Akademik litseylarda raqamli texnologiyalarni qo‘llashning mohiyati

Аннотация

Ushbu maqolada akademik litseylarda raqamli texnologiyalarni qo‘llash orqali ta‘lim berish o‘quvchilarni mutaxassis bo‘lib yetishishida samara usuli va bu bugungi kunning talabi ekanligi haqida fikr yuritilgan. Kalit so‘zlar: raqamli texnologiyalar, kompetensiyalar, raqamli muhit, kompyuter texnikasi, pedagogik faoliyat, motivatsiya, individual xususiyatlar. Bugungi kunda o‘qituvchilar orasida yangi kompetensiyalar talab qilinadi. О‘quvchini mustaqil faoliyatga, olingan bilimlar orqali o‘z sub‘ektivligini rivojlantirishga, o‘z ta‘limining o‘ziga xos ma‘nosini qurishga, kelajakdagi faoliyatning ma‘nosini aniqlashga undash uchun motivatsiya yo‘nalishi o‘zgaradi, axloqiy munosabatlar va natijada o‘z-o‘zini bilish va o‘zini o‘zi anglash uchun harakat yo‘nalishi aniqlanadi. Hozirgi o‘zgaruvchan voqelik sharoitida o‘qitishning mohiyati va rolining o‘zgarishini baholashning yangi yondashuvlariga asoslanib, bugungi kunda shaxsiy ma‘nolar, o‘quvchilarning shaxsiy strategiyalari, pozitsiyalari va motivatsiyasi bilan bog‘liq muammolar birinchi o‘ringa chiqadi. Raqamli ta‘lim muhitida fanni ko‘rishning ushbu yangilanishi yangi uslubiy vositalardan foydalanish zarurati bilan bog‘liq. Takomillashtirilgan davlat ta‘lim standartlari raqamli ta‘lim muhitida har bir o‘quvchining individual xususiyatlarini ochib berishga qaratilgan. Bu shuni anglatadiki, u ma‘lum bir shaxsning yuqori funktsiyalarini (fikrlash, xotira, e‘tibor va boshqalar) rivojlantirish va o‘zgartirish uchun makon bo‘lishi kerak va shuning uchun shaxsning yo‘nalishini, uning hayot rejalarini, strategiyalarini, ta‘lim faoliyatidagi munosabatlar, motivatsiya va intilishlar darajasini belgilaydi. Bundan tashqari, kompyuter texnikasining jadal rivojlanishi natijasida [1] ta‘lim jarayonining mazmuniga tashkiliy-texnologik komponentni kiritgan o‘quv amaliyotini texnologik takomillashtirish mavjud. Binobarin, o‘quvchilarning individual ehtiyojlariga, ularning o‘z-o‘zini rivojlantirish talablariga javob berib, axborot muhitidan nafaqat intellektual, balki shaxsning axloqiy-psixologik rivojlanishi uchun ham yangi vosita sifatida foydalanish zarur. Raqamli muhit inson rivojlanishining omili, shaxsning axloqiy rivojlanishi jarayonini mazmunli to‘ldirish, sub‘ektning hayot rejalari va xatti-harakatlarining asosini yaratish va yo‘nalishini shakllantirish vositasiga aylanishi muhimdir. Shu bilan birga, o‘quvchida uzluksiz o‘rganishga bo‘lgan g‘ayratli munosabatni shakllantirish, ma‘lum sohani kengaytirishga tayyorlik, yangi axborot haqiqatida bo‘lajak o‘qituvchi faoliyatining asosiy maqsadiga aylanadi. O‘quvchilarni bo‘lajak mutaxassis bo‘lib shakllanishi va ijodiy rivojlanishini uslubiy qo‘llab-quvvatlash – bu to‘liq hayotda o‘zini o‘zi amalga oshirishga erishish zarurati g‘oyasi va u maqsadni qo‘yish orqali amalga oshiriladi – o‘z-o‘zini shakllantiradigan, o‘zini o‘zi 177 anglaydigan shaxsni shakllantirish, o‘z oldiga mustaqil ravishda vazifalar qo‘yishni va ularni o‘zining qiymat-semantik ideallari nuqtai nazaridan muvaffaqiyatli hal qilishni biladigan boshqaruvchi o‘quvchi. Bu yangi maqsadli ustuvorliklar va kelajak ta‘lim mazmunini belgilab beruvchi jahon ta‘limidagi tub o‘zgarishlar bilan bog„liq. Bugungi kunda o‘qituvchi va o‘quvchining pedagogik o‘zaro ta‘sirining eng muhim maqsadi – bu nafaqat materialni o‘zlashtirish, balki, birinchi navbatda, o‘z bilimlari doirasini kengaytirish, o‘z-o‘zini tarbiyalash va o‘z-o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan motivatsiyasini shakllantirishdir [2]. Pedagogik faoliyat maqsadining pedagogik ma‘nosi o‘quvchining bilim, ko‘nikma, malaka va axloqiy munosabatlarni o‘zlashtirish va kengaytirishga intilishini rag„batlantirish, o‘rganish motivatsiyasini yaratish, shakllantirish va qo‘llab-quvvatlashdir. Shu bilan birga, yangi turdagi ijtimoiy shaxs, bilish sub‘ekti sifatida o‘quvchining mohiyatini yangicha o‘qish, shuningdek, ta‘lim muhitidagi keyingi o‘zgarishlar mantiqiy fikrlash uchun yangi vositalardan foydalanish zaruriyatini keltirib chiqaradi, ta‘lim jarayonlarini qurish va baholashdan iboratdir. O‘quvchi shaxsni rivojlantirish va shaxs tomonidan o‘z hayot rejalari, strategiyalari va xatti-harakatlarini qurishda o‘qituvchilarning faoliyatini tushunishda muhim o‘zgarishlar kiritadi. Bo‘lajak mutaxassisning ta‘lim va tarbiyasini rivojlantirish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmalarni qayta ko‘rib chiqishning muhim xabari – bu bilim mavzusini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishi. O‘quvchining subyektivligiga kelsak, ular olgan bilimlarning sub‘ektiv bog„liqligining ustunligini ta‘kidlash kerak, bu bugungi kunda bilimning asosiy predmeti o‘quvchining o‘zi, uning ijod mahsuli va har qanday tashqi obyekt shaxsning ma‘nolari va qadriyatlari kontekstida tushuniladi. Natijada, o‘quvchi tomonidan olingan ma‘lumotlar fikr va tuyg‘u, unga shaxsiy va qadrli munosabat bilan singib ketgan, shuningdek, aniq maqsad va uni amalga oshirishga qaratilgan bilimga aylanadi. Jamiyatning yangi axborot-texnologik yo‘lining paydo bo‘lishi munosabati bilan shaxs sub‘e