INTEGRATIV YONDASHUV ASOSIDA XALQ OG‘ZAKI IJODINI O‘RGANISHDA O‘QUVCHILARNING MANTIQIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH

Аннотация

В этой статье представлена теоретическая информация и рекомендации о важности интеграции в преподавание фольклора учащимся начальной школы, его роли и значении в развитии творчества, умственных способностей, когнитивных способностей и культурного сознания у учащегося, а также об использовании фольклора в различных педагогических подходах, которые педагоги могут использовать для развлечения и обогащения умов молодежи. Ключевые слова: педагог, психолог, фольклор, Былина, сказка, драма, интерактивное обучение, компетентность, коммуникативность, художественный текст, одаренность, внимание, креативность. Annotation. This article provides theoretical information and recommendations on the importance of integration in teaching folklore to primary school students, its role and importance in the development of creativity, mental abilities, cognitive abilities and cultural awareness in the student, and the use of various pedagogical approaches that educators can apply to make folkloristics interesting and enrich the minds of young people. Keywords: educator, psychologist, folklore, epic, fairy tale, drama, interactive education, competence, communicativity, artistic text, ability, attention, creativity. Boshlang‘ich sinflarda folklor asarlarini o‘rganish shunchaki hikoya qilishdan tashqarida bo‘lgan o‘quv tajribalarining boy gobelenini taqdim etadi. Xalq og‘zaki ijodining rivoyatlari, qo‘shiqlari va an’analari yosh o‘quvchilarning 180 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference ta’lim sayohatini kuchaytiradigan bebaho pedagogik va psixologik imtiyozlardir. Xalq og‘zaki ijodi sohalarini chuqur o‘rganish orqali o‘quvchilar nafaqat turli madaniy meroslarni o‘rganadilar, balki o‘zlari va atrofidagi dunyo haqida chuqurroq tasavvurga ega bo‘ladilar. O‘zbek folklori janrlar tarkibi boyligi, xilma-xilligi bilan alohida ajralib turadi. Bu o‘rinda dunyoning barcha xalqlari uchun umumiy bo‘lgan – ertak, maqol, topishmoq kabi janrlar qatorida askiya, lof kabi faqat o‘zbek xalq ijodiga xos janrlar mavjudligiga ham alohida e’tibor qaratish lozim. O‘zbek folklori janrlari xilma-xilligi ijodkorlarning faoliyati va ularning professionallashuvi bilan ham chambarchas bog‘liq. Xususan, doston, ertak, og‘zaki drama, askiya kabi janrlar ijrosi maxsus tayyorgarlikni, muayyan ustozdan ta’lim olishni talab etadi. Bu janrlar ijrosi maxsus maktablarning paydo bo‘lishini, ularning o‘z an’analari doirasida shakllanib rivojlanishini ta’minlaydi. O‘zbek folklori janrlari ijro usullari, ya’ni yakka ijro, jamoaviy ijro, sozli va sozsiz ijroga ko‘ra ham farqlanadi. Ertak, afsona va rivoyat aytilsa, doston ham kuylash, ham ijro etishga mo‘ljallangan. Folklor - bu bolalarga turli madaniyatlar va qarashlarni tushunishga yordam beradigan jonli an’analar gobelenidir. Xalq og‘zaki ijodiga sho‘ng‘ish orqali yoshlar dunyoqarashini kengaytirishi va dunyomizning boy rang- barangligini qadrlashi mumkin. Insonning ruhiy intellekt bu his-tuyg‘ularni tushunish hamda empatiyani mashq qilish bo‘yicha shoshilinch kurs. Bolalar bu hikoyalarning eng yuqori va past hissiyotlarini kezib chiqqach, ular boshqalarga rahm-shafqat, sezgirlik bilan munosabatda bo‘lishni o‘rganadilar. Folklor ertaklari hikoyalarni o‘rganish bolalarga o‘zlarining shaxsiyatlarini aniqlashga va o‘zlarini kuchlantiruvchi usullarda ifoda etishga yordam beradi. Bolalarni xalq og‘zaki ijodini o‘tkazish an’analariga jalb qilish orqali o‘qituvchilar ularning tasavvurini o‘ziga jalb etishi va ta’lim beruvchi kabi qiziqarli bo‘lgan dinamik ta’lim tajribasini yaratishi mumkin. Xalq og‘zaki ijodidan ilhomlangan interfaol tadbirlar va o‘yinlar yordamida o‘qituvchilar zerikarli darslarni unutilmas sarguzashtlarga aylantirishi mumkin, bu esa bolalarni o‘rganishga va ishtirok etishga intiladi.[1.15] Folklor janrlaridagi asarlarning pedagogik xususiyatlari folklor janridagi asarlarning pedagogik xususiyatlarini bildiradi. Xalq og‘zaki og‘zaki ijodi – ma’lum bir madaniyatning an’anaviy hikoyalari, qo‘shiqlari va urf-odatlarini o‘z ichiga olgan adabiyot janri. Ushbu inshoda biz folklor janridagi asarlarning pedagogik xususiyatlarini va ularning ta’lim muhitida qanday foydali bo‘lishi mumkinligini muhokama qilamiz. Avvalo, xalq og‘zaki ijodi janridagi asarlar 181 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference ko‘pincha avloddan-avlodga og‘zaki tarzda o‘tadi. Bu shuni anglatadiki, ular muayyan madaniyatning muhim saboqlari va qadriyatlarini samarali etkazish uchun vaqt o‘tishi bilan takomillashtirilgan. Bu jihat pedagogik sharoitda juda foydali bo‘lishi mumkin, chunki u o‘quvchilarga vaqt sinovidan o‘tgan haqiqiy madaniy materiallar bilan shug‘ullanish imkonini beradi. Qolaversa, xalq og‘zaki ijodi janridagi asarlarda ko‘pincha axloqiy saboqlar, o‘quvchilarga qimmatli saboq bo‘ladigan mavzular mavjud. Masalan, ko‘pgina xalq ertaklarida o‘quvchilarga halollik, mardlik, matonat kabi fazilatlarni o‘rgatish uchun foydalaniladigan an