ZAMONAVIY IJTIMOIY-MADANIY MAKONDA IJTIMOIY TEXNOLOGIYALAR

Аннотация

цифровыекоммуникации, виртуальное общение, онлайн-сообщества This article is devoted to the study of the role and importance of social technologies in the modern socio-cultural space. Also, the advantages and disadvantages of social technologies, the problems that arise when applying them and promising directions are analyzed. At the end of the article, the main Keywords: conclusions are given. social technologies, social networks, digital communication, virtual communication, onlinecommunities Zamonaviy dunyoda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari jadal rivojlanishi bilan ijtimoiy munosabatlar ham tubdan o'zgarib bormoqda. Bugungi kunda insonlar o'rtasidagi muloqot va o'zaro ta'sir ko'p jihatdan virtual maydonda, ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlar orqali amalga oshiriladi [1]. Ijtimoiy texnologiyalar deb ataladigan bu vositalar nafaqat shaxslararo, balki biznes, ta'lim, siyosat kabi sohalarda ham keng qo'llanilmoqda. Ijtimoiy texnologiyalarning jadal rivojlanishi va ommaviylashuvi esa yangi ijtimoiy- madaniy sharoitni shakllantirmoqda. Ushbu maqolada ijtimoiy texnologiyalarning zamonaviy jamiyatdagi o'rni va ta'siri, ularning ijtimoiy-madaniy makon transformatsiyasidagi roli kabi masalalar ko'rib chiqiladi. Tadqiqot maqsadi - ijtimoiy texnologiyalarning 174 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference afzalliklari va kamchiliklarini aniqlash, ularni samarali qo'llash uchun tavsiyalar USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI ishlabchiqishdan iborat. Tadqiqotda ijtimoiy texnologiyalar mavzusidagi ilmiy maqolalar, kitoblar, konferensiya materiallari tahlil qilindi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilari orasida so'rovnoma o'tkazildi va natijalar umumlashtirildi. Adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatadiki, ijtimoiy texnologiyalar mavzusi turli fanlar - sotsiologiya, psixologiya, madaniyatshunoslik, iqtisod nuqtai nazaridan o'rganilgan [2]. Biroq bu sohada hanuzgacha yaxlit konseptual yondashuv shakllanmagan, empiriktadqiqotlar yetarli emas. Danah Boyd ijtimoiy tarmoqlarni "tarmoqlangan ommaviy madaniyat" sifatida tavsiflaydi [3, 25-b]. Uning fikricha, ijtimoiy media insonlarning kundalik hayotiga, o'zaro munosabatlariga chuqur ta'sir ko'rsatadi, madaniy qadriyatlar va me'yorlarni o'zgartiradi. Fuchs esa ijtimoiy tarmoqlarni kapitalizmning yangi shakli sifatida talqin qiladi [4]. Uningcha, ijtimoiy media korporatsiyalari foydalanuvchilar haqidagi ma'lumotlarni o'z manfaatlari yo'lida suiste'mol qilishi, bu esa xavfsizlik va maxfiylik bilan bog'liq muammolarni keltirib NATIJALAR chiqarishi mumkin. So'rovnoma natijalari ko'rsatdiki, respondentlarning aksariyati (86%) ijtimoiy tarmoqlardan kundalik hayotida faol foydalanadi. 75% ishtirokchilar ijtimoiy texnologiyalarning muloqot va axborot almashish imkoniyatlarini yuqori baholashgan. Shu bilan birga, respondentlarning 52% ijtimoiy tarmoqlardagi ma'lumotlar ishonchliligi va haqqoniyligiga shubha bildirgan. 33% ishtirokchilar ijtimoiy mediadagi tajovuzkor muloqot, trolling kabi salbiy hodisalardanaziyatchekishini aytgan. Tadqiqot natijalari ijtimoiy texnologiyalar zamonaviy jamiyatda tobora muhim o'rin egallab borayotganini ko'rsatadi. Biroq ushbu texnologiyalarning salbiy ta'sirlarini ham hisobga olish zarur. Bu borada maxfiylik, xavfsizlik va TAHLILVA MUHOKAMA axborot sifati masalalari jiddiy e'tibor talabqiladi. Ijtimoiy texnologiyalar ko'plab imkoniyatlar yaratishi bilan birga, bir qator muammolarni ham keltirib chiqaradi. Birinchidan, ijtimoiy media odamlarni yuzma-yuz muloqotdan uzoqlashtirishi, real aloqalarni susaytirishi mumkin [5]. Bundan tashqari, virtual muloqotda his-tuyg'ularni to'liq ifodalash qiyin, bu esa tushunmovchiliklar va konfliktlarga olib kelishi mumkin. Ikkinchidan, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan yolg'on xabarlar, yolg'on yangiliklar muammosi 175 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference global miqyosga chiqdi [6]. Bu esa kishilarning ongi va qarorlariga ta'sir qilishi, jamiyatni qutblashtiribyuborishimumkin. Shu bilan birga, ijtimoiy texnologiyalar ta'lim, tibbiyot, tadbirkorlik kabi sohalarda katta imkoniyatlar yaratadi. Masalan, onlayn kurslar eng chekka hududlardagi odamlarga ham sifatli bilim olish imkonini beradi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali tadbirkorlar yangi bozorlarga chiqishi, mijozlar bilan samarali muloqot qilishi mumkin [7]. Muhimi, ijtimoiy texnologiyalardan oqilona foydalanish va salbiy ta'sirlarni minimallashtirish uchun mediasavodxonlikni oshirish, axborot xavfsizligini ta'minlashkabi chora-tadbirlarko'rish zarur. Ijtimoiy texnologiyalarning yana bir muhim jihati - ular orqali yangi ijtimoiy munosabatlar va hamjamiyatlar shakllanayotganidir. Masalan, Facebook, Instagram kabi tarmoqlarda odamlar o'zlarining qiziqishlari, qadriyatlari, dunyoqarashiga mos keladigan guruh va sahifalarni topib, virtual hamjamiyatlarga birlashmoqda. Bu esa an'anaviy geografik va ijtimoiy chegaralarni yengib o'tish imkonini beradi. Odam o'zi haqiqiy hayotda muloqot qila o