BOLALARDA SOGʻLOM TURMUSH TARZI VA UNI SHAKILLANTIRISH XUSUSIYATLARI

Аннотация

This article provides information on the causes of anemia in children, the influence of external and work factors, and methods and methods of elimination. Keywords: Healthy lifestyle, health improvement technology, children, tool, optimal, efficiency, external and work factor, anemia, anemia, genetic, hepochrome. Dolzarbligi. So‘nggi yillarda aholining ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, davlat tomonidan fuqarolarga ijtimoiy xizmat ko‘rsatish ko‘lami va turlarini kengaytirish bo‘yicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq tarzda jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsonlari bo‘lgan bolalarning ta’lim tizimini takomillashtirishga yo‘naltirilgan, shuningdek jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsonlari bo‘lgan bolalar uchun ularning muayyan sport turidagi funksional imkoniyatlarini hisobga olish zarurligini ta’kidlashgan [4; 23-b]. Ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari ta’lim-tarbiya berish, korreksiyalash va davolash- sog‘lomlashtirish muassasalari hisoblanadi hamda jismoniy yoki psixik rivojlanishida turli nuqsonlari bo‘lgan bolalarning umumiy o‘rta ta’lim olishda va ularni bilish imkoniyatlariga muvofiq tarbiyalashda, ularning jamiyatga moslashuvi va integratsiyalashuvida ko‘maklashish, shuningdek ijtimoiy yordamga muhtoj oilalarga farzandlarini tarbiyalash va ularga ta’lim berishda yordam ko‘rsatishga e’tibor qaratilmoqda. Mazkur yondoshuvning maqsadi shuki, funksional imkoniyatlari teng yoki o‘xshash bolalarga o‘zaro ta’lim tarbiya va jismoniy tarbiya sport bilan shug’ullanishiga sharoit yaratilmoqda. Tadqiqotning maqsadi. Bolalarda anemiya yoki kamqonlik turlari, sabablari, belgilari va oldini olish usullari bo’yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotning vazifalari. 1. Kamqonlik kaslliklari kelib chiqish sabablarini aniqlash. 2. Bolalarda kamqonlik kasalligiga ta’sir qiluvchi tashqi ichki omillarni tahlil qilish. Tadqiqot natijalari va ularning muhokamasi. Kamqonlik, qonda gemoglobin miqdorining normadan past bo‘lishi, eng ko‘p tarqalgan patologiyalardan biri hisoblanadi. Ko‘pgina yosh onalar bu patologiya haqida yaxshi bilishadi, chunki ularning har ikkidan biri ushbu holat bilan homiladorlik vaqtida duch kelishadi. Bolalarda kamqonlik mustaqil kasallik sifatida emas, balki boshqa kasallik asorati sifatida yuzaga keladi. Shu sababli anemiyaga sabab bo‘layotgan omilni topish va uni bartaraf etish kerak. Statistika bo‘yicha temir tanqisligi anemiyasi 25 % holatlarda chaqaloqlarda, 4 yoshgacha bo‘lgan bolalarda 43 % gacha, 5-12 yosh oralig‘idagi bolalarda 37 % va pubertat davridagi bolalarda esa 30 % holatlarda tashxislangan. Anemiya holatini ko‘pchilik ota-onalar jiddiy emas deb qaraydilar. Shunchaki ovqat tarkibida temir saqlovchi mahsulotlarni ko‘proq berish bilan muammoning yechimini topdik deb o‘ylashadi. 369 FUTBOLDA ILMIY-METODIK TA’MINLASH ISHLARINI 2024-Yil RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI 8-Noyabr xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi Aslida, kamqonlik bola qon ishlab chiqarish tizimidagi o‘zgarishlardan dalolat berib, keyinchalik bu holat jiddiy asoratlarga sabab bo‘lishi mumkin. Anemiya–turli xildagi ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi. Bu holat ko‘plab kasalliklar asorati sifatida namoyon bo‘lib, turli xildagi simptomlar bilan kechadi va har bir holatning oqibati o‘ziga xos bo‘ladi. Shularni inobatga olib, tibbiyot sohasida tashxis qo‘yish va davolash oson bo‘lishi uchun anemiyaning bir necha xil klassifikatsiya tuzilgan. Gipoxrom anemiya-Bolalarda eng ko‘p uchraydigan patologiya-gipoxrom anemiyada rang ko‘rsatkich 0,8 dan kichik bo‘ladi. Anemiyaning bu shakliga quyidagilar kiradi: Temir tanqisligi anemiyasi organizmida temir mikroelementi yetishmasligi natijasida gemoglobin sintezining kamayishi, bunga sabab ovqat mahsulotlarida temir kamligi yoki ko‘p qon yo‘qotish bilan ifodalanadi. Aynan shu ko‘rinishdagi anemiya bolalarda ko‘p uchraydi. Talassemiya (Kul anemiyasi) – gemoglobinlar genidagi irsiy mutatsiya, bunday bolalar aqliy va jismoniy rivojlanishdan ortda qoladilar. 1-jadval Kamqonlikga ta’sir ko’rsatuvchi ichki va tashqi omillar Tashqi omillar Ichki omillar Fizik: radiatsiya, yuqori chastotali tok, Genetik: mutatsiyalar, sababi noma’lum vibratsiya bo‘lgan holatlar Mexanik: jarohat Endokrin: qalqonsimon bez yoki tuxumdonlardagi kasalliklar, qandli diabet Kimyoviy: turli xil zaharlar, ayrim dori Biriktiruvchi to‘qimaning tizimli kasalliklari: preparatlari sistemali qizil yuguri, revmatoid artrit Biologik: viruslar, gerpes, zamburug‘lar, Oziqlanishning buzilishi: qon hosil bo‘lishida hujayra ichi bakteriyalari yetarli bo‘lmagan ozuqaviy moddalar Og‘irlik darajasi bo‘yicha klassifikatsiyasi Ushbu klassifikatsiya asosida bola qonidagi gemoglobin miqdori yotadi: Yengil, 1 darajali anemiya – me’yoridan past, 90 g/l gacha; O‘rta ,2 darajali anemiya – 90-70 g/l oralig‘ida; Og‘ir, 3 darajali anemiya – 70 g/l dan past. 2-jadval Yosh darajalariga qarab gemoglabin miqdori Bola yoshi Gemoglobin miqdori (g/l) 1-2 kunlik 145-225 3-7 kunlik 135-215 8