Ёшларни мустақил фикрлашга ўргатишнинг психологик омиллари

Аннотация

В данной статье определены основные возможности, особенности, содержание, способы, методы и инструменты для обучения молодежи самостоятельному мышлению. Также есть научные и практические рекомендации по правильному построению образовательного процесса при самостоятельном мышлении молодежи. АBSTRACT This article identifies the main opportunities, features, content, methods, methods and tools for teaching young people to think independently. There are also scientific and practical recommendations for the correct construction of the educational process in the independent thinking of young people. Таълим-тарбия ишларини янгича ташкил этиш асосида ѐшларнинг мустақил фикрлай олишини таъминлаш талаб этилади. Чунончи, мустақил фикрлаш комилликнинг асосий белгисидир. У аввало, англаш, фикр юритишдан бошланади. Мустақил фикр юритиш жараѐни ѐшларда фикр, мулоҳаза, ғоя, фараз, мақсад кабиларни вужудга келтиради. Мустақил фикр юритишининг мустаҳкам негизинишахсий эҳтиѐж, қизиқиш, майл, қобилият, истеъдод, салоҳият ташкил этади. Айтиш мумкинки, ѐшларнинг ўзи фаоллик билан ҳаракат қилиши ва мустақил фаолият кўрсатиши, ўз устида тинимсиз ишлаши натижасида уларнинг лаѐқати, истеъдоди, қобилияти ўсиб боради.Бу борада давлатимиз раҳбари таълим ва тарбияни ривожлантириш, соғлом турмуш тарзини қарор топтириш, илм-фан инновацияларни тараққий эттиришга бўлган эътиборни янада кучайтириш кераклигини алоҳида таъкидладилар.―Биз ўз олдимизга мамлакатимизда Учинчи Ренессанс пойдеворини барпо этишдек улуғ мақсадни қўйган эканмиз, бунинг учун янги Хоразмийлар, Берунийлар, Ибн Синолар, Улуғбеклар, Навоий ва Бобурларни тарбиялаб берадиган муҳит ва шароитларни яратишимиз керак. Бунда аввало, таълим ва тарбияни ривожлантириш, соғлом турмуш тарзини қарор топтириш, илм-фан ва инновацияларни тараққий Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 388 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной ―Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари‖ эттириш миллий ғоямизнинг асосий устунлари бўлиб хизмат қилиши лозим. Ушбу мақсад йўлида ѐшларимиз ўз олдига катта марраларни қўйиб, уларга эришишлари учун кенг имкониятлар яратиш ва ҳар томонлама кўмак бериш – барчамиз учун энг устувор вазифа бўлиши зарур. Шундагина фарзандларимиз халқимизнинг асрий орзу-умидларини рўѐбга чиқарадиган буюк ва қудратли кучга айланади‖ [1, б. 15]. Ўзбекистонда амалга оширилаѐтган демократик ислоҳотлар муваффақиятининг муҳим шарти халқимизнинг, ҳар бир фуқаронинг ижтимоий фаоллигига таянишдир. Шунга кўра, ѐшларнинг илмий тафаккур тарзи даражаси, ижодий фикрлаш салоҳиятини такомиллаштириш давр талабидир. Ёшлар янгича фикрлаш асосларини яхши эгаллаб олсагина, улар бой тарихий, тарбиявий меросни ва замонавий, маънавий, инсоний сифатларни онгли равишда ўзлаштирадилар.Сифатли таълим-тарбия ѐшларга бахту саодат, илм ва тажриба, диѐнат, билимдонлик, гўзаллик, эзгуликни бахш этади ва тўғри йўлни кўрсатади. Бунда ўқитувчи ўз фанини чуқур билиши ва ўқитишда худди шу жиҳатларни ҳисобга олиши лозим. Шу ўринда таъкидлаш жоизки, ―Фарзандларнинг қалбига илм-фан зиѐсини сингдириб, сифатли ва мукаммал таълим олишини таъминлаш асосида уларнинг эл-юртга муносиб баркамол инсонлар этиб тарбияланишини муваффақиятли амалга оширишда заҳматкаш устозлар меҳнати таҳсинга лойиқ‖ [2, б.18]. Мустақил фикрлайдиган ѐшлар маданийлашган онги ва ақли орқали комилликка интилади, ҳаѐтининг мазмунини бойитади, шу асосида жамиятининг гўзал ва фаровон бўлишига эҳтиѐж сезади. Мустақил фикрлаш ва фаол изланиш, ҳурфикрлилик ва тафаккурнинг дунѐвийлашувига кенг йўл очади ва унинг эркинлигини таъминлайди ҳамдаянгича дунѐқараш ва фикрлаш тарзини намоѐн этади. Дунѐвийлик тафаккурнинг илмийликка таяниши орқали таъминланади. Масъулият, ижодкорлик етишмаган жойда тафаккур ҳеч қачон фаол ва мустақил бўлмайди. Мустақил фикрлаш ақлий фаолиятнинг юксак шакли бўлиб, инсон тушунчасинин олий мақомидир ҳамда атроф муҳитни, ижтимоий ҳодисаларни, воқеликни билиш қуроли бўлиб, шахс фаолиятини амалга оширади. Абу Наср Форобий инсоннинг ақлини ривожлантириш орқали, уни мустақил фикрлайдиган қилиб тарбиялаш масаласини жамият қуришнинг муҳим шартларидан бири сифатида қараган."Ақл қуввати туфайли инсон гўзал билан хунукни бир-биридан айира олади, санъат билан билимни яратади" [3, б.149-150]. Ижтимоий ҳаѐтдаги ҳар қандай муносабат ва хатти - ҳаракатлар мустақил фикрлаш ѐрдамида намоѐн бўлади. Фикр ҳаѐтий, табиий жараѐнларни Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 389 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной ―Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий ша