К содержанию
РецензированоRU2016

Оилада ота-она ва фарзанд муносабатларининг ўзига хослиги

Д. У. Абдуллаева

Центральноазиатский исследовательский журнал междисциплинарных исследований · 24-27 · 2016

Аннотация

The article discusses the problems that arise in the relationship between parents and children, different approaches of parents to parenting, as well as models of parental behavior. Ота - она ва фарзандлар ўртасидаги муносабатлар масаласи инсоният жамияти тараққиѐтининг энг долзарб муаммоларидан бири бўлиб келган. Чунки одамзод эришган ҳаѐтий тажриба, билим, малака, кўникмалар авлоддан авлодга айнан ана шу муносабатлар тизими - она ва бола муносабатлари орқали узатилади. Ота-она ва фарзанд муносабатлари шунчаки бирон оила кўламидаги масала эмас, балки глобал аҳамиятга эга долзарб муаммо эканини ЮНИСЕФ нинг бир неча йиллардан буѐн жаҳоннинг кўпчилик мамлакатларида “Яхши ота-она бўлишни ўрганамиз” дастурини рўѐбга чиқариб келаѐтганида ҳам кўриш мумкин. Ўзбекистон Республикаси ҳукумати ва ЮНИСЕФ ўртасида 2016-2020 йилларга мўлжалланган ҳамкорликдаги ҳаракатлар дастурида ҳам болаларга муносабатдаги носоғлом ҳолатлар билан курашиш устувор йўналишлардан бири сифатида ажратиб кўрсатилади1. Бу борада Президентимиз Ш.М.Мирзиѐевнинг фарзандлар билан ўзаро ишончга асосланган, очиқ самимий мулоқот ҳар бир ота-она зиммасидаги катта вазифа эканлигини англатувчи мулоҳазалари ҳам диққатга сазовор: “Қаерда, қайси лавозимда ишлашимиздан қатъий назар болаларимиз билан гаплашиб, 1 Программа сотрудничества Правительства Республики Узбекистан и Детского фонда Организации Объединенных Наций. – Ташкент, 2016. Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 226 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” уларнинг кўнглига йўл топиш, юриш-туриш, хатти ҳаракатларидан хабардор бўлиб боришимиз керак”2. Дарҳақиқат, боланинг ҳар жиҳатдан соғлом, баркамол шахс сифатида шаклланиши оилавий муносабатларга, оилада она - бола муносабатларини тўғри йўлга қўйилганлигига, оилавий тарбия асосларига кўп жиҳатдан боғлиқ. Фарзанд тарбияси инсон ҳаѐтидаги энг масъулиятли, энг қийин ва энг нозик масала. Чунки, ота ѐки онанинг ҳар бир сўзи ѐки уларнинг ўзлари учун аҳамиятсиздек туюлган ҳар бир ҳатти-харакати бола учун унинг характерида қайсидир ижобий фазилат ѐки нуқсонни шакллантириши мумкин. Ота-она ва фарзанд муносабатлари муаммоси ҳақида мулоҳаза юритар эканлар шарқ мутафаккирлари бола шахсида шаклланган кўплаб хусусиятлар айнан ушбу ўзаро муносабатнинг натижаси эканини қайд этадилар. Абу Ҳамид Ғаззолий “Агар бола эътиборсиз ташлаб қўйилса, ѐмонлик ичида ўсса, бадбахтликка юз тутади ва ҳалок бўлади. Бунда гуноҳи болани шу куйга солганларнинг, ота-онанинг зиммасига юкланади”, деб ѐзади [6; 62-б.]. Ҳозирда ѐшлар орасида кўп учраѐтган жиноятчилик, наркомания, ичкиликбозлик, ўз жонига қасд қилиш каби ҳолатларнинг туб негизи оилавий тарбияга бориб тақалади. Фарзанд тарбиясига эътиборсизлик нафақат ота-она учун балки жамият учун ҳам фожеадир. Бугунги кунда ѐшлар ўртасида юзага келаѐтган турли хил жамиятимиз учун ѐт бўлган иллатлар айнан шу оилавий тарбиянинг тўғри йўлга қўйилмаганлиги, ота-оналарнинг болалар психологиясини, уларнинг ўзига хос индивидуал психологик хусусиятларини ва таъсир кўрсатиш усулларини билмасликлари туфайли содир этилаѐтгганлиги оилада ота-она ва болалар ўртасидаги муносабатларнинг ўзига хос томонларини психологик конуниятларини очиб беришни тақазо этади. Ота-она ва фарзанд муносабатлари муаммолари ўзбекистонлик ва хорижий изланувчиларнинг кўплаб тадқиқотлари предмети бўлган. Мамлакатимизда бу йўналишда В.М.Каримова, Ғ.Б.Шоумаров, Р.И.Суннатова, Т.Г.Ядгарова, У.С.Сарибаева, М.С.Салаева, Г.А.Қурбанова, Г.В.Хрульнова, Х.К.Каримов, Ф.Р.Рўзиқулов, О.А.Абдусатторова, Р.Н.Хикматуллаева, М.Х.Файзиева, Ў.Б.Шамсиевларнинг илмий изланишларида ѐшларнинг оилавий ҳаѐтга психологик тайѐрлиги, эр-хотин муносабатларида низолар ва уларнинг оила муҳитига, фарзандлар психик ривожланишига таъсири, оиладаги шахслараро муносабатлар билан боғлиқ муаммолар, нотўлиқ оилаларда бола 2 Мирзиѐев Ш. Буюк келажакни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. – Тошкент: Ўзбекистон НМИУ 2017. – Б.138. Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 227 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” тарбияси, оилада устувор бўлган эр-хотин муносабатлари ўсмир фарзандларда жинсий идентификация шаклланишига таъсир кўрсатиш хусусиятлари, ўзбек оилаларида ота-она ва фарзанд муносабатларига хос бўлган этнопсихологик хусусиятларни аниқлаш, оилада шахслараро муносабатлар фарзанд ижтимоий перцептив жараѐнларига таъсири, ота-он

Доказательный фрагмент

«The article discusses the problems that arise in the relationship between parents and children, different approaches of parents to parenting, as well as models of parental behavior.»

Образец извлечения

Демо-превью

The article discusses the problems that arise in the relationship between parents and children, different approaches of parents to parenting, as well as models of parental behavior. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
ота-она, фарзанд муносабатлари
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники