajak hayotlaida juda katta samara beradi. Bunda mehnat koʻnikmalari bilan birga oʻquvchilarda kreativlik, texnik bilimlar, kollektiv ijodkorlik kabi qobiliyatlarni ham shakllantirish zarur. Mashhur idealist faylasuf E.L. Radlov tomonidan yigirmanchi asr boshidagi eng obro'li falsafiy lug'atlardan birida ijodkorlik "biror narsaning yaratilishi bilan bog'liqligi, yaratilish qobiliyati Xudoga eng xos bo'lganligi va odam faqat nisbatan ijodiy harakatlarni bajarishi mumkin ..". Bunday bayonotlar bilan bir qatorda, ijodiy jarayon tarkibida ongsiz jarayonlarning mavjudligiga e'tibor qaratildi. Keyinchalik, ijodkorlikning har xil turlarini ilmiy o'rganish o'zgargani sari, umuman unga bo'lgan munosabat ham, ijodga berilgan ta'riflar ham o'zgardi. So'nggi paytlarda, asosan, yangi mahsulotning yaratilishi ilgari bo'lmagan ijodkorlik bilan bog'liqligiga e'tibor qaratildi; ijodkorlik inson faoliyatining turli 606 www.namspi.uz universaljurnal.uz sohalarida, yangi moddiy va ma'naviy qadriyatlar vujudga kelganda namoyon bo'ladi. Ijodkorlik - bu ma'lum bir mavzu uchun ilgari noma'lum narsani yaratishga, kashf etishga hissa qo'shadigan faoliyat. Yana bir nuqta ijodiy faoliyat ko'lami bilan bog'liq. Ijtimoiy amaliyotda, qoida tariqasida, ijodkorlik kashfiyot, ixtiro, ratsionalizatsiya kabi yangilik toifalari bilan o'lchanadi. So'nggi paytlarda tashkiliy va texnologik jarayonlarga yangilik kiritish bilan bog'liq innovatsion (innovatsion) faoliyat haqida ko'p narsa aytildi. Ammo bunday faoliyatni ratsionalizatsiya deb atash mumkin. Texnologiya fani darsi maktabdagi boshqa fanlar uchun umumiy didaktik prinsiplarni qoʻllasada, uning oʻziga xos xususiyatlari ham mavjud. Oʻquvchilar bilish faoliyati bilan emas, balki yaratish faoliyati bilan shugʻullanadilar. Texnologiya fani predmetlari, qurollari, jarayonlari oddiy oʻrganish obyekti sifatida emas, balki oʻquvchilar ishlarini faollashtiruvchi koʻrsatmalilik vositasi, didaktik material, taʼlimning texnik vositasi sifatida xizmat qiladi. O‘quvchilarning bilishga oid qo‘llanilgan usullarni, paydo bo‘lgan muammo va uni yechish yo‘llarini tushunishi bo‘yicha fikr yuritishi, tahlil etishi, o‘quvchilarning individual tarzda erishgan natijalarini aniqlashda ko‘maklashishi, jamoa bo‘lib yaratilgan ta’limiy natijalarini aniqlashi, izlanishli, ta’limiy vaziyatlarning asosiy texnologik elementlari: motivatsiya, muammolar qo‘yish, vaziyat ishtirokchilari tomonidan muammoni yechish, ta’limiy natijalarni namoyon etish, ularni bir-birlari bilan qiyoslashdan iborat. O‘quvchilar ijodkorlik faoliyatida diqqat, psixik faoliyatning yo‘naltirilishi bilan birga uning to‘planishi mazkur faoliyatga hech qanday aloqasi bo‘lmagan boshqa narsalardek, hamma faoliyatdan diqqatni chalg‘itish demakdir. Diqqatning bir joyga to‘planishi deganda mazkur faoliyatga butunlay berilish, unga ozmiko‘pmi chuqur e’tibor berish tushuniladi. Qiziqish bilimlarning ongli, puxta, barqaror, anglangan holda o‘zlashtirilishida ko‘nikma va malakalarni shakllantirishda shaxs qobiliyati, zehni, o‘quvchanligi rivojlanishiga, olamni mukammalroq bilishga, bilim saviyasini kengayishiga yordam beradi. Qiziqish motiv singari borliqning mo‘jizakor tomonlarini bilishga, fan asoslarini egallashga, faoliyatning turli-tuman shakllariga nisbatan ijodiy yondashishni vujudga keltiradi. O‘quvchilarni ijodkorlikka mas’uliyat bilan munosabatda bo‘lishini shakllantiradi, o‘quvchilarda ishchanlik, g‘ayrat shijoat, egilmas irodani tarkib toptirishga puxta shart-sharoit yaratadi. O‘quvchilarning texnik ijodkorligini tashkil qilishda ikki o‘zaro bog‘liq vazifani e’tiborga olish lozim. Ularning birinchisi o‘quvchilar ijodkorlik faoliyatida mustaqil fikrlashini rivojlantirish, bilimlarni egallashdagi intiluvchanligi, ilmiy dunyoqarashini shakllantirilishi bilan; ikkinchisi - o‘zlashtirilgan bilimlarni ta’limda va amaliy faoliyatda mustaqil qo‘llay olishga o‘rgatish bilan belgilanadi. Texnik ijodkorlik o‘quvchilar egallayotgan bilimlarining mustahkamligi va mukammalligini ta’minlash, ularda faol va mustaqil fikrlovchi shaxs xislatlarini shakllantirish, aqliy qobiliyatlarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi faoliyat turi hisoblanadi. Bu holat, ayniqsa bo‘lajak mehnat va kasb ta’limi o‘qituvchilarining fan asoslarini o‘zlashtirishida, keyinchalik bu ja