MULTIKULTURALIZM VA MIGRATSIYANING ZAMONAVIY INGLIZ ROMANCHILIGIDA MIFOLOGIK TASAVVURLARGA TAʼSIRI

Аннотация

Ushbu maqolada zamonaviy ingliz romanchiligida multikulturalizm va migratsiyaning mifologik tasavvurlarga ta’siri tahlil qilinadi. XX asr oxiri va XXI asr boshlarida globallashuvning kuchayishi natijasida migratsiya adabiyotda muhim mavzuga aylangan. Multikultural muhitda yashayotgan yozuvchilar o‘z romanlarida turli madaniyatlar, e’tiqodlar va mifologik unsurlarni uyg‘unlashtirgan holda yangi adabiy shakllar yaratmoqda. Maqolada, bunday asarlarning mifologik tuzilmalar va madaniyatlararo aloqalarni qanday aks ettirgani o‘rganilib, ularning jamiyatdagi madaniy integratsiya jarayonlariga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Kalit so‘zlar: Multikulturalizm, migratsiya, mifologiya, ingliz romanchiligi, globallashuv, madaniy integratsiya, zamonaviy adabiyot. THE IMPACT OF MULTICULTURALISM AND MIGRATION ON MYTHOLOGICAL IMAGES IN MODERN ENGLISH NOVEL Annotation: This article analyzes the impact of multiculturalism and migration on mythological images in modern English novelism. As a result of the increase in globalization in the late 20th and early 21st centuries, migration has become an important topic in literature. Writers living in multicultural environments are creating new literary forms by combining different cultures, beliefs, and mythological elements in their novels. The article examines how such works reflect mythological structures and intercultural connections, and examines their impact on the processes of cultural integration in society. Keywords: Multiculturalism, migration, mythology, English novelism, globalization, cultural integration, modern literature. Kirish: Insoniyat tarixining turli bosqichlarida migratsiya jarayonlari jamiyatning madaniy, ijtimoiy va iqtisodiy sohalariga katta ta’sir ko‘rsatgan. XX asr oxiri va XXI asr boshlarida esa globallashuv jarayonlari natijasida migratsiya yangi bosqichga chiqdi. Ingliz adabiyoti, xususan, roman janri bu jarayonlarning aks-sadosi sifatida turli millat, madaniyat va mifologiyalarning birlashuvini ifodalovchi platformaga aylandi. Maqolada zamonaviy ingliz romanchiligida multikulturalizm va migratsiyaning mifologik tasavvurlar orqali aks etishi o‘rganiladi. Ushbu o‘rganish doirasida bunday asarlar nafaqat adabiy fenomen, balki jamiyatdagi madaniy o‘zgarishlarning oynasi sifatida tahlil qilinadi.[1] Tadqiqotda quyidagi metodlardan foydalanildi: 1. Tarixiy-tahliliy usul: migratsiya va multikulturalizmning ingliz adabiyotiga ta’siri tarixiy rivojlanish doirasida o‘rganildi. 2. Mifologik analiz: romanlardagi mifologik unsurlar va ular orqali mualliflarning madaniy xabarlari tahlil qilindi. 3. Sotsiologik usul: asarlarning jamiyatdagi madaniy integratsiya jarayonlariga ta’siri baholandi. 35 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si "Multikulturalizm va migratsiyaning zamonaviy ingliz romanchiligida mifologik tasavvurlarga ta’siri" mavzusi zamonaviy adabiyotning ko‘p qirraliligini o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu sohada quyidagi jihatlarni chuqurroq tushunish mumkin.[2] 1. Multikulturalizm va adabiyot Multikulturalizm – bir jamiyatda turli madaniyat va etnik guruhlarning uyg‘un yashashiga asoslangan kontseptsiya. Ingliz adabiyotida bu tushuncha, ayniqsa, migratsiya jarayonlari orqali yuzaga kelgan madaniy o‘zgarishlar bilan chambarchas bog‘liq. Adabiy matnlar multikultural muhitdagi ziddiyatlar, uyg‘unlik va yangi madaniy identifikatsiyalarni aks ettirish vositasi hisoblanadi. Masalan, Zadi Smitning "White Teeth" (Oq tishlar) romani Britaniyaning multikultural jamiyatini qamrab oladi. Unda turli madaniyatlar va urf-odatlar, shu jumladan, diniy va mifologik tushunchalar birlashgan. Roman migratsiyaning shaxsiy va ijtimoiy hayotga ta’sirini yoritadi. 2. Migratsiya va mifologiya Migratsiya jarayoni madaniyatlar o‘rtasidagi aloqani mustahkamlab, yangi mifologik tasavvurlarni shakllantiradi. Mifologiya – xalqning dunyoqarashi va tarixini ifodalovchi ramziy hikoyalar tizimi – migratsiya bilan birga o‘zgaradi. Masalan, ingliz yozuvchisi Salman Rushdining "Midnight’s Children" (Tungi bolalar) yoki "The Satanic Verses" (Shaytoniy oyatlar) kabi romanlarida migratsiya jarayonlari orqali hind va islom mifologiyasi global voqealar bilan uyg‘unlashadi. Rushdi asarlarida mifologik unsurlar faqat milliy tarixni emas, balki universal madaniy integratsiya muammolarini ham aks ettiradi. 3. Mifologik tasavvurlar va zamonaviy adabiyot Mifologik tasavvurlar adabiyotda nafaqat folklor motivlarini, balki madaniy o‘zgarishlarni tushunish vositasini ham anglatadi. Ingliz romanlarida yozuvchilar turli xalqlarning mifologiyalarini yangicha talqin qilib, zamonaviy jamiyat muammolarini yoritishga harakat qilishadi.  Neil Gaimanning "American Gods" (Amerika xudolari) romanida eski mifologik qahramonlar yangi dunyoda o‘z o‘rnini topishga urinadi. Ushbu asar migratsiyaning mifologik ramzlar orqali jamiyatga ta’sirini ko‘rsatadi. 4. Adabiy tendensiyalar va zamonaviy yozuvchilar Zamonaviy ingliz romanchiligida migratsiya va multikulturalizmning mifologiyag