К содержанию
РецензированоUZ2024

BOSHLANG’ICH SINFLARDA O’QUVCHILARNING MANTIQIY FIKRLASHINING O’RNI VA AHAMIYATI

NEW RENAISSANCE · O’RNI VA AHAMIYATI · Karomatova Rahima Baxadirovna · Rajabova Lobar Choriyevna (Buxoro davlat pedagogika institute 3-bosqich talabasi.) · НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ. (Buxoro davlat pedagogika institute 3-bosqich talabasi.)

Современная наука и исследования · 1 · 2024

Аннотация

This article analyzes the role and significance of developing logical thinking in primary school students. It emphasizes the importance of logical thinking in the educational process, its place in international assessment programs (TIMSS, PIRLS) and its contribution to the intellectual development of children. The article also examines in detail the method of developing logical thinking in primary education, the role of the teacher and the benefits of using modern technologies. The article can be useful in solving modern educational problems. The role and significance of logical thinking in primary school students. Keywords: logical thinking, primary education, TIMSS, PIRLS, international assessment systems, schoolchildren, improving the quality of education, modern pedagogy, intellectual development, the role of the teacher. Boshlang‘ich ta’lim inson hayotida muhim rol o‘ynaydigan bilim, ko‘nikma va qobiliyatlarning shakllanish davridir. Ayniqsa, mantiqiy fikrlashning rivoji bolalarning nafaqat ta’lim olishdagi muvaffaqiyatiga, balki kundalik hayotda muammolarni hal qilish qobiliyatiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy ta’limda bu qobiliyat xalqaro baholash tizimlarida (masalan, PIRLS, TIMSS) ham muhim mezonlardan biri sifatida belgilangan. Shuning uchun boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mantiqiy fikrlashni shakllantirish ta’lim tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Mantiqiy fikrlash nima va uning bolalar rivojlanishidagi o‘rni Mantiqiy fikrlash – bu muayyan masala yoki muammoni tahlil qilish, dalillar asosida to‘g‘ri xulosa chiqarish qobiliyatidir. Bu qobiliyat bolalarga: • O‘z fikrlarini aniq va izchil ifoda etishni; • Vaziyatlarni to‘g‘ri baholashni; • Muammolarga ijodiy yondashishni o‘rgatadi. Boshlang‘ich sinflar – mantiqiy fikrlashni shakllantirish uchun eng qulay davrdir. Chunki bu yoshdagi bolalarda qiziquvchanlik va tahlil qilish qobiliyati tabiiy ravishda rivojlanadi. Mantiqiy fikrlashning rivoji, ayniqsa, matematika va tabiiy fanlarda yuksak natijalarga erishish uchun muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Mantiqiy fikrlashning xalqaro baholashdagi o‘rni Bugungi kunda xalqaro baholash dasturlari (masalan, TIMSS, PIRLS, PISA) ta’lim sifatini aniqlashda asosiy mezon bo‘lib, mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratadi. Masalan: 148 NEW RENAISSANCE 2024 DECEMBER INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 10 • TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study) – matematika va tabiiy fanlar bo‘yicha o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash darajasini o‘lchaydi. Bu dastur o‘quvchilarning masalalarni tahlil qilish, ma’lumotlarni tushunish va ulardan foydalanish qobiliyatini baholaydi. • PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) – o‘quvchilarning matnni tahlil qilish va tushunish qobiliyatini tekshiradi. Bu jarayonda mantiqiy fikrlash muhim omil bo‘lib, bolalarning matn mazmunini tanqidiy baholash qobiliyatiga e’tibor qaratiladi. O‘zbekistonning ushbu baholash tizimlarida ishtiroki ta’lim sifatini xalqaro darajaga moslashtirish uchun imkoniyat yaratmoqda. Shu sababli boshlang‘ich sinflarda mantiqiy fikrlashni shakllantirish ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. Boshlang‘ich sinflarda mantiqiy fikrlashni rivojlantirish usullari O‘quvchilarning mantiqiy fikrlashini shakllantirish uchun quyidagi usullar samarali hisoblanadi: 1. Amaliy mashg‘ulotlar: Matematik masalalar, mantiqiy boshqotirmalar va muammolar yechish orqali o‘quvchilarda sabab va oqibatni aniqlash qobiliyati rivojlanadi. 2. Interaktiv o‘yinlar: Shaxmat, domino yoki boshqa mantiqiy o‘yinlar yordamida bolalarda tanqidiy fikrlash ko‘nikmalari shakllanadi. 3. Matnlarni tahlil qilish: Ona tili darslarida matn mazmunini tahlil qilish va savollar bo‘yicha muhokamalar o‘tkazish. 4. Texnologiyalarni qo‘llash: Zamonaviy texnologiyalar, masalan, interaktiv dasturlar va mobil ilovalar orqali mantiqiy mashg‘ulotlarni qiziqarli qilish. 5. Muammolar yechishga yo‘naltirilgan darslar: Hayotiy masalalarni muhokama qilish orqali o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga o‘rgatish. Xulosa. Boshlang‘ich ta’lim bosqichida mantiqiy fikrlash qobiliyatining rivojlanishi nafaqat o‘quvchilarning individual muvaffaqiyatiga, balki jamiyat taraqqiyotiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Xalqaro baholash tizimlarida muvaffaqiyatli ishtirok etish, yuqori natijalarga erishish va o‘z bilimlarini amalda qo‘llash qobiliyati aynan mantiqiy fikrlashning rivojlanishiga bog‘liq. Shuning uchun, o‘qituvchilar zamonaviy metodlarni qo‘llash va o‘quvchilarning qobiliyatlarini rivojlantirishga katta e’tibor qaratishlari zarur. Mantiqiy fikrlash – bu faqat ta’lim jarayonining bir qismi emas, balki o‘quvchilarning kelajakdagi hayoti uchun muhim vositadir.

Доказательный фрагмент

«This article analyzes the role and significance of developing logical thinking in primary school students.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article analyzes the role and significance of developing logical thinking in primary school students. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
logical thinking, primary education, TIMSS, PIRLS, international assessment, mantiqiy fikrlash, maktab o‘quvchilari, ta’lim sifatini oshirish, Xalqaro baholash tizimlari, zamonaviy pedagogika, o‘qituvchining roli., boshlang‘ich ta’lim, intellektual rivojlanish
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники