O’ZBEKISTONDA KORXONA FAOLIYATIDA STRATEGIK MARKETING TASHKIL ETISH

Аннотация

The Enterprise Development Plan is an important stage in strategic planning. It is necessary to create and carry out strategic planning, completely different from the development of long-term planning, the implementation of which is mandatory in any conditions. Keywords: product, production, benefits distribution, management practices are functional in the field of financial risk, scientific research and experimental design work. Korxonalar uchun rejalashtirish faoliyatning yuqori darajasini ifodalab, sotish va foyda olish ko‘rsatkichlarini yaxshilashga xizmat qiladi. Rejalashtirishning asosiy qismi strategik rejalashtirishdan iboratdir. Strategik rejalashtirish - bu korxonani istiqbolda qurish, korxonaning iqtisodiyotda, mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy hayotidagi о‘mi, rolini bilish va yangi darajaga erishish yo‘llari, vositalarini ishlab chiqishdir. Strategik rejalashtirishda aniq hisoblangan ko‘rsatkichlar bo‘lmaydi, balki turli prognozlar asosida mo’ljallar, kelgusiga nazar tashlashdan iboratdir. Strategik rejalashtirish jarayoni quyidagi asosiy bosqichlami o ‘z ichiga oladi: • Joriy strategiyani aniq bilib olish 267 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 • Mahsulot portfelini tahlil qilish • Korxona strategiyasini tanlash • Tanlangan strategiyani baholash. Joriy strategiyani amalga oshirishini aniq bilmay turib kelajakdagi masalalami yechish uchun yechim qabul qilib bo'lmaydi, ya’ni, tashqi va ichki omillami e’tiborga olish zarur bo‘ladi. Tashqi omillar: firma faoliyatining koiam i va ishlab chiqarilayotgan mahsulotning turlitumanlik darajasi; firmaning umumiy tavsifi va keyingi xususiyatini tiklashi va xususiy mulkining ma’lum qismini xarid qilishi; keyingi vaqtda firma faoliyatining tuzilishi va yo‘nalganligi; firmaning m o‘ljallangan imkoniyatlari; tashqi xavflarga munosabati. Ichki omillar: firmaning maqsadlari; mahsulot ishlab chiqarish bo‘yicha sarmoya kiritishning muayyan tuzilishi va ne’matlarni taqsimlash mezonlari; rahbariyat va muayyan amaliyot tomonlaridan moliyaviy tavakkallikka munosabati; ilmiy tadqiqot va tajriba- konstruktorlik ishlar sohasida kuchlami to‘plash sathi va darajasi; alohida funksional bo‘linmalari (marketing, ishlab chiqarish, xodimlar, moliya, ilmiy tadqiqot va ishlanmalar)ning strategiyalari. Mahsulot portfelini tahlil qilish. Strategik rejalashtirishning muhim instrumentlaridan biri mahsulot portfelini tahlil qilish. Bu esa biznesning ba’zi qismlari bir-biriga bog‘liqligini yaqqol tasvirlaydi, ba’zi mahsulot hajmi, yig‘indisi oddiy qo‘shib yig‘indi qilib qaralgan natijadan katta farq qiladi, firma uchun mahsulotlaming alohida qismlari holatidan F.Kotler firmaning strategik rejalashtirishi haqida bunday deb yozadi: «Firmaning maqsadlari, uning marketing sohasidagi imkoniyatlari orasidagi strategik muvoflqlikni qo'llashni boshqaruv jarayonidir. Strategik rejalashtirish firmaning aniq ifodalangan dasturiy bayonotiga, yordamchi maqsadlar va vazifalami moijallashiga, sog‘lom xo‘jalik portfeli va o‘sish strategiyasiga tayanadi». Korxonani rivojlantirish rejasi strategik rejalashtirishning muhim bosqichi hisoblanadi. Har qanday sharoitda bajarilishi majburiy bo‘lgan uzoq muddatli rejalaming ishlanmasidan mutlaqo farqli strategik rejalashtirishni yaratish va amalga oshirish lozim. Strategik reja korxonaning o‘zgarishlariga sezgir va tez moslashuvchan bo‘lishi kerak. Bunda xo‘jalik faoliyatining bosh yo‘nalishlari tahlili amalga oshiriladi va ayrim tovarlaming rentabelligi aniqlanadi. Rentabellik darajasiga ko‘ra uni savdoda qoldirish yoki qoldirmaslik, jalb etish yoki jalb etmaslik qarorini qabul qilish kerak bo‘ladi. Yuqori rentabellik tovarlarga ko‘proq moliyaviy resurslami safarbar etish, kam foydalilaridan chetlasha borishga qaratilgan ishlami rejalashtiriladi. Tashkilotlami boshqarishning eng yuqori pog‘onasida strategiya bosh harakat yo'nalishi deb tushunilsa, tashkilot pog‘onasida bu maqsadga aylanadi. Korxona strategiyasini ishlab chiqishda bozordagi holatga qarab uchta masalaga duch keladi: - qaysi biznesni tugatish; - qaysi biznesni davom ettirish; - qaysi biznesga 268 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 M.Porter tomonidan bozorda firmaning faoliyat ko‘rsatish strategiyasining uchta asosiy ishlab chiqish sohasi borligi aniqlangan. Birinchi soha ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish bilan bog‘liq. Bunda 81 mahsulot tannarxi bilan bog‘liq boigan xarajatlar (ishlab chiqarishni yaxshi tashkil etish va ta’minlash, yaxshi texnologiya va muhandiskonstruktorlik ishlari, mahsulotni yaxshi taqsimlash tizimi va hokazolar) yuqori saviyada amalga oshirilishi lozim. Firma doimo tovar strategiyasini takomillashtirib borishi zarur. Bu barqaror assortiment tuzilishiga, doimiy sotuvga va foydaga erishishga imkon beradi. Tovar strategiyasi istiqbol uchun ishlab chiqariladi va firmada mavjud tovar miksni jalb etuvchanligini yaxshilash bo‘yicha 3 ta strategik yo‘nalishni o‘z ichiga oladi: 1. Tovar innovatsiyasi 2. Tovar variatsiyasi 3.