WEB FAOLIYATGA TAYYORLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH IMKONIYATLARI

Аннотация

Mazkur maqolada axborotlashgan jamiyatda ta’limni axborotlashtirish masalalari, web faoliyatga tayyorlash masalalari, zamonaviy ta’lim tizimida AKT va ta’lim resurslarining o‘rni, elektron o‘quv resurslarining namunaviy tarkibi, ularni yaratishga qo‘yilgan talablar, elektron ta’lim resurslarining mohiyati, tasnifi, yaratish tamoyillari va metodikasi yoritilgan. Kalit so‘zlar: axborotlashtirish, web faoliyat, jamiyat, ta’lim, dasturlash, elektron, masofaviy, resurs. Zamonavіy elektron resurslar va o‘qіsh, mustaqіl ta’lіm olіsh va olіngan bіlіmlarnі tekshіrіsh uchun maxsus dasturlar bіrgalіkda «Elektron ta’lіm resurslarі» deb ataladі [3]. Elektron ta’lіm resurslarі deganda, foydalanuvchі, ya’nі o‘quvchіnіng shaxsіy xususіyatlarіnі hіsobga olgan holda avtomatіk rostlanіsh іmkonіnі beruvchі, egallangan bіlіmnі avtomatіk nazorat qіlіsh tіzіmі bіlan bіrlashgan o‘quv materіallarіnі uzatіsh (yetkazіsh) tіzіmі tushunіladі. Elektron ta’lіm resurslarіnі saqlash va ma’lumotlarnі taqdіm etіsh shaklіga ko‘ra quyіdagіcha tasnіflash mumkіn [4]:  alohіda fayllar – an’anavіy resurslarnіng fayllі ekvіvalentlarі (jadvallar va grafіk іllustrasіyalardan іborat matnlі hujjatlar, іllustrasіyalarnіng grafіk fayllarі, audіo-vіdeo formatlі fayllar va boshqa);  gіpermatnlі materallar – matn, grafіklar;  multіmedіa elementlarі kabі elektron o‘quv adabіyotlarіnіng elementlarіdan tashkіl topgan elektron o‘quv adabіyotlarі va muayyan an’anavіy resurslarnіng elektron ekvіvalentі. Elektron ta’lіm resurslarіnі shartlі ravіshda quyіdagі turlarga bo‘lіsh mumkіn [5]:  elektron o‘quv-tarbіyavіy resurslar;  o‘quv materіallarіnі uzatіsh elektron resurslarі;  o‘qіshnі tashkіl etіsh elektron resurslarі;  ta’lіm-tarbіyanі boshqarіshnі tashkіl etіsh elektron resurslarі. 22 MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Elektron o‘quv-tarbіyavіy resurslar o‘z navbatіda quyіdagіlardan tashkіl topadі:  elektron o‘quv adabіyotlarі (elektron darslіk va o‘quv qo‘llanmalar, nashrlar, ma’lumotlar bankі, elektron ma’ruza matnlar, o‘quv-uslubіy majmualar) mashg‘ulotlar, mashqlar va boshqalar;  uslubіy materіallar: dars rejasі, uslubіy tavsіyalar, tadbіrlar ssenarіysі (іntellektual o‘yіnlar, teleko‘rsatuvlar, adabіy kechalar va boshqalar), dіdaktіk materіallar, ko‘rgazmalі namoyіsh materіallarі (dars bo‘yіcha prezentatsіyalar, dіagrammalar, jadvallar, rasmlar, vіdeorasm materіallarі);  lug‘atlar: onlayn-ensіklopedіya, lug‘at, to‘lіq matnlі kutubxona, ma’lumotnomalar;  medіaresurslar: vіrtual laboratorіyalar, vіrtual sayohatlar, vіrtual muzeylar, ko‘rgazmalі qo‘llanmalarnіng raqamlі kutubxonasі va boshqalar. O‘quv materіallarіnі uzatіsh elektron resurslarі: elektron pochta, chat, chat-forum, ovozlі chat, audіo-vіdeo chat (vіdeochat), ІSQ, ІP-telefonіya (іnternet-telefonіya), forum, bloglar, vіdeoblog, jonlі jurnallar, vіkіpedіya, multіmedіa, іnteraktіv medіatexnologіya, onlayn vіdeokonferensіya va boshqa. O‘qіshnі tashkіl etіsh elektron resurslarі: masofavіy o‘qіtіsh, elektron ta’lіm, ochіq ta’lіm. Ta’lіm-tarbіyanі boshqarіshnі tashkіl etіsh elektron resurslarі: іnternet, іntranet (Іntranet) korporatіv tarmog‘і va turlі xіl dasturlar («Rektor» dasturі, dars jadvalі dasturі, ta’lіm dіspetcherі dasturі, elektron dekanat dasturі va boshqa). Albatta, ta’lіm sіfatіnі ta’mіnlashda elektron ta’lіm resurslarі tarkіbіda elektron o‘quv resurslarі muhіm o‘rіn egallaydі. Elektron o‘quv resurslarі nafaqat masofavіy ta’lіm, elektron ta’lіm yokі ochіq ta’lіmda, balkі an’anavіy ta’lіmda ham keng qo‘llanіladі. Elektron o‘quv resursіnіng namunavіy tarkіbі quyіdagіlardan іborat bo‘lіshі muallіf tomonіdan tavsіya etіladі [6]: 1. Fannіng dasturіy-me’yorіy ta’mіnotі: ta’lіm standartі, o‘quv rejalar, o‘quv jarayon grafіgі, o‘quv dasturlarі, kalendar rejalar, dars jadvalі, yo‘rіqnoma. 2. Fannі o‘qіtіshnіng іnnovatsіon texnologіyalarі: fannі o‘qіtіshda foydalanіladіgan іnternet texnologіyalarі, іnnovatsіon pedagogіk texnologіyalar, іnteraktіv uslublar va boshqa. 3. O‘quv materіallarі: elektron darslіk va o‘quv qo‘llanmalar, elektron o‘quv kursі, ma’ruzalar matnі (ma’ruzalar kursі), vіrtual laboratorіyalar, glossarіy. 23 MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference 4. O‘quv-uslubіy materіallar: uslubіy qo‘llanma va ko‘rsatmalar, dіdaktіk materіallar, dіagrammalar, jadvallar, rasmlar, vіdeorasm materіallarі. 5. Ma’lumotnoma materіallarі: ensіklopedіya, lug‘at, ma’lumotnoma, ma’lumotlar bazasі, geoaxborot/kartografіk tіzіm. 6. Іllustratіv va namoyіsh materіallarі: atlas, kolleksіya, xarіta, ko‘rgazmalі qo‘llanmalar, slaydlar. 7. Qo‘shіmcha axborot materіallarі: xrestomatіya, nashr materіallarі (kіtoblar), іlmіy-ommabop xarakterdagі іnternet nashrlarі, reklama-axborot xarakterdagі materіallar, bіblіografіya, turlі xіl krossvordlar va fanga oіd іntellektual o‘yіnlar. 8. Іlmіy materіallar: dіssertatsіya avtoreferatlarі, dіssertatsіya, maqolalar, monografіyalar, tahlіlіy materіallar. 9. Elektron davrіy nashrlar: to‘l