Interpretation and researchesШ. Саттаров2026
Проблемы перевода стилистических и фразеологических единиц в английской экономической терминологии
ФРАЗЕОЛОГИК БИРЛИКЛАРНИНГ ТАРЖИМА ҚИЛИШ МУАММОЛАРИ
in Library · 2026
Аннотация
Ушбу мақолада инглиз тили иқтисодиѐт терминологиясида стилистик ва фразеологик бирликларнинг адекват таржима қилиш масалалари хусусида сўз юрити- лади. Соҳа терминларининг интеграл хусусиятлари таржима амалиѐти учун енгиллик (фасилитация) яратишига, дифференциал хусусияти эса таржимада қийин вазиятни юзага келтиришига диққат қаратилган. 1 Маҳмуд Замахшарий. Муқаддимат ул-адаб. I жилд, Тошкент, “Наврўз”, 2018, 173-бет. 2Древнетюркский словарь. Л., “Наука”, 1969, с. 80 – 81. 3 Кошғарий Маҳмуд. Девону луғатит турк. 3 томлик, Т., ЎзССР ФА нашриѐти, 1960 –1963, 1-том, 395-бет. 4 Мухаммед Якуб Чинги. Келур-наме. Ташкент, “Фан”, 1982, 81-бет. 5Ўрта Осиѐ ва Қозоғистон туркий тиллари лексикасидан тадқиқот. Тошкент, “Фан”, 1990, 95-бет. 6Ўзбек диалектологиясидан материаллар. I том, Тошкент, 1957, 295-бет. 7 Холмонова З. “Бобурнома” лексикаси. Тошкент, “Фан”, 2007, 105-бет. 143 Аннотация. В данной статье будут рассмотрены вопросы адекватного перевода стилистических и фразеологических единиц в экономических текстах английского языка. Отмечается, что интегральные особенности терминов отрасли способствуют легкому переводу, а дифференциальные особенности вызывают сложности в переводе. Annotation. This article is focused on the proper translation of stylistic and phraseologi- cal units in English economics terminology. Attention is drawn to the fact that the integrated fea- tures of the terms in the field create facilitation for translation practice, and that the differential nature makes the translation difficult. Калит сўзлар: термин, терминология, лексик бирлик, стилистик восита, фразео- логик бирлик, денотатив ва коннотатив маъно, таржима жараѐни. Ключевые слова: термин, терминология, лексическая единица, стилистические еди- ницы, фразеологическая единица, денотативный и коннотативный смысл, процесс пере- вода. Key words: term, terminology, lexical unit, stylistic instrument, phraseological unit, deno- tative and connotative meaning, translation process. Терминологияда кишиликнинг иқтисодиѐтга оид муайян фаолият турлари ўз аксини топган бўлиб, умумадабий тилдан терминологик тизимга чуқур концептуал босқич орқали ўтиши табиий ва ижтимоий ҳодисадир. Терминлар тилга, тил эса кишиларга тегишли. Лингвокогнитив тадқиқотлар бевосита “антропоцентризм” йўналиши омиллари билан чамбарчас боғлиқ. Антропоцентризм илмий тадқиқотларда асосий тамойил ҳисобланиб, тадқиқот объекти марказига, аввало, инсон омили қўйилади. Шундай экан, иқтисодиѐт терминологик бирликлари ҳам бевосита антропоцентризм тамойилига боғлиқликда тад- қиқ этилиши мақсадга мувофиқ. Жумладан, инглиз умумадабий тилдаги brainpower қўш- ма сўзнинг айнан, сўзма-сўз таржимаси “мия кучи, ақлий қобилият, ақлий заковат” маъ- нолари билан талқин қилинади. Лекин brainpower қўшма сўзи солиқ соҳаси термини си- фатида “солиқ механизмини такомиллаштириш борасида зеҳни ўткир кишилар”га нис- батан қўлланади. Инглиз умумадабий тилдаги brainstorming лексемаси ақлий ҳужум маъ- носини ифодалайди. Аммо уни иқтисодиѐт махсус термини сифатида ақлий ҳужум тар- зида талқин қилиш мутлақо нотўғри. Brainstorming иборасида соҳа термини сифатида “со- ҳага оид мураккаб муаммонинг жамоавий муҳокамаси, муаммонинг жамоавий ечими” ту- шунилади. Масалан: when the boss doesn't know the solution of the problem he calls us all into his office for a brainstorming session and more often than not we find the answer1 – Қачонки бошлиқ муаммо ечимини топа олмаса, у бизни жамоавий муҳокама учун ўз идорасига чақиради ва биз тез вақт ичида муаммони ҳал қиламиз. Brain сўзининг денотатив маъноси инсонда таффаккур қилиш органи бўлмиш “мия” сифатида ифодаланади. Аммо таржима жараѐнида бадиий тасвир воситаси бўлган метафо- ра ҳодисасининг юзага келиши орқали power – куч, қувват, storming – бўрон, тўфон лек- семалари “brain – мия” сўзига бирикиб, субъектга нисбатан ўзига хос стилистик маъно ифодаламоқда. Терминологияда power – куч, қувват cўзи taxing “солиқ cолиш” терминига қўшилиши натижасида taxing power бирикмали термин ҳосил бўлган. Ушбу лексема, яъни power – куч, қувват таржима жараѐнида стилистик жиҳатдан бироз нейтраллашиб, “солиқ- қа тортиш ҳуқуқи, солиқ солишни жорий этиш, солиқ ваколати” каби маъноларни ўзида акс эттиради. Қуйидаги жумлага эътибор беринг: Инглизча: General obligation bond is a municipal bond secured by the taxing power of the issuer.2 1Королькевич В.А., Королькевич Ю.В. Англо-русский словарь живого финансово-экономического языка. М., 2003, 462 с. 2 Ўша манба. 144 Ўзбекча таржимаси: Умумий қимматли қоғозлар муниципал облигациялар сифати- да аҳамиятга эга бўлгани боис уларнинг солиқ ваколатлари эмитентлар орқали кафо- латланган. Инглиз умумадабий тилида қўлланадиган invisible hand сўз бирикмасининг калька таржимаси “кўринмас қўл” шаклида талқин этилади. Уни махсус термин сифатида “талаб ва таклиф”тарзида ўгириш мақсадга мувофиқ. “Invisible hand – кўринмас қўл” ибораси илк бор шотландиялик иқтисодчи олим Адам Смит (1723–1790) томонидан амалиѐтга ки- ритилган. У ўзининг иқтисодий назариясига асос
Доказательный фрагмент
«Ушбу мақолада инглиз тили иқтисодиѐт терминологиясида стилистик ва фразеологик бирликларнинг адекват таржима қилиш масалалари хусусида сўз юрити- лади.»
Образец извлечения
Демо-превьюУшбу мақолада инглиз тили иқтисодиѐт терминологиясида стилистик ва фразеологик бирликларнинг адекват таржима қилиш масалалари хусусида сўз юрити- лади. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- term, terminology, lexical unit, stylistic instrument, phraseological unit, deno-, денотатив ва коннотатив маъно, процесс пере- вода, денотативный и коннотативный смысл, лексическая единица, таржима жараѐни, стилистические еди- ницы, лексик бирлик, фразеологическая единица, фразео- логик бирлик, терминология, термин, стилистик восита, translation process, deno- tative and connotative meaning
Смежные источники
Interpretation and researchesЗокиржонова Ф. Р., Туленова К. Ж2026
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025