ТАРИХИЙ ХОТИРА ВА МИЛЛИЙ ҚАДРИЯТЛАР АХБОРОТ ҲУРУЖИГА КАРШИ КУРАШ ОМИЛИ СИФАТИДА

Аннотация

This article addresses the pressing issue of information attacks and threats to historical memory. In the context of globalization and the rapid development 165 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference of information technologies, the problem of manipulation of historical facts and information falsification is becoming increasingly relevant. The article examines the main threats to historical memory and ways to combat them, including strengthening information security, enhancing educational levels, and protecting cultural heritage. Special attention is paid to the importance of national values and historical identity in maintaining social stability. Keywords:Information attacks, historical memory, history manipulation, сultural heritage protection national values, information security, globalization educational policy Кириш. Ҳозирги глобаллашув жараёнида ахборот тизимлари, глобал интернет тармоғи ва рақамли технологиялар жамиятга тезкор ва ўзига хос услубларда таъсир кўрсатмоқда. Бу жамиятда инновацион янгиланиш ва инновацион тараққиёт деб бахоласак, шу билан бирга ахборот хуружлари, яъни янгича манипуляциялар ва йўналтирилган таъсирлар миллий маданият ва тарихий хотирага таҳдид солмоқда деб тахлил этишимиз мумкин. Шунингдек, ахборот хуружлари миллий қадриятларни таназзулга юз тутиши ва жамиятнинг рухий барқарорлигини суистеъмол қилиш учун асосий воситага айланаётганлигини хам қайд этиб ўтишимиз мумкин. Бунда тарихий хотира ва миллий қадриятлар жамиятнинг мустахкамлиги ва истиқболини сақлашда муҳим аҳамиятга эга. Тарихий Хотира ва миллий Қадриятлар: Тарихий хотира – жамиятнинг ўтган даврдаги муҳим воқеалар, урф-одатлар, қадриятлар ва таълимотларга асосланган умумий тасаввуридир. Миллий қадриятлар эса, бирор халқнинг маданий, ахлоқий ва руҳий муваффақиятларини ифодаловчи ўзига хос нормалар, анъаналар ва эътиқодлар жиҳатидан ўзига хос эканлиги дея таърифлаймиз. Булар ҳар бир миллатнинг энг муҳим хусусиятларидан бири бўлиб, унинг барқарорлиги ва ривожланишини таъминлайди. Ахборот хуружларининг хусусиятлари: Барчага маълумки, ахборот хуружлари, фуқароларни ёки бутун бир давлатни нохуш таъсирларга олиб келиши мумкин бўлган манипуляциялар, асоссиз маълумотлар ва дезинформацияни тарқатишга асосланган. Бу жараёнлар фаол ахборот ускуналаридан, жумладан, интернет, ижтимоий медиа ва 166 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference оммавий ахборот воситаларидан фойдаланишни ўз ичига олади. Ахборот хуружлари тарихий ва маданий қадриятларга тўғридан-тўғри таъсир кўрсатади, ўтган даврлар ҳақида нотўғри маълумотлар тарқатилишига олиб келади. Ахборот хуружлари ва тарихий хотирага таҳдидлар, айниқса, глобаллашув ва рақамли технологияларнинг ривожланиши билан боғлиқ муаммолар жамиятлар учун жуда катта хатар туғдиради. Улар нафақат ташқи, балки ички манипуляцияларнинг таркибий қисмига айланмоқда. Бундай хуружлар мамлакатларнинг миллий қадриятлари, тарихий хотираси ва маданий барқарорлигини бузишга хизмат қилади. Бунинг олдини олиш ва тарихий хотирани сақлаш учун курашиш, ҳар бир давлатнинг ва жамиятнинг масъулиятига айланиши зарур. Ахборот хуружларининг хусусиятлари ва омилига назар ташласак бу— маълумотларнинг аниқлиги ва манбаларига нисбатан асоссиз ва манипулятив ёндашувлар бўлиб, улар жамиятда ижтимоий ёки сиёсий қобилиятни ўзгартириш мақсадида тарқатилади. Улар қуйидаги шаклларда амалга ошиши мумкин: Биринчидан, фейк ахборот (дезинформация) ва манипуляция: Ахборот ресурсларининг ёки ижтимоий медиа платформаларининг манипуляция қилиниши. Иккинчидан, тарихий манипуляция: Мазмунли тартибда тарихий воқеалар ҳақида ёлғон маълумотлар тарқатиш, халқларнинг тарихи ва маданиятига нисбатан кескин ҳуружларни амалга ошириш. Учинчидан, психологик таъсир: Ахборот хуружлари одамларнинг ҳиссиётлари ва тафаккурига таъсир қилиш орқали миллий қадриятлар ва идентичликни суистеъмол қилиш. Миллий қадриятлар ва тарихий хотирани ҳимоя қилиш: Ахборот хуружларига қарши курашишнинг энг самарали усулларидан биридир. Бу, авваламбор, жамиятнинг миллий умумийлигини сақлаш ва тараққиётни таъминлаш учун муҳимдир. Бу жараёнлар қуйидаги йўллар билан амалга оширилиши мумкин: Ахборот хавфсизлигини таъминлаш – ахборот тизимларининг хавфсизлигини таъминлаш ва маълумотларнинг манбалари ва мазмунини текшириш. Маълумотнинг аниқлиги ва ишончлилигини таъминлаш – ахборот тарқатувчиларни назорат қилиш, фейк ва манипулятив ахборотларни тўғри таҳлил қилиш. 167 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Тарихий ва маданий таълимни кучайтириш – ёш авлодларга тарихий ёдгорликлар, миллий қадриятлар ва анъаналар ҳақидаги билимларини ошириш. Тарихий хотирага таҳдидлар тарихий манипуляциялар кўринишида рўй беради. Тарихий хотира халқнинг ижтимоий, маданий ва ахлоқий мафкурасида катта роль ўйнайди. Ахборот хуружлари тарихий воқеаларни тасвирлашни ўзгартиришга, ёки уларни бутунлай ёйиб юборишга интилади.