TÁLIMDA LIDERLIKNING AKTUAL MUOMMOLARI.

Аннотация

The scientific article provides extensive information on the importance of leadership in educational institutions, types of leadership, legal restrictions, and support. The article provides information on authoritarian and democratic leadership. Keywords: Leadership in an educational institution, types of leadership,current issues of leadership, Legal restrictions, Financial support, Authoritarian leadership, Democratic leadership. АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЛИДЕРСТВА В ОБРАЗОВАНИИ. Аннотация. В научной статье представлена обширная информация о значении лидерства в образовательных учреждениях, типах лидерства, ограничениях прав и поддержке. В статье представлены сведения об авторитарном и демократическом лидерстве. Ключевые слова: лидерство в образовательном учреждении, типы лидерства,Текущие проблемы лидерства, Правовые ограничения, Финансовая поддержка, Авторитарное лидерство, Демократическое лидерство. Zamonaviy jamiyatda taʼlim tizimi faqat bilim berishdan iborat emas, balki o‘zgaruvchan muhitda raqobatbardosh, innovatsion fikrlashga ega bo‘lgan shaxslarni tarbiyalash uchun xizmat qiladi. Bunda taʼlim muassasasi rahbarlarining liderlik qobiliyati va boshqaruvdagi samaradorligi hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Taʼlimda liderlik bu – faqat boshqaruv emas, balki jamoadagi barcha aʼzolarni birlashtirish, ularga ilhom berish va muvaffaqiyat sari yo‘naltirish sanʼatidir. Biroq, bugungi kunda taʼlimda liderlikni shakllantirish va samarali boshqaruvni amalga oshirishda bir qator dolzarb muammolar mavjud. Ushbu maqolada ushbu muammolar va ularning yechimlari chuqur tahlil qilinadi. Taʼlimda liderlikning mohiyati va uning o‘rni Liderlik taʼlim muassasasi rahbarining boshqaruv faoliyatini tashkil qilishdagi asosiy qobiliyatlaridan biridir. Samarali liderlik quyidagi vazifalarni bajaradi: O‘quv jarayonining sifatini taʼminlash; O‘qituvchilar va xodimlarni ilhomlantirish; O‘zgarishlarni boshqarish va innovatsiyalarni joriy etish; Jamiyat ehtiyojlariga mos keladigan taʼlimni tashkil etish. Taʼlimda liderlikning turlari 3 78 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 1.Transformatsion liderlik: O‘zgarishlarni boshqarish va jamoani innovatsion fikrlash sari yo‘naltirish. 2.Kollegial liderlik: Jamoaning barcha aʼzolarini qaror qabul qilish jarayoniga jalb qilish. 3.Avtoritar liderlik: Rahbarning qarorlari ustun bo‘lib, qatʼiy boshqaruv amalga oshiriladi. 4.Demokratik liderlik: Jamoa va o‘qituvchilarning fikrini inobatga olgan holda boshqaruvni tashkil qilish. Liderlikning taʼlim sifatiga taʼsiri Liderning qobiliyati taʼlim tizimining rivoji uchun muhim ahamiyatga ega. Tajribali lider: Taʼlim muassasasini rivojlantirish strategiyasini ishlab chiqadi; O‘qituvchilar va o‘quvchilarga motivatsiya beradi; Jamoada ijobiy ish muhitini yaratadi. Taʼlimda liderlikning dolzarb muammolari Rahbarlik sifatlarining yetishmasligi Ko‘plab taʼlim muassasalari rahbarlarida yetakchilik qobiliyatlari kam rivojlangan bo‘lib, bu muammolarni keltirib chiqaradi: Jamoada nizolar yuzaga kelishi; Innovatsiyalarga qarshilik; Samaradorlikning pasayishi. Moliyaviy va resurs cheklovlari Ko‘pgina taʼlim muassasalarida yetarli moliyaviy resurslarning yo‘qligi liderlik tashabbuslarini cheklaydi. Masalan: Zamonaviy texnologiyalarni xarid qilishdagi cheklovlar; Malaka oshirish dasturlari uchun mablag‘ yetishmasligi; Innovatsion loyihalarni amalga oshirishdagi qiyinchiliklar. Huquqiy cheklovlar Taʼlim tizimida rahbarlarning mustaqil qaror qabul qilish vakolatlari ko‘pincha qonuniy cheklovlar bilan bog‘liq: Qarorlarni tasdiqlashda murakkab jarayonlar; Avtonomiyaning cheklangani sababli tezkor qaror qabul qilish imkoniyatining pasayishi. Taʼlim tizimida rahbarlar va o‘qituvchilarning malakasi zamonaviy talab va o‘zgarishlarga mos ravishda yetarli darajada emas. Yosh liderlarni tayyorlash bo‘yicha samarali dasturlarning yo‘qligi; Taʼlim tizimida tajribali liderlarning yetishmasligi. Kommunikatsiya muammolari Rahbar va jamoa o‘rtasida samarali muloqot o‘rnatilmagani jamoaviy ishda qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi: Jamoa aʼzolari o‘z g‘oyalari va tashabbuslarini rahbarga yetkaza olmasligi; Xodimlarning motivatsiyasi va ishonchining pasayishi. O‘zgarishlarga qarshilik Ko‘plab taʼlim muassasalari rahbarlari va xodimlari innovatsiyalarni joriy etishda konservativ yondashuvni saqlab qoladilar. Bu esa: Innovatsion texnologiyalarni joriy etishni sekinlashtiradi; Jamoada qarshilik kayfiyatini kuchaytiradi. Muammolarni hal qilish yo‘llari 3 79 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 1. Kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish Maxsus treninglar: Taʼlim rahbarlari uchun yetakchilik bo‘yicha zamonaviy kurslarni tashkil qilish. Mentorlik dasturlari: Yosh rahbarlarni tajribali liderlar bilan birgalikda ishlash imkoniyatini taʼminlash. Ilmiy-amaliy konferensiyalar: Rahbarlar uchun bilim va tajriba almas