MILLIY XARAKTER VA UNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK SHAKLLANISHI

Аннотация

This article analyzes the socio-psychological formation of national character and its role in society. National character is considered as a set of psychological, moral and social characteristics specific to a nation or ethnic group. Key words. National character, social psychology, collective identity, group psychology, social norms НАЦИОНАЛЬНЫЙ ХАРАКТЕР И ЕГО СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ ФОРМИРОВАНИЕ Аннотация. В данной статье анализируется социально-психологическое формирование национального характера и его роль в обществе. Национальный характер рассматривается как совокупность психологических, моральных и социальных характеристик, свойственных нации или этносу. Ключевые слова. Национальный характер, социальная психология, коллективная идентичность, групповая психология, социальные нормы. Milliy xarakter tushunchasi, asosan, bir xalqning o'ziga xos psixologik, emosional va ijtimoiy xususiyatlarini tasvirlash uchun ishlatiladi. U, tarixiy va madaniy kontekstda rivojlanib, xalqning umumiy tavsifini yaratadi. Milliy xarakter nafaqat psixologik, balki ijtimoiy va madaniy omillar bilan ham bog'liq bo'lib, har bir jamiyat o'zining o'ziga xos ijtimoiy psixologik xususiyatlariga ega. Ijtimoiy psixologiya, o'z navbatida, shaxs va guruh o'rtasidagi o'zaro ta'sirlarni, shuningdek, shaxslarning guruhda qanday xulq-atvor ko'rsatishini o'rganadi. Milliy xarakterni o'rganish ijtimoiy psixologiyaning muhim yo'nalishlaridan biri hisoblanadi, chunki u milliy o'zlikni, identifikatsiya va guruhdagi hamjihatlikni tushunishga yordam beradi. Ushbu maqolada milliy xarakterni ijtimoiy-psixologik nuqtai nazardan tahlil qilamiz. Milliy xarakter - bu biron-bir millat yoki etnik guruhga xos bo'lgan psixologik, axloqiy va ijtimoiy xususiyatlar majmuasidir. 4 01 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bu, asosan, tarixiy tajribalar, ijtimoiy va madaniy qadriyatlar, diniy e'tiqodlar va geografik sharoitlar bilan bog'liq bo'lib, vaqt o'tishi bilan shakllanadi. Milliy xarakterda joylashgan xususiyatlar orasida qat'iylik, mardlik, mehmondo'stlik, jamoaviylik va ko'plab boshqa xulq-atvor ko'rsatkichlari mavjud. Milliy xarakterni ijtimoiy-psixologik o'rganish, uning har bir qismi, ya'ni, ijtimoiy idrok, ijtimoiy tajriba va tarixiy-madaniy xususiyatlar o'rtasidagi bog'liqlikni aniqlashga qaratilgan. Psixologik nuqtai nazardan, milliy xarakter shaxslararo va guruhlararo munosabatlar orqali shakllanadi va individual xulq-atvorga ta'sir ko'rsatadi. Ijtimoiy psixologiya milliy xarakterni tahlil qilishda bir nechta asosiy yo'nalishlarga ega. Ularning barchasi milliy xarakterning shakllanishiga ta'sir ko'rsatadigan ijtimoiy, madaniy va psixologik omillarni o'rganadi. Kollektiv identifikatsiya. Milliy xarakterni o'rganishdagi birinchi va eng muhim tushuncha - kollektiv identifikatsiya. Bu, o'z navbatida, shaxsning o'zini ma'lum bir guruhga yoki millatga mansub deb his qilishidir. Kollektiv identifikatsiya orqali odamlar o'zlarini guruhning bir qismi deb hisoblaydilar va bu ularga guruh qadriyatlarini qabul qilish va ularga rioya qilish hissini beradi. Milliy xarakter bu identifikatsiya orqali rivojlanadi, chunki guruhning umumiy xususiyatlari individual xulq-atvorga ta'sir qiladi. Ijtimoiy normativlar va qadriyatlar. Milliy xarakter, ijtimoiy normativlar va qadriyatlar orqali shakllanadi. Millat yoki guruhning o'ziga xos axloqiy me'yorlari va qadriyatlari, shaxslararo munosabatlarda muayyan xulq-atvorlarni kutilgan va ma'qul deb hisoblaydi. Masalan, mehmondo'stlik, oilaga hurmat, diniy qadriyatlar va boshqalar milliy xarakterning asosiy qismlarini tashkil etadi. Bu qadriyatlar va normativlar, ijtimoiy o'rganish va ijtimoiy ta'sir orqali avloddan avlodga o'tadi. Madaniy va tarixiy sharoitlar. Milliy xarakterni shakllantirishda madaniy va tarixiy omillar katta rol o'ynaydi. Millatning tarixidagi muhim voqealar, urushlar, inqiloblar va ijtimoiy o'zgarishlar xalqning psixologik holatini, ularning kelajakka bo'lgan qarashlarini va o'zlikni qabul qilishlarini shakllantiradi. Masalan, o'tgan asrlarning urushlari, iqtisodiy inqirozlar yoki madaniy o'zgarishlar milliy xarakterga bevosita ta'sir ko'rsatgan. Tug'ma va o'rganilgan xususiyatlar. Milliy xarakterda tug'ma va o'rganilgan xususiyatlar o'rtasidagi farqni hisobga olish muhimdir. Ba'zi xususiyatlar (masalan, ba'zi qiziqishlar, ko'nikmalar) biologik jihatdan berilgan bo'lib, boshqa ba'zi xususiyatlar ijtimoiy o'rganish orqali shakllanadi. Milliy xarakterning shakllanishida ko'proq ijtimoiy omillar, masalan, o'z milliy tilini va madaniyatini o'rganish, guruhdagi munosabatlar va urf-odatlar asosiy rol o'ynaydi. Milliy xarakterni o'rganish, ijtimoiy psixologiyaning kengaygan va chuqur tahlilini talab qiladi. Bunda shaxslararo munosabatlar, guruhdagi o'zaro ta'sirlar, etnik va madaniy farqlarni o'rganish zarur. Shaxslar va guruhlarning o'zaro ta'siri, o'ziga xos ijtimoiy psixologik mexanizmlar orqali amalga oshadi. Mi