KASBIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISH – BO‘LAJAK AMALIYOTCHI PSIXOLOGLARNING KASBIY FAOLIYATGA TAYYORLASH OMILI SIFATIDA

Аннотация

This article explores the importance of developing competence in preparing future practicing psychologists for professional activities. The results show that the development of competence is an important factor in the successful entry of future specialists into professional activities. The article provides a number of recommendations that can be applied in the educational process to promote competence. Keywords: competence, practicing psychologists, professional activity, education, development Zamonaviy jamiyatda amaliyotchi psixologlarning roli tobora ortib bormoqda. Ular nafaqat individual mijozlarga, balki tashkilotlar va hamjamiyatlarga ham psixologik yordam ko'rsatishda muhim rol o'ynaydilar [1]. 27 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Biroq, bu kasbning murakkabligi va mas'uliyati tufayli, bo'lajak mutaxassislarni puxta tayyorlash juda muhimdir. Kasbiy kompetentlikni rivojlantirish bu jarayonning ajralmas qismidir. Kompetentlik - bu ma'lum bir sohada samarali faoliyat yuritish uchun zarur bo'lgan bilim, ko'nikma va shaxsiy fazilatlar yig'indisidir [2]. Psixologiya sohasida kompetentlik nafaqat nazariy bilimlarni, balki amaliy ko'nikmalar, muloqot qobiliyati, etik tamoyillarga rioya qilish va boshqalarni ham o'z ichiga oladi [3]. USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI Ushbu tadqiqotda adabiyotlar tahlili, qiyosiy-tahliliy, analiz kabi usullar qo'llanildi. Adabiyotlar tahlili orqali kompetentlikning tarkibiy qismlari va uni rivojlantirish yo'llari o'rganildi [4, 5]. Shuningdek, psixologiya ta'limi bo'yicha ilmiy maqolalar va hisobotlar ham ko'rib chiqildi. NATIJALAR Adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatdiki, kompetentlik bo'lajak psixologlarning kasbiy faoliyatidagi muvaffaqiyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir [4]. Tajribali psixologlar fikricha, kompetentlikni rivojlantirish uchun nazariy bilimlar, amaliy mashg'ulotlar, superviziya, shaxsiy psixoterapiya va uzluksiz ta'lim muhim rol o'ynaydi. O'zbekistonlik olimlar ham kompetentlikning ahamiyatini ta'kidlaydilar. Masalan, G'oziyev E.G'. va Toshimov R.I. o'zlarining "Amaliy psixologiya" nomli kitobida psixologlarni tayyorlashda nazariy bilimlar bilan bir qatorda amaliy ko'nikmalarni rivojlantirishning muhimligini ta'kidlaydilar [5]. Shuningdek, Nishanova Z.T. va Qurbonova Z.B. "Psixologik xizmat" darsligida psixologik kompetentlikni rivojlantirishda superviziya va shaxsiy psixoterapiyaning o'rni haqida fikr bildiradilar [6]. Karimova V.M. esa "Psixokorreksiya" kitobida psixologning o'z ustida ishlashi, shaxsiy rivojlanishi va kasbiy o'sishi uchun uzluksiz ta'limning ahamiyatini ta'kidlaydi [7]. Qodirov B.R. "Amaliy psixologiya" qo'llanmasida psixolog uchun zarur bo'lgan kasbiy va shaxsiy sifatlarni, jumladan, empatiya, kommunikativ ko'nikmalar, mas'uliyatlilik va etik tamoyillarga sodiqlikni sanab o'tadi [8]. TAHLIL VA MUHOKAMA Olingan natijalar kompetentlikni rivojlantirishning bir necha muhim jihatlarini ochib beradi. Birinchidan, nazariy bilimlar poydevori mustahkam bo'lishi kerak. Buning uchun ta'lim dasturlarida psixologiyaning turli yo'nalishlari, zamonaviy nazariyalar va tadqiqotlar keng qamrab olinishi lozim. 28 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Ikkinchidan, amaliy ko'nikmalarni shakllantirish juda muhimdir. Talabalar real mijozlar bilan ishlash, turli vaziyatlarni hal qilish va nazariyani amaliyotga tatbiq etishni o'rganishlari kerak. Buning uchun o'quv jarayoniga ko'proq amaliy mashg'ulotlar, trening va simulyatsiyalar kiritilishi maqsadga muvofiq. Uchinchidan, superviziya va shaxsiy psixoterapiya bo'lajak psixologlarning shaxsiy va kasbiy o'sishida muhim rol o'ynaydi. Superviziya orqali talabalar o'z ishlarini tajribali mutaxassis bilan muhokama qilish va qayta aloqa olish imkoniga ega bo'ladilar. Shaxsiy psixoterapiya esa ularning o'zini o'zi anglash, shaxsiy muammolarni hal qilish va empatiya qobiliyatini oshirishga yordam beradi. To'rtinchidan, kompetentlikni rivojlantirish uzluksiz jarayon bo'lib, ta'lim yakunlangandan keyin ham davom etishi kerak. Psixologlar doimiy ravishda yangi bilimlar va ko'nikmalarni o'zlashtirish, o'z ustida ishlash va superviziyada ishtirok etish orqali o'z malakasini oshirib borishlari zarur. XULOSA Kompetentlikni rivojlantirish bo'lajak amaliyotchi psixologlarni kasbiy faoliyatga samarali tayyorlashning muhim omilidir. Bu jarayon nazariy bilimlar, amaliy ko'nikmalar, superviziya, shaxsiy psixoterapiya va uzluksiz ta'limni o'z ichiga oladi. Psixologiya ta'limi davomida bu jihatlarga alohida e'tibor qaratish, o'quv dasturlarini takomillashtirish va talabalarning shaxsiy-kasbiy rivojlanishini qo'llab-quvvatlash orqali yuqori malakali va kompetentli mutaxassislarni tayyorlash mumkin. Bu tadqiqot natijalaridan psixologiya fakultetlari va ta'lim muassasalari o'quv jarayonini takomillashtirishda foydalanishlari mumkin. Kelajakdagi tadqiqotlar kompetentlikni rivojlantirishning yanada samarali usull