IPOTEKA KREDITLARINI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI

Аннотация

In this article, we will get acquainted with the concept of mortgage loans and problems related to mortgage loans, as well as the purposes for which mortgage loans are taken in our country, and the legislation on mortgage loans. In addition, an analysis of the existing work on the issues of dealing with credit portfolios and problem loans in the banking system and the measures taken within the framework of the legislation were made, and some recommendations were made to ensure the effective operation of the lending and withdrawal system in this area given. Keywords: mortgage, loans, housing, banks, laws, construction, portfolio, advantages of mortgage loans, payments. 331 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 «Kreditor» va «kredit oluvchi» o‘rtasida vujudga keladigan munosabatlarning asosida tovar - pul aylanmasi yotadi. Jamiyatda vaqtinchalik bo‘sh mablaglarning mavjudligi va tovar aylanmasining mavjudligi kredit va qarz oluvchining manfaatlarini bir - biriga to‘qnashishiga xizmat qiladi. Agar, ushbu manfaatlar bir - biriga mos kelsa ular o‘rtasida kredit munosabatlari vujudga keladi. Kreditor - kredit munosabatlarini tashkil etishda kredit beruvchi sifatida maydonga chiqadi.1 Kreditor pul mablag’larini vaqtinchalik foydalanishga beruvchi subyektlar hisoblanadi. Bunday subyektlar banklar, kredit uyushmalari, mikrokredit tashkilotlar, lombardlar, davlat va boshqa moliyaviy tashkilotlar bo`lishi mumkin. Kreditor ssuda sifatida beradigan pul mablag‘lari ulaming o'z mablag'lari va jalb qilingan mablag‘lari hisobidan shakllantiriladi. Kreditor sub’yektlar ichida, banklar va kredit uyushmalari nafaqat o‘z mablag’lari hisobidan, balki chetdan jalb qilingan mablag`lar hisobidan kreditlar beradi. Ipoteka (yun. hypotheke — garov) — koʻchmas mulk (yer yoki bino) ni ssuda olish maqsadida garovga qoʻyishdir. Bunda garovga qoʻyilayotgan mulk qarz beruvchining qoʻliga oʻtmay, qarzdor ixtiyorida qoladi. Koʻchmas mulk sohasida bu atama banklar va qurilish jamiyatlari oʻrtasida keng tarqalgan, bu birinchi ipoteka navbatini koʻchmas mulkning umumiy baholash narxida foizdagi nisbatini bildirish uchun qoʻllanadi. Ipoteka kreditlari tijorat banklari tomonidan qaytarishlik, to‘lovlilik, ta’minlanganlik va muddatlilik shartlarida quyidagi maqsadlar uchun beriladi: 1. Qonun hujjatlarida belgilangan tartibda kelishilgan yakka tartibdagi va na`munaviy loyiha asosida, qurilishning belgilangan normalari va qoidalariga rioya qilib yakka tartibda uy- joy qurish va rekonstruktsiya qilish; 2. Yakka tartibdagi uy-joyni yoki ko‘p kvartirali uydagi kvartirani sotib olish. Ko‘pchilik uchun ipoteka "bu shu yerda va hozir" uy sotib olishning yagona imkoniyatidir. Ko‘chmas mulkning narxi ancha yuqori va hamma ham xonadon uchun pul yig‘ish imkoniyatiga ega emas. Bu holatda ipoteka krediti sizga o‘z uy-joyingizni sotib olish va uni yillar davomida to‘lash imkoniyatini beradi. Ipoteka olish yoki olmaslik? Bu o‘z uyiga ega bo’lishni orzu qiladigan potensial bank mijozining asosiy savolidir. Ipoteka ham, bu barcha narsa kabi, o‘zining ijobiy va salbiy tomonlariga ega. Ipoteka kreditining afzalliklari va kamchiliklari nimada, ipoteka krediti hisobiga uy sotib olib o‘z uyiga ega bo‘lgan yoki ipoteka olgandan ko‘ra uysiz yashagan yaxshiroqmi degan savollarga javob berishga harakat qilamiz. Birinchi va eng asosiy afzallik — bu kvartira yoki uyni qo‘lda kerakli miqdorda mablag‘ga ega bo‘lmasdan turib olish imkoniyatidir. Ijarani qabul qilmaydigan yoki boshqa oila a’zolari bilan kichik yashash maydonida yashaydiganlar uchun ipoteka krediti pul jamg‘arishning imkoni 1 Raxmatov Shoxjahon Ulug’bek o’g’li.“Muammoli kreditlarni undirish”. Modern Science and Research jurnali 20.06.2024 -.1-2b 332 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 bo‘lmaganda yagona imkoniyatdir. Ipoteka krediti yordamida siz o‘z shaxsiy uy-joyingizga ega bo‘lishingiz va har oy ipoteka to‘lovini to‘lab u yerda yashashingiz mumkin. Ipoteka uchun ariza topshirayotganda, qarz oluvchi qaysidir ma’noda investorga aylanadi. Bozordagi ko‘chmas mulkning qiymati har yili o‘sib bormoqda. Kredit muddatidan oldin yopib, uyni yuqoriroq narxda sotish orqali foydaga ham ega bo‘lish mumkin. Muddatidan oldin yopilmagan taqdirda ham, kredit to‘liq qaytarilganidan keyin ham yuqori qiymatga sotish imkoniyati bo‘ladi. Bu ipoteka kreditining afzalliklaridir. Ammo shartnomani imzolashdan oldin, qarz oluvchi ipoteka kreditining kamchiliklari borligini ham bilishi kerak: Katta miqdordagi ortiqcha to‘lovlar. Agar ipoteka uzoq davrga olingan bo‘lsa, unda ortiqcha to‘lovlar miqdori yashash maydoni narxining ikki yoki hatto uchtasiga teng bo‘lishi mumkin. Ammo yillik inflyatsiyani hisobga olsak, kredit muddati tugashi bilan ipoteka bo‘yicha ortiqcha to‘lov unchalik katta bo‘lmaydi. Ipoteka kreditini olish uchun murojaat qilganda, qarz oluvchi nafaqat dastlabki to‘lovni to‘laydi, balki boshqa xarajatlar ham mavjud bo‘ladi, masalan, ipoteka orqali sotib olingan uy-joyni sug