Talabalarni ma’rifatparvar mutafakkirlar qarashlari asosida kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish pedagogik muammo sifatida

Аннотация

This article contains information about the educational views of thinkers on the formation of professional competencies of students and their importance and necessity. Keywords: competence, creative, ability, independent thingking, innovative activity. O„zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy, ma‟naviy-ma‟rifiy o„zgarishlar, rivojlanib borayotgan bozor iqtisodiyoti munosabatlari, ilm-fan, texnika, texnologiyalarning rivojlanishi va axborotlarning tezkor almashinuvi jarayonida oliy ta‟lim tashkilotlari uchun o„qituvchi-pedagoglarni tayyorlash, kelajakda faoliyat ko„rsatishi mukin bo„lgan pedagogik jarayonlar uchun ilmiy-metodik jihatdan kasbiy yetukligini ta‟minlash bugungi kunda alohida dolzarblik kasb etmoqda. O„zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo„yicha Harakatlar strategiyasiga muvofiq tarzda maktabgacha ta‟lim tashkilotlari faoliyatining zamonaviy metodologiyasini yaratish, davlat talablarini kompetensiyaviy yondashuv asosida takomillashtirish, o„quv-metodik majmualarning yangi avlodini yaratish hamda ularni keng amaliyotga joriy etishni takomillashtirish bilan bog„liq masalalar belgilangan bo„lib, mazkur jarayonga o„z navbatida tadqiqiy va tahliliy yo„nalishga ega bo„lgan pedagogik tizim sifatida e‟tibor qaratilmoqda. O„zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning: “Xususan, milliy o„zligimizni anglash, Vatanimizning qadimiy va boy tarixini o„rganish, bu borada Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 503 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” ilmiy-tadqiqot ishlarini kuchaytirish, gumanitar soha olimlari faoliyatini har tomonlama qo„llab-quvvatlashimiz lozim. Buyuk alloma va adiblarimiz, aziz avli- yolarimizning bebaho merosi, yengilmas sarkarda va arboblarimizning jasoratini yoshlar ongiga singdirish, ularda milliy g„urur va iftixor tuyg„ularini kuchaytirishga alohida e‟tibor qaratishimiz kerak” 1ligi haqidagi fikrlari buning yorqin isbotidir. O„zbek pedagogikasiga hissa qo„shgan taniqli ma‟rifatparvar adiblar Behbudiy, Abdulla Qodiriy, Abdulla Avloniy kabi olimlar pedagogik fikr taraqqiyotiga salmoqli hissa qo„shgan, o„z asarlarida o„zbek xalqining eng yaxshi an‟analarini, ta‟lim- tarbiyaga oid muhim hayotiy masalani aks ettirgan pedagog va olimlardir. Talaba-yoshlarni o„z ajdodlari tarixi, madaniyati, urf-odati, milliy qadriyatlariga sodiq qilib tarbiyalashimiz shunchalar zarurki, toki ular ajdodlarini xotirlaganda, qalbida g„urur va iftixor hissini tuysinlar. Shu o„rinda, Sharqning buyuk mutaffakkiri qomusiy olimi Abu Rayxon Beruniy shunday yozadi: “Faxrlanish haqiqatda yaxshi xulqlar va oliy fe‟llarda oldin ketish, ilmu hikmatni egallash va imkoniyat boricha mavjud nopokliklardan tozalanishdir. Kimda shunday sifatlar topilsa, xulq uning foydasiga va kimda bular yetishmasa, xulq uning zarariga bo„ladi”2. Oliy ta‟lim muassasalari talabalarini kasbiy kompetensiyasini takomillashtirishda dastlab ta‟lim-tarbiya jarayonini samarali tashkil etish amaliyoti, uning vujudga kelish tarixi, kasbiy kompetensiyaga oid nazariy-metodologik yondashuvlarga yo„naltirilgan tarixiy ma‟lumotlarni o„rganish va ulardan pedagogik faoliyatda samarali foydalanish zarur.Shuningdek, talabalarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish va takomillashtirish bo„yicha ta‟lim-tarbiya metodlari uning qadimiy ildizlari (genezisi)ni aniqlashda Sharqning taniqli qomusiy olim va mutafakkirlarining xissasi kattadir. Buyuk Sharq mutafakkirlari Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Al-Kindiy, Al-Xorazmiy, Abu Nasr Forobiy, Sadiy Sheroziy, Mirzo Ulug„bek, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Boburlar o„z asarlarida birinchilardan bo„lib ta‟lim metodlarini ilmiy asoslab, ularning ta‟lim-tarbiya jarayonini samaradorligini oshirishdagi ahamiyatiga alohida to„xtalib, bilimlarni amaliyotga qo„llash, anglash va bilish faoliyatini rivojlantirish, bilimlarning tizimliligi, ketma-ketligi, mantiqiyligi, induksiya, deduksiya, tajriba, taqqoslash, suhbat, kuzatish kabi metodlardan samarali foydalanishni ilgari surdilar. Talabalarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish va takomillashtirishga oid mutafakkirlarning fikr va qarashlaridan samarali foydalangan holda ularni ta‟lim 1 Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilan birga quramiz.–T.:O„zbekiston,2017.488 b. 2 Xayrullayev M.M O‟rta Osiyoda IX-XII asrlarda madaniy taraqqiyot.-T.:Fan,199 Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 504 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого соци