Цифровая дипломатия как инструмент внешней политики США

Аннотация

Статья посвящена исследованию цифровой дипломатии США как неотъемлемого элемента концепции «умной силы». В статье анализируется основные определения данного понятия, даны различные интерпретации ведущих специалистов из области, политологии и международных отношений. Особое внимание уделено деятельности Госдепартамента США как актора, продвигающего внешнеполитические интересы государства за рубежом, основным направлениям деятельности этого органа в развитии дипломатии в сети Интернет. Ключевые слова: цифровая дипломатия, информационно-коммуникационные технологии, твипломатия. 276 Annotation: The article is devoted to the study of US digital diplomacy as an integral element of the concept of "smart power". In the article defines the main definitions of this concept, gives various interpretations of leading experts from the field of political science and international relations. Particular attention is paid to the activities of the US State Department as an actor promoting the foreign policy interests of the state abroad, the main activities of this body in the development of diplomacy on the Internet. Key words: digital diplomacy, information and communication technologies, twiplomacy. XXI-asr insoniyat tarixida axborot-texnologiyalari hamda axborot almashinuvida imkon beradigan innovatsion yutuqlardan keng foydalaniladigan davrga aylandi. Barcha sohalarda raqamlashtirish va yangi texnologik yutuqlardan keng foydalanilganidek, zamonaviy xalqaro munosabatlar doirasida siyosiy va diplomatik qatlam vakillari tomonidan raqamli vositalardan keng foydalanila boshlandi. Ayniqsa ijtimoiy tarmoqlarning rivojlanishi, tezkor axborot almashish jarayoni jahon ijtimoiy tarmog`ining rivoj topishiga turtki bo`lmoqda. Amerika Qo`shma Shtatlarning sobiq prezidenti Barak Obama ―21-asrda bizning millat bugungi kun kabi yakdil bo`lmagan‖ deya ta‘kidlab, ijtimoiy tarmoqlar va yagona internet tarmog`ining rivojiga urg`u berib o`tgan [1]. Internet va AKTdan (axborot-kommunikatsiya texnologiyalari) foydalanish siyosiy qatlam vakillari oldiga ikki assosiy masalani qo`ymoqda: Birinchi masala -ijtimoiy tarmoqlarni rivojlantirish, bu orqali xalq va davlatlar bilan bo`ladigan munosabatlarni olib borishda raqamli diplomatiyani instrument sifatida qo`llash. Ikkinchi masala yangi texnologik yutuqlardan qochgan holda an‘anaviy boshqaruv instrumentlarini saqlab qolish. Raqamli diplomatiya Internet va AKTdan (axborot-kommunikatsiya texnologiyalari) foydalangan holda diplomatik vazifalarni amalga oshirishdagi yangi usul va metoddir. Raqamli diplomatiya doirasida yangi media vositalar, ijtimoiy tarmoqlar, bloglar va global tarmoqning shu kabi media maydonlaridan foydalaniladi. Jahon siyosatida bunday turdagi diplomatiyadan odatda an'anaviy hukumat idoralari, nodavlat tashkilotlar faol ishtirok etadi. Raqamli diplomatiyadan ko‗zlangan asosiy maqsad — davlat tashqi siyosiy manfaatlarini, axboriy targ‗ibotni Internet-televideniye, ijtimoiy tarmoqlar orqali olib borishdir [2]. Raqamli diplomatiya tushunchasi XXI-asrning boshlaridan siyosiy doirada tadbiq etila boshlangan bo`lsada, bugungi kungacha tadqiqotchilar va siyosiy ekspertlar tomonidan ushbu atamaga nisbatan yakdil ta‘rif berilmagan. Ko`pgina jabhalarda ushbu atama ―kiber diplomatiya‖, ―ijtimoiy diplomatiya‖, ―virtual diplomatiya‖, ―e-diplomatiya‖ kabi atamalar bilan tenglashtiriladi va bir xil ma‘nago ega tushunchalar sifatida qo`llaniladi. [Hanson F, 2012] Raqamli diplomatiya evolyutsiyasini ikki bosqich asosida o`rganish mumkin: Birinchi bosqich 2009-2012-yillarni o`z ichiga oladi. Bu bosqichda raqamli diplomatiya– davlatning ijobiy imijini yaratish, ‖yumshoq kuch‖ siyosati orqali keng qamrovli muloqot maydonini tashkil etishga qaratilgan. Ikkinchi bosqich 2013-2017-yillarni o`z ichiga oladi. Mazkur bosqichda tahlil qilishning yangi metodlari ishlab chiqildi, bunga asosiy sabab ijtimoiy tarmoqlarning jadal rivojlanganligi, raqamli diplomatiyani siyosiy kompaniyalar faoliyatini tashkil etish, norozilik mitinglari yoki saylovlar tashkil etishda qo`llanilishiga turtki bo`ldi. J.Nyening ―Sharp Power‖ konsepsiyasi asosida ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilarning siyosiy maqsadlarini o`rganish borasidagi algoritmi, aktorlarga auditoriyaga ta‘sir etish imkoniyatini yaratib berdi [Nye J, 2018]. Muloqotda ijobiy muhit va yumshoq kuchni qo`llash siyosati keyinchalik muvaffaqiyatli natija olib kelmadi, bunga tashkilotlar tomonidan propaganda va yolg`on ma‘lumotlar qo`llanilishi hamda davlat hamda hukumatlar boshqaruvini tanqidga uchrashishi sabab bo`ldi. Amerika Qo`shma Shtatlari Administratsiyasi birinchilardan bo`lib ijtimoiy tarmoq akkauntlaridan muloqot maydoni sifatida foydalanish mamlakat mavqeyiga ijobiy ta‘sir etadi degan xulosaga kelishdi. Bu haqda innovatsiya bo`yicha AQSH departamentining yetakchi xodimi Alek Ross mazkur jarayonni zamonaviy chaqiriqlarga qarshi chiqishda hamda istiqbolda Amerika davlatini raqamli diplomatiya sohasida yetakchi mamlakatga aylantiradi deb ta‘kidlab o`tdi [3]. Yuq