Лексико-семантическая группа имени существительного “напитки” как элемент национальной культуры (на материале русского и узбекского языков)

Аннотация

Polisemiya tilning ham nazariy, ham amaliy jihatdan o‗rganilishi zarur bo‗lgan hodisasi hisoblanadi. Uning nazariy hal etilishi esa tilning logika bilan bog‗liq, u bilan aloqador tomonini aloqadorlik qonuniyatlarini hal qilib chiqish bo‗ladi. Uning amaliy tomoni esa tarjima, izohli lug‗at kabi lug‗atlar strukturasi demakdir. Polisemiya so‗zning semantik strukturasi nuqtai nazaridan olib o‗rganiladi. So‗zning semantik strukturasi esa uning ob‘ektiv borliq bilan bog‗liq tomonidir. Kalit so„zlar: fors tili, polisemiya, ko‗p ma‘nolilik, sodda fe‘llar Polisemiya har qanday tilda ham salmoqli o‗rin tutadi. Til boyligi faqat so‗zlar, iboralar bilangina emas, so‗zlarning leksik ma‘nolari bilan ham o‗lchanadi. Demak, so‗zlarning ko‗p ma‘noliligi – polisemiya til boyligida o‗z o‗rniga ega [1; 3]. Ma‘lum tildagi polisemiya o‗rganilar ekan, o‗sha xalqning tarixiy taraqqiyoti, fikrlash doirasi, nuqtai nazari kabilarga ham e‘tibor berilgan bo‗lardi. Til boyligining mana shunday tarmog‗i esa, to‗laligi bilan olib qaralganda, tekshirish ob‘ekti bo‗lmay kelmoqda. U ham nazariy, ham amaliy ahamiyatga ega bo‗lishiga qaramay, mana shunday muammoli masala barcha xalqlar tilshunosligida hamon e‘tibordan chetda turibdi. Tadqiqotimiz ob‘ekti bo‗lgan fors tilidagi sodda fe‘llarda polisemiya masalasi ham shular jumlasidandir. Fors tilida polisemiya hodisasi masalalari L.Peysikovning «Лексикология современного персидского языка» va A.Quronbekovning ―Fors tili leksikologiyasi‖ [2] kitoblarida yoritilgan. Eron tilshunosligida fe‘llarda ko‗p ma‘nolilik hodisasiga bag‗ishlangan qator ishlarni kuzatish mumkin. Bulardan یفیرض لاِض―یتخبٌض یسبٌضبٌعه ٍبگذید زا دبیٌث ماذًا تکره لبعفا ییبٌعه یسررث‖ [3], یداره نیُارثا― ییبٌعه یسررث یسربف ىبثز رد تکره لعف‖ [4], ربکهذٌگ َلحار―یسربف ىبثز لبعفا حطس رد یتفبث ییبٌعه نُ َلئسه َث یتخبٌض یدرکیّر‖ [5], یرفص یلع .―یسربف ىبثز رد تکره یبُ لعف ةّبٌت ّ ٌَیهز یسبطًبٌعه‖ [6], یفیرض لایل― لعف کی َث یتخبٌض یدرکیّر 46