Глобаллашув жараёнида миллий бағрикенгликни шакллантириш шарт-шароитлари

Аннотация

Inter-ethnic harmony and religious tolerance is one of the basic principles of a democratic society. Tolerance ensures harmony between citizens, prevents the escalation of social differences that naturally arise in society, and the emergence of social conflicts. Today, not only in our country, but throughout the world, national tolerance, mutual respect and mutual understanding are becoming the main principles of life. From this point of view, the formation of national tolerance among students is of great importance. Жаҳон тажрибасидан маълумки, давлатнинг барқарорлиги кўп жиҳатдан миллатлараро муносабатлардаги турли муаммоларни ҳал этиш қобилиятига боғлиқдир. Кейинги вақтларда, глобаллашиб бораѐтган дунѐдаги можаролар, шу жумладан, миллатлараро низолар кучаяѐтган бир шароитда, бу муаммо айниқса муҳим ўринга чиқиб боряпти. Шу муносабат билан миллатлараро тотувлик ҳар қандай кўпмиллатли давлат учун ҳал қилувчи омил сифатида аҳамият касб этмоқда. Одамларнинг дунѐқараш, фикрлаш тарзига асосланувчи мураккаб ҳодиса бўлмиш миллатлараро муносабатларнинг ҳолати ва ривожланиши кўп Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 55 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” жиҳатдан мамлакат аҳолисининг бағрикенглик даражасига боғлиқдир. Миллий бағрикенглик (миллатлараро бағрикенглик) унинг устувор жиҳатларидан биридир. Бу эса миллатлараро тотувлик ва бағрикенглик маданиятини умумбашарий қадриятга айлантириш масаласининг қанчалик муҳимлигини кўрсатиб турибди. 2017 йил 19 майда Ўзбекистон Республикаси Президентининг Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқаларини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» Фармон эълон қилинганлиги билан янада аҳамиятли ва Ўзбекистон ҳудудида кўпмиллатлиликнинг шаклланиши ва ўзбек халқи орасида бошқа халқ ва миллат вакилларининг тараққий этиши жараѐнини кўрсатиб беради [1]. Айни вақтда онгдаги бағрикенглик, яъни толерантлик тамойиллари, Ўзбекистоннинг асрлар давомида таркиб топиб келаѐтган инсонпарварлик анъаналарига мос эканлигини таъкидлаб ўтмоқ керак. Халқ турмушининг ижтимоий, сиѐсий, маънавий, иқтисодий, ахлоқий эҳтиѐжлари, демократик жамиятни ривожлантириш истиқболлари ана шу муносабатларга асос қилиб олинган. 2018 йил 28 декабрда Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиѐев Олий Мажлисга Мурожаатномасида худди шу масалага тўхталиб: “Ўзбекистон миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик соҳасида ўз анъаналарига доимо содиқ бўлиб, бу йўлдан ҳеч қачон оғишмасдан илгари боради. Мамлакатимизда турли миллат ва диний конфессия вакиллари ўртасида ўзаро ҳурмат, дўстлик ва аҳиллик муҳитини мустаҳкамлашга биринчи даражали эътибор қаратилади” [2], дея таъкидладилар. ЮНЕСКО ташкилоти дунѐда тинчлик, динлар ва конфессиялараро мулоқотни ўрнатиш, миллатлар ва элатлар ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш борасида бағрикенгликка оид 70 дан зиѐд халқаро ҳужжатлар, конвенциялар қабул қилган. Айниқса, 1995 йил 16 ноябрда ЮНЕСКО Бош конференциясининг 28-сессиясида қабул қилинган “Бағрикенглик тамойиллари декларацияси” дунѐ халқлари ичида тинчлик ва тотувликни таъминлаш, инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари устуворлигига асосланган тенг ҳуқуқлилик ва ўзаро ҳамкорлик муносабатларини қарор топтириш йўлида муҳим омил бўлди. Бунинг амалий ифодаси сифатида, 1995 йил “Халқаро бағрикенглик” йили деб эълон қилинди. Маълумотларга кўра, бундан юз йил аввал ҳозирги республикамиз ҳудудида 70 га яқин миллат вакиллари истиқомат қилган. 1926 йилда эса республикамизда 90 та миллат ва элат яшаган бўлса, 1959 йилда уларнинг сони Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 56 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” 113 тага, 1979 йилда 123, 1989 йилда эса 130 тага етган эди. Ҳозирги вақтга келиб юртимизда 130 дан зиѐд миллат вакиллари истиқомат қилмоқдалар. Миллатлараро муносабатларни тўғри йўлга қўйиш борасида Ўзбекистон ўзига хос тажриба орттирган. Бунда фақат миллий ўзликни англаш, миллий ғурур ва ифтихор туйғусини тарбиялаш, миллатларнинг тили, маданияти, урф- одатларини асраб-авайлаш билан чекланмаслик, балки мамлакатдаги барча миллатларнинг умумий бирдамлигига эришиш тамойилига амал қилинди. Бағрикенгликнинг кенг маънодаги талқини сифатидаги Ўзбекистон Республикасининг бош ҳужжати – Конституцияда: “Ўзбекистон Республикасида барча фуқаролар бир хил ҳуқуқ ва эркинликларга эга бўлиб, жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб ч