К содержанию
РецензированоRU2020

О вопросе упорядочение экономических терминология (На примере узбекского и английского языков)

Ойбек Сапорбаевич АХМЕДОВ

in Library · 2020

Аннотация

This article deals with investigating normalization of economic terms. As well as correct expressing them in a definite language, accentuated to choose their optimal variants. From this point their denotative and connotative meanings were revealed via linguistic analysis. Touched upon existence of international features, variance and valiancy (doublet-synonyms), homonyms and existence of expressiveness, stylistic color in the semantics of some economic terms. As well as original and derived economical terms are considered one of the variants of lexical synonyms in this article. Therefore, borrowed economical terms in the form of word combination and compound words are being used parallel in communication and this phenomenon leads some confusions consequently. Key words: term, terminological system, economical terms, translation, borrowings, doublets, normalization, synonyms, international terms О ВОПРОСЕ УПОРЯДОЧЕНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКИХ ТЕРМИНОЛОГИЯ (На примере узбекского и английского языков) 195 НамДУ илмий ахборотномаси - Научный вестник НамГУ 2020 йил 7-сон Ойбек Сапорбаевич АХМЕДОВ Доктор филологический наук, профессор Узбекский государственный университет мировых языков ahmedov.oybek@mail.ru Аннотация: В статье анализируются нормализация экономических терминов. Также правильное выражение терминов в определённом языке, подчёркнутые чтобы выбрать их оптимальный вариант. С этой точки зрения их денотативные и коннотативные смысли были выявлены с помощью лингвистического анализа. Статья также затронула вопрос о существовании международных особенностей, дисперсии и двойные синонимы, омонимы и наличие выразительности, стилистические окраски в семантике некоторых терминов. Ключевые слова: термин; терминологическая система; экономические термины; перевод; заимствование; дублеты; нормализация; синонимы; международные термины. Мамлакатимиз бозор иқтисодиётига ўтиш даврида жамиятда юз бераётган туб ўзгаришлар, ислоҳотлар натижасида барча соҳалар ривожланиб, такомиллашиб бормоқда. Бундай экстралингвистик омиллар асосида она тилимизда минглаб янги тушунчалар пайдо бўлди. Ана шу тушунчаларни ифодаловчи минглаб янги терминлар ҳам юзага келди. XX асрнинг охирига келиб ўзбек тилида юзага келган муаммолардан бири бу, тил қатламларида пайдо бўлган янги тушунчаларни қай тарзда ифодалаш лозимлиги масаласидир. Бу ҳодиса табиий шаклда юзага келган бўлса-да, аксарият кишилар ўзлари билганча “термин” топиб, “термин ясай” бошлади. Бундай “ижодий ҳатти-ҳаракатлар” натижасида ўзбек тилининг терминологик тизимида хилма-хиллик пайдо бўлди. Терминологияда салбий ҳолат деб ҳисобланадиган синонимия, омонимия, полисемия ҳодисаларига ҳам беихтиёр кенг йўл очиб берилди. Бу жараёндан иқтисодиёт терминологияси ҳам четда қолмади. Терминология соҳасида юз берган бундай салбий ҳолатлар бир томондан кишиларнинг ахборот алмашиш жараёнини қийинлаштиришга олиб келган бўлса, иккинчи томондан бир тушунчани ифодалаш учун турли терминларнинг мавжудлиги боис, улардан энг оптималларини танлаб олиш ҳамда бошқасидан воз кечиш муаммоси кун тартибига чиқди. Юқорида келтирилган мулоҳазалар ва уларни далилловчи мисоллар ўзбек тилшунослигида, хусусан, иқтисодиёт лексикасининг таркибий қисми бўлмиш иқтисодиёт терминологиясини тартибга солиш масаласи ҳозирги куннинг ҳам долзарб масалаларидан бири эканлигини тасдиқлайди. Бу ўринда Қ. Мусаевнинг терминологияни тилнинг лексикаси сифатида уни гўё бир шаҳарга қиёслаб айтган фикри ўринлидир: “Терминология ягона режа асосида қурилса-да, лекин бирданига барпо этилмайди. У тарихий шарт-шароитлар асосида шаклланади, уни яратишда ҳар хил авлодга мансуб бўлган турли меъморлар, лойиҳачилар, кашфиётчилар иштирок этади. Улар ҳар бир қурилаётган иншоотни яхши ўрганган ҳолда барпо этадилар. Терминологияни тартибга солишдаги ўзига хос мураккаблик шу билан белгиланади” (2; 163-б.). 196 НамДУ илмий ахборотномаси - Научный вестник НамГУ 2020 йил 7-сон Дарҳақиқат, терминологияни тартибга солиш масаласи терминларни тўғри танлаш, тўғри қўллаш ва уларни у ёки бу тилга тўғри ўгириш мезонига нисбатан бирмунча мураккаб ва масъулиятлидир. Бу вазифани муваффақиятли адо этиш учун даставвал, соҳа терминологиясида мавжуд бўлган нуқсон, камчилик ва тартибсизликларни аниқлаш, уларнинг келиб чиқиш механизмини синчковлик билан илмий жиҳатдан ўрганиш талаб этилади. Рус тилшуноси Д.С. Лотте, деярли барча соҳа терминологик тизимлари учун умумий бўлган тартибсизликларнинг юзага келишига сабаб бўлувчи қуйидаги камчиликларни кўрсатиб ўтади: 1. Барча терминологик системалар учун тааллуқли бўлган жиддий камчиликлардан бири – терминларнинг кўп маънолилигидир. Бунда бир термин икки ва ундан ортиқ маъноларда қўлланади. 2. Ҳозирги терминологиядаги иккинчи йирик нуқсонлардан бири терминлар синонимиясидир. Термин-синоним (дублетлар)лар деганда, бир тушунчани ифодалаш учун икки ва ундан ортиқ терминнинг истеъмолда бўлиши тушунилади. 3. Терминологиядаги учинчи камчилик, маълум бир тушунчани ифодалашга хизмат қилувчи терминнинг англатиши лозим бўлган тушунча моҳиятига у

Доказательный фрагмент

«This article deals with investigating normalization of economic terms.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article deals with investigating normalization of economic terms. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
term, terminological system, economical terms, translation, borrowings, заимствование, синонимы, дублетлар, international terms, иқтисодиёт терминлари, перевод, тартибга солиш, терминологическая система, terminological system, дублеты, normalization, doublets, международные термины, синонимлар, байналмилал терминлар, economical terms, таржима, ўзлашма, synonyms, термин, терминологик тизим, экономические термины, нормализация
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники