MUZIKA SABAǴÍN OQÍTÍW USÍLLARÍNÍŃ PEDAGOGIKALÍQ TIYKARLARÍ

Аннотация

This article discusses the pedagogical foundations of music teaching methods, the special knowledge of a music teacher for teaching a modern song-music lesson. Keywords: music, teaching methods, culture, pedagogy, psychology. ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ МЕТОДИКИ ПРЕПОДАВАНИЯ УРОКОВ МУЗЫКИ Аннотация. В данной статье описаны педагогические основы уроков музыки, специальные сведения учителя музыки для преподавания современных уроков музыки. Ключевые слова: музыка, методика преподавания, культура, педагогика, психология. Sh.Mirziyoevtıń dáliylep kórsetkenindey ruwxıylıq, mádeniyatlılıq hám bul sala boyınsha bilimler qáliplestiriw bul adamda tez payda bolatuǵın, aspannan túsetuǵın nárse emes. Buǵan jetisiw ushın ustazlar ayanbay miynet islep, oqıtıwdıń zamanagóy usılların ózlestiriwi hám aqılı, júregi hám bar pedagogikalıq sheberlik tájiriybeleri menen xızmet etiwi tiyis. Muzıka boyınsha sapalı bilim iyelep shıǵıw ushın aldı menen muzıka xalqımızdıń turmısında barlıq waqıtta hámme jerde tásir jasap, oqıw hám jumıs orınlarında, úyde, kóshede, bizge ǵamxor, tilekles, kewlimizdi xoshlap, kókiregimzdiń taza hám yoshlı bolıwına óz úlesin qosıp otıratuǵın úlken jámiyetlik áhmiyetke iye qubılıs ekenligin názerde tutıw lazım. Muzıkanıń adamzattıń psixologiyasına tez tásir etip kewli ǵamlı, qayǵılı otırǵan adamnıń kewlin kóterip yoshlandırıp, yoshlı quwanıp turǵan adamdı qayǵılı nama tereń oyǵa shúmdirip, kewline burınǵı waqıyalardı túsirip, bazda qapa qılıpta jiberiwi múmkin. Ayırım bir namalar awırıw adamdı emlew uqıbına iye ekenligin psixolog ilimpazlar dáliyllep bergen. Sonıń menen birge adamnıń parasatlı oyı menen sezim dún’yasın kórsetetuǵın kórkem shıǵarmalar jan dúnyanıń estetikalıq jaqların qozǵap adamnıń dún’yanı biliwiniń, ruwxıy qáliplesiwiniń bulaǵına aylanadı. 240 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10 Prezidentimiz Sh.Mirziyoev ulıwma bilim beriwshi mekteplerde muzıka tálimine úlken kewil awdarıp, hár túrli imkaniyatlar tuwdırıp bermekte. Ózbekstan Respublikasınıń óz erkinligi alǵanı, miynetkesh xalqımız, jaslarımız ushın muzıka tarawınan xár tárepleme bilim iyelewine, erkin dóretiwshilik jumıslar menen shuǵıllanıwına keń jol ashıp berdi. Erkinlik ideyalarınıń biri ózligimizdi ańlaw hár bir insan ushın kim ekenligimizdi, ata-babalarımız dóretpelerin qayta tiklew hám rawajlandırıw ushın úlken múmkinshilikler jarattı. «Ózbekstan watanım meniń» atamasında hár jılı qosıqlar bayramı ótkerilip, respublikamızda muzıkaǵa qızıǵıwshılıqtı, bul taraw boyınsha sapalı bilim alıwga, qosıq janrınıń rawajlanıwına keń jol ashıp berdi hám watandı, tuwılǵan jerdi, xalıqtı súyiwshilik ruwxında jazılǵan qosıqlar qatarın kóbeytip hámmemizdiń qosıq aytıp patriotlıq sezim menen jasawǵa hám oqıwǵa miynet etiwge múmkinshilik jarattı. Biz qániygeler ushın muzıkanı oqıtıwǵa, bunda jańa oqıtıw usıllarının optimal variyantların jetilistiriwge, zamanagóy oqıtıw usılların jáne de rawajlandırıwǵa múmkinshilikler bermekte. Ulıwma bilim beretuǵın mekteplerdiń oqıw planına muzıka sabaǵınıń kirgizilgendegi maqseti, balalardıń muzıkalıq qábiletlerin rawajlandırıp, dún’ya tanıwın keńeytiriwden ibarat. Sonlıqtan balalarǵa muzıkanı uyretiw, bilim beriw hám túsiniw usılları, oqıtıwshınıń hártárepleme iskerligine hám balalardıń jas ózgesheliklerin esapqa alıwdaǵı uqıbına baylanıslı boladı. Muzıkanı hár bir bala ózinshe túsinedi, al oqıtıwshınıń muzıka haqqındaǵı bilim beriwlerinen keyin ulıwma anıq túsinikke iye boladı hám ózlerine úlken estetikalıq baylıq aladı. Oqıwshılardıń hár tárepleme bilimli, ruwxıy bay bolıp jetilisiwdegi muzıkanıń tutqan ornı úlken ekenligin, oqıtıwshı óz uqıbı, bilimi hám tájiriybesi arqalı ótkeretuǵın sabaqlarındagı metodikalıq ózine tánlikleri arqalı dáliylewi kerek. Muzıka oqıtıwshısınıń zamanagóy qosıq-muzıka sabaǵın oqıtıwı ushın arnawlı maǵlıwmatlı, sazende, qosıqshı, pedagog hám tárbiyashı bolıwı kerek. Mámleketlik standart talaplarına muwapıq muzıka oqıtıwshısı oqıtıwdın zaman talabına say didaktikalık principlerin, jańa texnologiyalardı, milliy muzıka miyrasımızdı-fol’klorımızdı jetik biletuǵın hám keleshek áwladqa atababalarımızdıń altın miyrasın qásterlep qádirlep oqıtıwdı sapalı ámelge asıra alatuǵın bolıwı kerek. Qaraqalpaq muzıka pedagogikası, yaǵnıy milliy pedagogika milletimiz hám xalqımızdıń eski milliy qádriyatlarına súyenedi. Onıń ózine say milliyligi, adamgershiligi, hár tárepleme jetilisken insandı tárbiyalawǵa qaratılǵanlıǵı, doslıq, joqarı mádeniyatlı hám bay mánáwiyatqa tiykarlanǵanlıǵı menen belgili. Eramızdan aldıńǵı IV-ásirde grek filosofı Platon «Tárbiyanıń eń ullı quralı-muzıka kórkem ónerinde dep oylayman, sebebi ritm hám garmoniya sol waqıttıń ózinde kewilge jol tabadı hám onı kórkemlendiredi»-degen edi. Al Platonnıń shákirti Arestotel’ bolsa «Muzıka adam ruwhıyatına, minezine belgili bir dárejede tásir etedi, demek solay eken ol jaslardı tárbiyalaytuǵın predmetlerdiń biri bolıp xızmet etiwi kerek»-degen edi. 241 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 1