ҲАВО ТРАНСПОРТИ ОБЪЕКТЛАРИДА ЖИНОЯТЛАРНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШ ВА УЛАРГА ҚАРШИ КУРАШИШДА ТЕЗКОР-ҚИДИРУВ ТАДБИРЛАРИНИНГ ЎРНИ

Аннотация

Operational-search measures play a crucial role in preventing and combating crimes at air transport facilities. These measures aim to enhance security, prevent crimes, and quickly address criminal activities. The use of modern technologies, the implementation of information systems, and international cooperation are key factors in the fight against crime. Keywords: air transport, crime, operational-search measures, security, international cooperation, information systems. Замонавий шароитларда транспорт объектлари турли хил жиноий тажовузларга дуч келмоқда ва бундай ҳолатлар муайян шароитларда транспорт тизимининг одатий фаолиятини издан чиқариши мумкин. 67 MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Масалан, юк ва йўловчи ташиш соҳасида мулк ўғрилигига қарши курашиш муаммоси жуда кескин аҳамият касб этмоқда. Юк ташиш жараёнида, айниқса, қимматбаҳо ва муҳим юкларнинг йўқолиши, ўғирланиши ёки зарар кўриши катта иқтисодий зарар келтиради. Бундай жиноятлар транспорт операторлари ва логистика компанияларига салбий таъсир қилиши билан бирга, умумий транспорт инфратузилмасига ишончнинг пасайишига олиб келади. Шунингдек, йўловчи ташиш тизимида ҳам жиноятчилик хавфи ортмоқда, бу эса йўловчилар хавфсизлигига таҳдид солади ва уларнинг сафар қилишга бўлган ишончини камайтиради. Транспорт объектларидаги мулк ўғрилигига қарши самарали курашиш учун ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан тизимли ва комплекс чора-тадбирлар ишлаб чиқилиши лозим. Бунда оператив-қидирув хизматлари жуда муҳим роль ўйнайди, чунки улар жиноятчиликни ўз вақтида аниқлаш ва унинг олдини олиш имкониятига эга. Оператив тадбирлар доирасида юқори хавфли объектларда хавфсизликни кучайтириш, видеокузатув тизимларини ўрнатиш, мониторинг ва тезкор ахборот алмашинувини йўлга қўйиш каби чоралар амалга оширилиши керак. Шунингдек, юк ва йўловчи ташиш соҳасидаги жиноятларга қарши курашишда профилактика ишлари муҳим аҳамиятга эга. Жиноятларнинг содир бўлиши эҳтимоли юқори бўлган транспорт йўналишлари ва объектларини олдиндан таҳлил қилиш орқали хавфсизлик чораларини кучайтириш мумкин. Бундай ёндашув транспорт тизимининг барқарорлигини таъминлаш ва унинг тўлиқ ишлашини сақлаб қолишга хизмат қилади. Ҳаво транспорти объектларида жиноятларнинг олдини олиш ва уларга қарши курашишда тезкор-қидирув тадбирлари жуда муҳим ўрин тутади. Бу тадбирлар хавфсизликни таъминлаш, жиноятларнинг олдини олиш ва уларни тезкорлик билан бартараф этишга қаратилган чора-тадбирлар мажмуаси сифатида тушунилади. Ҳаво транспорти объектларида жиноятларнинг олдини олиш бўйича тадбирлар нафақат ички хавфсизлик чораларини ўз ичига олади, балки халқаро ҳамкорлик ва самарали назорат механизмлари орқали ҳам амалга оширилади. Ҳаво транспорти объектларида содир этиладиган жиноятлар турли хусусиятларга эга. Бу жиноятларга терроризм, наркотик воситаларни контрабанда қилиш, одам савдоси, контрабанда, ҳужумлар ва бошқа турли 68 MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference жиноятлар киради. Шу сабабли, тезкор-қидирув тадбирлари ўта кенг кўламли ва қуйидаги вазифаларни ўз ичига олади: жиноятларнинг олдини олиш учун ахборот йиғиш; ҳаво транспорти объектларида шубҳали шахсларни аниқлаш; жиноятчиларнинг режаларини бузиш; жиноятларни содир этгандан сўнг тезкорлик билан ҳужум қилиш ва жиноятчиларни қўлга олиш. 2. Тезкор-қидирув тадбирларининг ўзига хос хусусиятлари a. Ахборот йиғиш ва таҳлил қилиш Ҳаво транспорти объектларида жиноятларнинг олдини олишда ахборот йиғиш ва таҳлил қилиш муҳим аҳамиятга эга. Бу жараёнда тезкор қидирув органлари турли манбалардан, жумладан, маълумотлар базалари, биометрик маълумотлар, видеокузатув тизимлари ва ахборот- коммуникация технологияларидан фойдаланадилар. Шу билан бирга, ахборот тизимларидаги маълумотларни таҳлил қилиш орқали потенциал жиноятчиларни аниқлаш ва уларни амалга оширилиши мумкин бўлган хатти-ҳаракатларини барвақт аниқлаш имкони яратилади. b. Тезкор ҳаракат қилиш Ҳаво транспорти объектларида жиноятларнинг тез содир бўлиши хавфсизлик хизматларининг тезкор реакция қилиш қобилиятини талаб қилади. Тезкор-қидирув тадбирларининг асосий вазифаси жиноятларни содир этилган заҳотиёқ бартараф этиш, яъни шубҳали шахсларнинг ҳаракатларини назорат қилиш ва уларни зарарсизлантиришдир. Бу жараёнда хавфсизлик хизматлари, қидирув гуруҳлари ва ҳуқуқ-тартибот органлари ўртасидаги ҳамкорлик алоҳида аҳамият касб этади. c. Оператив алоқалар ва халқаро ҳамкорлик Ҳаво транспорти объектларидаги жиноятларга қарши курашишда халқаро ҳамкорликнинг ўрни катта. Жиноятлар кўпинча бир давлатнинг чегараларидан ташқарида амалга ошириладиган ҳаракатлар билан боғлиқ бўлгани учун мамлакатлар ўртасида маълумот алмашинуви ва операцияларни мувофиқлаштириш талаб қилинади. Бу борада халқаро ташкилотлар, масалан, Интерпол ва бошқа халқаро полиция тузилмалари билан ҳамкорлик самарали натижаларга олиб келади. d. Превентив тадбирлар Тезкор-қидирув тадбирлари фақатгина жиноятларни содир этилгандан кейинги ҳолатларда амалга оширилмайди,