MINTAQA LOGISTIK KLASTERLAR - TRANSPORT-LOGISTIKA TIZIMI FAOLIYATI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI

Аннотация

Ushbu maqolada logistik klasterlar - transport-logistika tizimi faoliyati samaradorligini oshirish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, transport-logistika tizimini rivojlantirish yo‘llari va istiqbollari, samaradorligini oshirish omillari, imkoniyatlari, tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari hamda transport-logistika tizimlarining samaradorligini aniqlash va hisoblash uchun bu xizmatlarga aynan qanday omillar, qay darajada ta’sir etishini o‘rganish ishtirokchilarning aynan qaysisining samaradorligini aniqlanayotganligiga bog‘lik yoritib berilgan. Kalit so‘zlar: logistik klasterlar, transport-logistika tizimi, transport- l oLogistik klasterlar - transport-logistika tizimi faoliyati samaradorligini oshirish gyo‘llari o‘z o‘rniga ega bo‘lish uchun mamlakatimiz o‘zaro hamkorlikdan ikopetitsiyaga(raqobatli hamkorlik) o‘tish strategiyasini tanlamoqda. Bunga ssabab hamkorlikda doimo taraflarning biri ko‘proq manfaatga ega bo‘ladi. tBizning qo‘shni davlatlar bilan aynan Qozog‘iston bilan logistik markazlar va iklasterlarni rivojlartirish orqali raqobatlashishga zarurat katta. Chunki bu davlat kham qo‘shni,ham asosiy eksport import hamkor va dunyo okeaniga chiqishdagi koridorda joylashgan. Bu yondashuvni amalga oshirish uchun 3 ta jihatga asosiy se’tibor qaratish zarur. a O‘zbekistonda ochiq dengizga chiqish yo‘laklarini mavjud emasligi sababli michki va tashqi yuklar importi va eksportida temir yo‘l, havo yo‘llari va aavtomobil yo‘llari tizimlariga asoslangan transport-logistika tizimilari ni rrivojlantirish yo‘li tanlangan. Qabul qilingan “O‘zbekiston – 2030” astrategiyasi”da[1] “O‘zbekiston Respublikasining global transport-logistika dtarmoqlariga integratsiyasini chuqurlashtirish va milliy transport tizimining osalohiyatini oshirish” nomli maxsus 53-bandida respublikamiz transport rtizimlarini modernizatsiyalash va isloh qilishga doir ustuvor maqsad va vazifalar lbelgilangan. Ushbu maqsad va vazifalarni hal etish transport-logistik xizmatlarni irivojlantirish yo‘llari va istiqbollari, ular samaradorligini oshirish omillari, kimkoniyatlari, tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan ,chuqur ilmiy tadqiqotlarni olib borishni zarurat qilib qo‘yadi. 78 t a CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Logistik klasterlar - transport-logistika tizimi faoliyati samaradorligini oshirish yo‘llarining nazariy, uslubiy va tashkiliy masalalari, samaradorlikni oshirish muammolari G.Dantzig[2], J.Ramser[3], Y.V. Lun[4], S.B.Lyovin[5] kabi xorijlik olimlar tomonidan o‘rganilgan. Jumladan, transport-logistika sohasini rivojlantirish yuzasidan A.Kisun transport-logistika tizimilari sohasi rivojiga ta’sir etuvchi omillarni guruhlagan[6], Y.S.Maslov esa transport-logistika tizimilari sohasini boshqarishni raqamli texnologiyalar vositasida tashkil qilishni, M.M. Kovalev, A.A. Koroleva va A.A,. Dutinalar[7] esa transport-logistika tizimilari rivojlanish amaliyoti va istiqbollarini tadqiq etishgan. John Johansen va Jan Stentoft Arlbjùrnlar o‘z tadqiqot ishlarida logistika va ta’minot zanjiri boshqaruvini kompleks ravishda o‘rganish masalasini ko‘rib chiqqan. O‘zbekistonda transport-logistika sohasini rivojlantirishning nazariy- u s l Yuqorida keltirilgan olimlarning ilmiy izlanishlarida transport-logistik utizimi samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari chuqur btadqiq etilmagan. O‘zbekistonda transport-logistika markazlari faoliyati va ular isamaradorligini oshirish yo‘llari yetarlicha o‘rganilmagan. Shuningdek, ytransport-logistika tizimi samaradorligi va uning mamlakat iqtisodiyotiga ta’siri masalalarini tizimli va majmuali tadqiq qilish zarurati mavjud. m T aa sd aq Dunyo transport-logistik xizmatlar bozorida o‘z o‘rniga ega bo‘lish uchun limamlakatimiz o‘zaro hamkorlikdan ko-petitsiyaga(raqobatli hamkorlik) o‘tish aqstrategiyasini tanlamoqda. Bunga sabab hamkorlikda doimo taraflarning biri loko‘proq manfaatga ega bo‘ladi. Bizning qo‘shni davlatlar bilan aynan Qozog‘iston atbilan logistik markazlar va klasterlarni rivojlartirish orqali raqobatlashishga r zarurat katta. Chunki bu davlat ham qo‘shni,ham asosiy eksport import hamkor ijva dunyo okeaniga chiqishdagi koridorda joylashgan. Bu yondashuvni amalga aoshirish uchun 3 ta jihatga asosiy e’tibor qaratish zarur. Rr .a Gy .o n O‘zaro hamkorlik Ko-petitsiya Si ad 1. Xalqaro shartnoma va kelishuvlar 1.Logistik markazlarni bir tekisda ma2. Bojxona imtiyozlari 79 rivojlantirish 3. Tarif stavkalarini pasaytirish 2.Logistik klasterlarni shakllantirish a 4. Xalqaro temir va avtomobillar yo‘llarini 3.Hudud ichki transport infratuzilmasini tm qurish va ta’mirlash yaxshilash CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference 1-rasm. O‘zaro hamkorlikdan ko-petitsiyaga o‘tish yondashuvi Demak raqobatli hamkorlik uchun 3 ta asosiy yo‘nalishga e’tibor qaratish lozim. 1. Logistik markazlarni faqatgina markazlarda bizda aynan poytaxtda rivojlantirish emas ba